ПИК Порталы

Қазақстан Республикасының Заңы Тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы

1-тарау. Жалпы ережелер

1-бап. Осы Заңның мақсаттары

Осы Заңның мақсаттары Қазақстан Республикасында тұтынушылар құқықтарын қорғауды жүзеге асырудың құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін және тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың тетігін айқындау болып табылады.

2-бап. Тұтынушылар құқықтарын қорғаудың негізгі принциптері

Тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың негізгі принциптері мыналар: 1) барлық тұтынушылардың құқықтарын тең дәрежеде қамтамасыз ету;
2) тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) өткізу процесінде ар, абыройды құрметтеу, рухани және этикалық нормаларды сақтау;
3) мемлекеттік органдар мен қоғамдық бірлестіктердің қызметін айқын құқықтық регламентациясын, мұндай қызметтің заңдылығы мен жариялығын қамтамасыз ету;
4) тауарды (жұмысты, қызметті) таңдау еркіндіктерін қамтамасыз ету;
5) тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін, сондай-ақ, олардың өмірін, денсаулығын және мүлкінің қауіпсіздігін қорғау;
6) тұтынушылардың бұзылған құқықтары мен заңды мүдделерін қалпына келтіру болып табылады.

3-бап. Осы Заңды қолданылатын негізгі ұғымдар

Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар қолданылады:
1) дайындаушы (орындаушы) - кейіннен иеліктен алу үшін өнім өндіретін, сондай-ақ жұмысты орындайтын жеке және (немесе) заңды тұлғалар;
2) жарамдылық мерзімі - тауар (жұмыс, қызмет) мақсаты бойынша пайдалану үшін жарамды болып саналатын уақыт кезеңі;
3) жұмыс - тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған нәтижелері материалдық көріністегі қызмет;
4) шарт - азаматтық заңнама нормаларға сәйкес жасалған, тауарды (жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету) сатып алу - сату тауардың жүзеге асырылатын шарттарда тұтынушы мен сатушы (орындаушы, өндіруші) арасындағы келісім;
5) кемшілік - тауардың (жұмыстың, қызметтің), сондай-ақ сатушы (дайындаушы, орындаушы) ұсынған тауар (жұмыс, қызмет) туралы ақпараттың техникалық регламенттердің, стандарттау жөніндегі нормативтік құжаттардың міндетті талаптарына, шарттар талаптарына сәйкес келмеуі;
6) кепілдік мерзімі - оны тиісті пайдалану және сақтау шарты кезінде сатушы (дайындаушы, орындаушы) тауардың (жұмыстардың, қызметтердің) қолданылуына кепілдік беретін уақыт кезеңі;
7) қызмет - тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, заттық нәтижесі жоқ қызмет;
8) қызмет мерзімі - тауардың (жұмыстың) мақсаты бойынша пайдалану уақыты ішіндегі кезең;
9) орындаушы - шарт бойынша жұмысты орындаушы немесе қызметті көрсетуші жеке және (немесе) заңды тұлғалар;
10) сақталу мерзімі - тауар (жұмыс, қызмет) сақтаудың белгіленген шарттарын сақтау кезінде нормативтік құжаттарда көрсетілген барлық қасиеттерін сақтайтын уақыт кезеңі;
11) сатушы - азаматтық заңнамаға сәйкес тауарды өткізетін жеке және (немесе) заңды тұлғалар;
12) тауар - өткізілетін және өткізуге арналған азаматтық айналымдағы кез келген жылжымалы және жылжымайтын мүлік;
13) тауардың (жұмыстың, қызметтің) қауіпсіздігі - тауарды (жұмыстың, қызметтің нәтижелерін) пайдаланудың, сақтаудың, тасымалдаудың, кәдеге жаратудың кәдімгі жағдайлары кезінде немесе жұмысты (қызметтер көрсетуді) орындау процесінде тұтынушының өміріне, денсаулығына немесе мүлікке, сондай-ақ қоршаған ортаға зиян тигізу мүмкіндігімен байланысты жол берілмейтін қатердің жоқтығы;
14) тауарды (жұмысты орындауды, қызметтерді көрсетуді) сатып алу фактісін растайтын құжат - кассалық (тауар) чек не кіріс кассалық ордеріне түбіртек, жұлынба талонға түбіртек, тиісті түрде ресімделген техникалық паспорт, тауардың (жұмыстың, қызметтің) атауы, тауардың (жұмыстың, қызметтің) құны, сатушы (дайындаушы, орындаушы) туралы мәліметтерді қамтитын өзге де құжат;
15) тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасы - оның тұтынушының белгіленген және (немесе) болжанатын қажеттіліктерін қанағаттандыру қабілетіне жататын тауар (жұмыс, қызмет) сипаттамаларының жиынтығы;
16) тұтынушы - өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін тауарды (жұмысты, қызметті) пайдаланатын, сатып алатын не оған тапсырыс беретін жеке және (немесе) заңды тұлға;
17) уәкілетті орган - тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган.

4-бап. Қазақстан Республикасының тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінен, осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
Осы Заң ережелерінің талаптары Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген тұтынушылар құқықтарын қорғауға, сондай-ақ бұрын пайдалануда болған тауарларға қатысты болмайды.
2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда осы Заңда көзделгеннен гөрі өзге де ережелер белгіленсе, онда халықаралық шарт ережелері қолданылады.

2-тарау. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік реттеу

5-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы құзыреті

Қазақстан Республикасы Үкіметінің тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы құзыретіне тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлеу жатады.

6-бап. Уәкілетті органның құзыреті

Уәкілетті орган өз құзыреті шегінде:
1) Қазақстан Республикасының Үкіметіне тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттар бойынша ұсыныстар енгізеді;
2) Тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік органдардың қызметін салааралық үйлестіруді жүзеге асырады;
3) Қазақстан Республикасының тұтынушылар құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі заңнамасын жетілдіру бойынша шараларды қабылдайды.

7-бап. Уәкілетті органның мемлекеттік органдармен және тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен өзара іс-қимылы

1. Уәкілетті органдар мен мемлекеттік органдар өз құзыреті шегінде мыналар:
1) Қазақстан Республикасының тұтынушылардың құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі заңнамасын жетілдіру;
2) тұтынушылардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша ақпарат алмасуды қамтамасыз ету;
3) тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылулары туралы уақытылы қарауды және шешімдер қабылдауды қамтамасыз ету бойынша өзара іс-қимылды жүзеге асырады.
2. Уәкілетті орган мен тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері мыналар:
1) мемлекеттік органдар бастамашылық жасаған тексерулерде тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерінің тәуелсіз сарапшылар ретінде қатысуын ұйымдастыру;
2) тұтынушылардың өтініштерін қарау және оларды мемлекеттік органдарға жіберу;
3) тұтынушылардың проблемалары мен құқықтары жөніндегі ақпаратты зерттеу және бұқаралақ ақпарат құралдарында жариялау бойынша өзара іс-қимылды жүзеге асырады.

3-тарау. Тұтынушылардың құқықтары мен міндеттері және оларды қорғау

8-бап. Тұтынушылардың құқықтары:

1. Тұтынушылардың мыналарға:
1) тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы ақпаратқа қол жеткізуге;
2) тауарлар (жұмыстар, қызметтер) туралы, сондай-ақ оларды сатушылар (дайындаушылар, орындаушылар) туралы толық, сенімді және уақтылы ақпаратты алуға;
3) қауіпсіз тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алуға;
4) тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) еркін таңдауға;
5) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) тиісті сапасына;
6) тиісті де, тиісті емес сападағы да тауарларды алмастыруға;
7) тиісті де, тиісті емес сападағы да азық-түлік емес тауарларды қайтаруға;
8) тауардың (жұмыстардың, қызметтердің) кемшілігінің болуы салдарынан келген залалдың (зиянның) толық көлемде өтелуіне;
9) сатушыдан (орындаушыдан, дайындаушыдан) тауарды (жұмыстарды орындауды, қызметтер көрсетуді) сатып алу фактісін растайтын құжатты алуға;
10) ойындар бастамашысына (ұйымдастырушысына) ұтыс түрінде берілген (орындалған) тауардың (жұмыстың) сапасы бойынша талап-арыз ұсынуға;
11) тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерін құруға;
12) осы Заңмен және өзге де заңнамамен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағындағы қолданыстағы халықаралық шарттардың нормаларымен қорғалатын бұзылған құқықтардың немесе мүдделердің қорғалуы үшін сотқа және басқа да уәкілетті мемлекеттік органдарға жүгінуге құқылы.
2. Тұтынушы егер, тауар нысаны, ауқымы, моделі, түсі, мөлшері, техникалық сипаттамасының жиынтығы бойынша дәл келмеген және оны мақсаты бойынша пайдалану мүмкін болмаған жағдайда тиісті сападағы азық-түліктік емес тауарды ол сатып алынған сауда объектісінде ұқсас тауарға ауыстыруға немесе қайтаруға құқылы. Айырбас осы Заңның 28-бабына сәйкес жүргізіледі.

9-бап. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы ақпаратқа қол жеткізуге тұтынушылардың құқығы

Тұтынушының олардың құқықтарын қорғау саласындағы ақпаратқа қол жеткізуге арналған құқығы мемлекеттік жалпы білім беруге және кәсіптік бағдарламаларға тұтынушылық білім негіздері жөніндегі мәселелерді енгізу арқылы, сондай-ақ тұтынушыға оның құқықтары мен бұл құқықтарды қорғау жөніндегі қажетті іс-қимылдар туралы ақпарат беру жүйесін ұйымдастыру арқылы қамтамасыз етіледі.

10-бап. Тұтынушылардың тауарлар (жұмыстар, қызметтер), сондай-ақ олардың сатушылар (дайындаушылар, орындаушылар) туралы ақпарат алу құқығы

Тұтынушы осы Заңның 23 - бабына сәйкес тауарлар (жұмыстар, қызметтер), сондай-ақ олардың сатушылар (дайындаушылар, орындаушылар) туралы толық, сенімді және уақтылы ақпарат алу құқығы

11-бап. Тұтынушылардың қауіпсіз тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алуға құқығы

Тұтынушының тауар (жұмыс, қызмет) белгіленген жағдайлар кезінде оны пайдалану, сақтау, тасымалдау және кәдеге жарату тұтынушының өмірі, денсаулығы үшін қауіпсіз болуына, сондай-ақ тұтынушының мүлкіне зиян келтірмеуіне құқығы бар. Тауардың (жұмыстың, қызметтің) қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс талаптар міндетті болып табылады және Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасына сәйкес белгіленеді.
Жоғарыда көрсетілген талаптарға сәйкес емес тауарды өткізуге (жұмысты орындауға, қызметті көрсетуге) тыйым салынады.

12-бап. Тұтынушының тауарды (жұмысты, қызметті) еркін таңдау құқығы

Тұтынушының азаматтық айналымнан алынбаған немесе айналымы шектеулі емес тиісті сападағы тауарды (жұмысты, қызметті) сатушының (дайындаушының, орындаушының) жұмыс режимін ескере отырып, өзіне ыңғайлы уақытта еркін таңдауға құқығы бар.

13-бап. Тұтынушының тауардың (жұмыстың, қызметтің) тиісті сапасына құқығы

1. Егер заңнамалық актілерде белгіленген тәртіпте тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасына қойылатын міндетті талаптар көзделсе, тұтынушының бұл талаптарға сәйкес тауарды (жұмысты, қызметті) алуға құқығы бар.
2. Тұтынушы сатып алынатын тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасын, жиынтығын, салмағын (көлемін, санын), мөлшерін тексеруге, оның қатысуымен, егер бұл тауардың сипатына қарай мүмкін болатын болса, тауардың қасиеттеріне тексеру немесе дұрыс және қауіпсіз пайдаланылуын көрсету жүргізуге құқығы бар.
3. Шартта тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасы туралы талаптар болмаған кезде тұтынушының қойылатын талаптарға сәйкес келетін және тауардың (жұмыстың, қызметтің нәтижесі) осындай түріне арналған мақсаттар үшін көзделген тауарды (жұмысты, қызметті) алуға құқығы бар.
4. Егер тұтынушы шарт жасасу кезінде сатушыға (орындаушыға) тауарды (жұмысты орындаудың, қызметті көрсетудің) сатып алудың нақты мақсаттар туралы хабарлаған болса, оның тиісті сапасы бар, бұл мақсаттарға сәйкес пайдалану үшін жарамды тауарды (жұмысты, қызметті) алуға құқығы бар.
5. Үлгі және (немесе) сипатты бойынша тауарды сату кезінде тұтынушының үлгіге және (немесе) сипатқа сәйкес келетін тауарды алуға құқығы бар.

14-бап. Тұтынушының тауардың (жұмыстың, қызметтің) кемшілігін табу салдарынан келген шығынды (зиянды) толық көлемде өтелуіне құқығы

1. Тұтынушының тауардың (жұмыстың, қызметтің) құрастыру, өндірістік, рецептік және өзге де кемшіліктері салдарынан оның өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне келген зиянды толық көлемде өтелуіне құқығы бар.
2. Оның сатушымен (дайындаушымен, орындаушымен) шарттық қатынастарға отырған, отырмағанына қарамастан кез келген тұтынушының тауардың (жұмыстың, қызметтің) кемшіліктерін табу салдарынан келген зиянды өтеуді талап ету құқығы танылады.

15-бап. Тұтынушының ойындар бастамашысына (ұйымдастырушысына) ұтыс түрінде берілген (орындалған) тауар (жұмыс) сапасы бойынша талап-арыз ұсыну құқығы

1. Тұтынушы ойындар бастамашысына (ұйымдастырушысына) ұтыс түрінде берілген (орындалған) тауар (жұмыс) сапасы бойынша талап-арыз ұсынуға құқылы.
2. Егер тауардағы (жұмыстағы) кемшіліктер олардың сатып алушыға берілгеннен кейін сатып алушының тауарды пайдалану немесе оның сақтау ережесін бұзғаны не үшінші адамдардың іс-қимылы немесе еңсерілмейтін күш салдарынан пайда болғанын дәлелдемесе, ойындар бастамашысы (ұйымдастырушысы) сатып алушыға тауардың (жұмыстың) кемшілігін жою бойынша өтініш білдіру жолымен тұтынушының талабын қанағаттандыруы тиіс.

16-бап. Тұтынушының өз құқықтарын мемлекеттік қорғалу құқығы

Тұтынушының құқықтарын мемлекеттік қорғауды және тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнаманың сақталуын бақылауды уәкілетті мемлекеттік органдар өз құзыреті шегіне жүзеге асырады

17-бап. Тұтынушылардың өз құқықтарын қоғамдық қорғалу және тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерін құру құқығы

Жеке тұлғалар (тұтынушылар) өз қызметін Қазақстан Республикасының қоғамдық бірлестіктер туралы заңнамасына сәйкес ерікті негізде тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктеріне бірлесуге құқылы.

18-бап. Тұтынушылардың соттық қорғалу құқығы

Тұтынушылардың құқықтарын қорғауды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сот жүзеге асырады.

19-бап. Тұтынушылардың міндеттері

Тұтынушылар:
1) сатып алынатын тауарға (жұмысқа, қызметке) төлем жүргізуге;
2) оған ақша сомасы қайтарылған кезінде тауарды қайтаруды жүзеге асыруға міндетті.

4-тарау. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) құқықтары мен міндеттері

20-бап. Дайындаушының, орындаушының кепілдік мерзімін белгілеу жөніндегі міндеттері

Дайындаушы (орындаушы) егер заңнамада өзге айқындалмаған жағдайда тауарға (жұмыс, қызмет нәтижесіне) кепілдік мерзімін белгілеуі тиіс, оның уақытында тауардың (жұмыстың, қызметтің нәтижесінің) кемшілігі табылған жағдайда дайындаушы (орындаушы) осы Заңның 35 және 38-баптарында белгіленген тұтынушының талаптарын қанағаттандыруға міндетті.

21-бап. Дайындаушының (орындаушының) қызмет мерзімін белгілеу жөніндегі құқығы

Дайындаушыны (орындаушыны) мерзім ішінде тауар тұтынушыға оны пайдалануды қамтамасыз ететін тауардың қызмет мерзімін белгілеуге құқылы.

22-бап. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) міндеттері

Сатушы (дайындаушы, орындаушы) мыналарға:
1) тауарлар (жұмыстар, қызметтер) туралы, сондай-ақ, олардың дайындаушылары, орындаушылары туралы мемлекеттік және/немесе орыс тілдеріндегі ақпаратты ұсынуға;
2) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) қауіпсіздігін қамтамасыз етуге;
3) тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) еркін таңдауды қамтамасыз етуге;
4) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) тиісті сапасын қамтамасыз етуге;
5) тиісті де, тиісті емес сападағы да тауарларды алмастыруды қамтамасыз етуге;
6) тауардың (жұмыстың, қызметтің) кемшілігін табу салдарынан тұтынушыға келтірілген шығынды (зиянды) толық көлемде өтеуге;
7) тауардың (жұмыс нәтижесінің) жарамдылық мерзімін, сақтау мерзімін белгілеуге;
8) дайындаушы белгілеген кепілдік мерзімін азайтпауға;
9) Қазақстан Республикасының салық заңнамасында көзделген тәртіпте және жағдайда фискалдық жады бар бақылау-кассалық машиналары болуға;
10) тауарларды сату (жұмысты орындау, қызметті көрсету) жөніндегі қызметті тікелей жүзеге асыратын жеке тұлғада оның тегін, атын және әкесінің атын көрсете отырып, кеуде карточкасының (бейджінің) болуын қамтамасыз етуге;
11) тұтынушының бақылау чегін алу қажеттілігі туралы және оның фискалдық жады бар бақылау-кассалық машиналарын қолданудын тәртібі бұзылған жағдайда салық органына жүгіну құқығы туралы мемлекеттік және орыс тілдеріндегі ақпаратты фискальдық жады бар бақылау-кассалық машиналарының орналасу орнында орналастыруға;
12) сауда объектісінің ішкі және сыртқы витриналарында қойылған, бағалар заттаңбаларымен ресімделген тауарлардың құнын көрсетуге;
13) жазбаша түрде ресімделген жұмыстар мен қызметтердің құнын көрсетуге міндетті.

23-бап. Тауарлар (жұмыстар, қызметтер) туралы ақпаратты беру жөніндегі сатушының (дайындаушының, орындаушының) міндеттері

1. Тауарлар (жұмыстар, қызметтер) туралы ақпарат міндетті тәртіпте мыналардан тұруы тиіс:
1) тауардың (жұмыстың, қызметтің) атауы;
2) ұсынылатын жұмыстардың (қызметтердің) түрлері мен ерекшеліктері;
3) егер тауар (жұмыс, қызмет) сәйкестікті міндетті растауға жататын жағдайда аталған тауар (жұмыс, қызмет) сәйкес келуі тиіс техникалық регламентті белгілеу;
4) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) негізгі тұтынушылық ерекшеліктері туралы мәліметтер, азық-түлік өнімдеріне қатысты құрамы туралы мәлімет (оның ішінде, азық-түлік өнімдерін дайындау процесінде дайындалған азық-түлік қоспаларының, биологиялық белсенді қоспалардың атауы, азық-түлік құндылығы, мақсаты, азық-түлік өнімдерін қолдану мен сақтаудың шарттары туралы, олардың сандық және (немесе) сапалық өзгерістері туралы, дайын өнімдерді дайындаудың тәсілдері, азық-түлік өнімдерін дайындау мен ораудың (қаптаудың) күні мен орны туралы, сондай-ақ, жекелеген аурулар кезінде оларды қолдану үшін қарсы көрсетімдері туралы мәлімет.
5) егер, осындай компоненттегі аталған организмдердің болуы 0,9 % (нөл бүтін оннан тоғыз пайызды) және одан астам пайызды құраған жағдайда өнім генетикалық модификацияланған организмдерден тұратын немесе оларды қолдана отырып, алынған азық-түліктерде компоненттердің болуы туралы ақпарат. Бұл ретте, "Бұл өнім генетикалық модификацияланған организмдерден тұрады" деген сөздер жеке тұрған сөйлеммен, ал қапталған өнімдер үшін - құлақша қағаздарда, соңғы тұтынушыға сату кезінде қапталмаған өнімдер үшін - өнім туралы көрсеткіштерде көрсетілуі тиіс;
6) дайындаушының тауарлық белгісі;
7) тауардың шыққан елі;
8) тауардың құрамы;
9) тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алу бағасы мен шарты;
10) кепілдік мерзімі;
11) егер бұл тауардың ерекшелігіне орай талап етілсе, азық-түлік өнімдерін дайындау жөніндегі ұсынымдар; 12) тауарды дайындаудың күні мен қызмет мерзімі және (немесе) жарамдылық мерзімі және (немесе) тауарларды (жұмыстардың нәтижелерін) сақтау мерзімі, (жұмыстардың нәтижелерін), егер, олар тиісті тауарларды (жұмыстардың нәтижелерін) сақтаудың кәдімгі жағдайларынан ерекшеленетін немесе сақтаудың арнайы жағдайларын талап ететін жағдайда тауарларды (жұмыстардың нәтижелерін) сақтау жағдайларын көрсету, сондай-ақ, егер тауарлар (жұмыстардың нәтижелері) аталған мерзімнің аяқталуы бойынша тұтынушының өмірі, денсаулығы мен мүлігі және қоршаған орта үшін қауіп білдіретін немесе мақсаты бойынша пайдалану үшін жарамсыз болған жағдайда аталған мерзімдердің аяқталуы бойынша тұтынушының қажетті іс-қимылдары және осындай іс-қимылдарды орындамау кезіндегі мүмкін болатын салдарлар туралы мәлімет;
13) сатушының (дайындаушының, орындаушының) атауы (фирмалық атауы), орналасқан жері (заңды мекен-жайы) және тұтынушыдан талап-арыз қабылдауға және тауарға (жұмыс нәтижесіне) жөндеу және техникалық қызмет көрсетуге сатушы (дайындаушы) өкілеттік берген заңды тұлғаның (оның филиалының, өкілдігінің, өзге де бөлімшесінің) немесе жеке кәсіпкердің орналасқан жері;
14) егер, бұл жұмыстың (қызметтің) сипатын ескере отырып, мәні болатын болса, жұмысты орындайтын (қызмет көрсететін) нақты тұлғаны және ол туралы ақпаратты көрсету;
15) музыкалық туындыларды орындаушылардың ойын-сауық қызметтерін көрсетуі кезінде фонограммаларды, аудиовизуальдық жазбаларды пайдалануға арналған нұсқау;
16) тауар салмағының (нетто) шамасы, көлемі, саны немесе жиынтығы және арнайы белгі (тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасына талаптарды белгілейтін нормативтік құжат көзделген);
17) тауарларды (жұмыстардың, қызметтердің нәтижелерін) тиімді және қауіпсіз пайдалану ережелері мен шарттары туралы қажетті мәліметтер және тұтынушыға беру үшін міндетті, оның ішінде, тұтынушының өтініші бойынша шартқа жататын және жұмысқа өнім қауіпсіздігі саласындағы заңнамалық актілерге сәйкес келетін мәліметтерді беру заңнамаға немесе тиісті шарттарға сәйкес міндетті өзге де мәліметтер.
Егер, тұтынушы сатып алатын тауар пайдаланылса немесе онда кемшілік (кемшіліктер) жойылса тұтынушыға бұл туралы ақпарат берілуі тиіс. Мұндай тауар сатып алынған жағдайда кемшіліктің (кемшіліктердің) болуы туралы мәлімет сатып алу фактісін растайтын құжатта көрсетілуі тиіс.
2. Айырбастауға жатпайтын тауарлар туралы уақтылы хабарлау.
Санитарлық және гигиеналық нормаларды сақтау жолымен адамның өмірі мен денсаулығы үшін тауарлардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында мына тауарлар айырбастауға жатпайды: дәрілік заттар, іш киім, жаңа туған балалар мен ясли жасындағы балаларға арналған киім-кешек, әйелдер гигиенасының заттары, шұлық-ұйық бұйымдары, парфюмерлік-косметикалық тауарлар, жеке гигиена заттары, жануарлар мен өсімдіктер.
3. Мемлекеттік және орыс тілдеріндегі осы баптың 1 және 2-тармақтарында көзделген ақпарат тұтынушының назарына тауарға (жұмыс, қызмет нәтижелеріне) қоса берілген құжаттамада, тұтыну ыдысында, этикеткаларда немесе тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің нәтижелерінің) жекелеген түрлері үшін қабылданған өзге де тәсілде жеткізіледі. Шет тілінде хабарланған немесе берілген ақпарат тұтынушының тілегі бойынша шет тілінде хабарланған немесе берілген жағдайларды қоспағанда берілмеген деп саналады.
Салық төлеушінің, сатушының немесе сатушы (дайындаушы) уәкілеттік берген жеке кәсіпкердің атауы, тұрғылықты орны (заңды мекен-жайы), сәйкестендіру нөмірі (СТСН) туралы ақпарат тауарды сату (жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету) орнындағы қол жетімді тұста ілінуі тиіс.
4. Осы баптың 2-тармағында көрсетілген ақпаратты қоспағанда, оларды дайындау орында емес тұтыну ыдысына бөлшектеп салынған және оралған азық-түлік өнімдері мен басқа да тауарлар бөлшектеп салушы мен ораушы (тегі, өсімі және әкесінің аты (егер бар болса), сондай-ақ қаттау және орау күні мен уақыты туралы ақпараттан тұруы тиіс.
5. Тұтынушыға тауарды сату (жұмысты орындау, қызметті көрсету) кезінде сатушы (дайындаушы, орындаушы) тауарды төлеуді (жұмысты орындауды, қызметті көрсетуді) растайтын оған бақылау (кассалық) чегін немесе өзге де құжатты беруге міндетті.

24-бап. Дайындаушы, орындаушы туралы ақпаратты беру жөніндегі сатушының (дайындаушының, орындаушының) міндеттері

1. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) өз атауын (фирмалық атауын), орналасқан жерін (заңды мекен-жайын) және жұмыс режимін тұтынушыға мемлекеттік және/немесе орыс тілдерінде хабарлауға міндетті. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) аталған ақпаратты маңдайшаға орналастырады.
Жеке кәсіпкер болып табылатын сатушы (дайындаушы, орындаушы) өзінің тегі, есімі, әкесінің аты туралы, сондай-ақ, оны жеке кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркелгені және мемлекеттік тіркеуді жүзеге асырған органның атауы туралы ақпаратты да ұсынуы тиіс.
2. Егер, сатушы (дайындаушы, орындаушы) жүзеге асыратын қызметтің түрі (түрлері) лицензиялауға немесе аккредиттеуге жатса, онда тұтынушыға арнайы рұқсат етудің (лицензияның) нөмірі, оның қолданылу мерзімі, оны берген мемлекеттік орган туралы ақпарат берілуі тиіс, сондай-ақ, тұтынушының тілегі бойынша арнайы рұқсаттың (лицензияның) түпнұсқасы немесе нотариалды куәландырылған көшірмесімен танысу мүмкіндігі берілуі тиіс.
3. Осы баптың 1 және 2-тармақтарында көзделген ақпарат егер, тұтынушыларға сауда, тұрмыстық және қызмет көрсетудің өзге де түрлері жүзеге асырылатын жағдайда уақытша үй-жайларда, жәрмеңкелерде, сөрелерден және егер, сауда, тұтынушыларға тұрмыстық және қызмет көрсетудің өзге де жағдайлары сатушының (орындаушының) тұрақты орналасқан жерінен тыс жерде жүзеге асырылатын жағдайда жеткізілуі тиіс.
4. Осы баптың 1 және 2-тармақтарында көзделген мемлекеттік және орыс тілдеріндегі ақпарат тұтынушының назарына жеткізіледі. Тұтынушының тілегі бойынша шет тілінде хабарланған немесе берілген жағдайларды қоспағанда, шет тілінде хабарланған немесе берілген ақпарат берілмеген деп саналады.

25-бап. Тауардың (жұмыстың, қызметтің) қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі сатушының (дайындаушының, орындаушының) міндеттері

1. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) тауарды (жұмыс нәтижесін) сақтаудың белгіленген мерзімі немесе жарамдылық мерзімі ішінде тауардың (жұмыс нәтижесінің) қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті.
2. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) тауарды (жұмыс, қызмет нәтижесін) қауіпсіз пайдаланудың мүмкін болатын тәуекелі туралы және шарттары туралы тұтынушыны хабарландыруға міндетті. Бұл ретте, егер тауарды (жұмыс, қызмет нәтижесін) қауіпсіз пайдалану, тасымалдау немесе кәдеге жарату үшін арнайы ережелерді сақтау қажет болса, онда дайындаушы (орындаушы) оларды тауарға (жұмыс, қызмет нәтижелеріне) қоса берілген құжаттамада, этикеткада немесе тұтынушыға осы ережелермен оған уақтылы танысуға мүмкіндік беретін қолжетімді (мәлім) және түсінікті өзге де жолмен көрсетуге міндетті, ал сатушы (орындаушы) осы ережелерді тұтынушының назарына жеткізуге міндетті.
3. Сәйкестікті міндетті растауға жататын тауарды, оның ішінде, импорттық тауарды сәйкестікті растайтын сертификаттарсыз немесе техникалық регламенттердің және нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкестігі туралы декларациясыз өткізуге жол берілмейді.
4. Егер, тұтынушының тауарды пайдаланудың, сақтаудың, тасымалдаудың және кәдеге жаратудың белгіленген ережесімен сақтау кезінде ол тұтынушының өміріне, денсаулығына және (немесе) мүлкіне, қоршаған ортаға зиян келтірген немесе келтіруі мүмкін жағдайда сатушы (дайындаушы) зиянның себебін жойғанға дейін оны шығаруды (өткізуді) тез арада тоқтатуға міндетті. Егер зиянның себебін жою мүмкін болмаған жағдайда сатушы (дайындаушы) өндірістен (өткізуден) мұндай тауарды алуға және тиісті мемлекеттік органдарды уақтылы хабарландыруға, тұтынушыны бұқаралық ақпарат құралдары арқылы оның өміріне, денсаулығына, мүлкіне және қоршаған орта үшін мүмкін болатын қауіпсіздік, айналымнан тауарды алып қою және тұтынушыдан қайтарып беру туралы уақтылы хабарландыру жөніндегі барлық қажетті шараларды қабылдауға міндетті.
Тұтынушыны оның өмірі, денсаулығы, мүлігі мен қоршаған орта үшін қауіп төндіретін тауарлар туралы бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабарландыру сатушының (дайындаушының) есебінен жүзеге асырылады. 5. Сатушының (дайындаушының) осы баптың 4-тармағында көзделген міндеттерді орындамауы кезінде тауарды өндірістен алып тастау, оны айналымнан алып тастау және тұтынушыдан қайтарып беру тиісті мемлекеттік органның нұсқамасы бойынша, сондай-ақ, соттың шешімі бойынша жүргізіледі. Тауарды кері қайтарумен байланысты тұтынушыға келтірілген шығындарды сатушы (дайындаушы) толық көлемде өтейді.

26-бап. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) тауарды (жұмысты, қызметті) еркін таңдауын қамтамасыз ету жөніндегі міндеттері

1. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) тұтынушыға сатушының (дайындаушының, орындаушының) жұмыс режимін ескере отырып, тұтынушы үшін ыңғайлы уақытта тиісті сападағы тауарды (жұмысты, қызметті) еркін таңдауын қамтамасыз етуге міндетті. Тұтынушыны тиісті емес сападағы және оған қажет емес ассортименттегі тауарлар мен қызметтерді сатып алуға күштеуге жол берілмейді.
2. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) тауарды (жұмысты, қызметті) еркін таңдауда тұтынушыға жәрдем көрсетуге міндетті.
3. Сатушы тауарларды сату кезінде өлшем бірліктерін қамтамасыз ету саласындағы заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға рұқсат етілген өлшем құралдарын пайдалануы тиіс.
4. Тұтынушы салмағында, санында, ұзындығында және өзге де өлшемдерінде күмән туғызған жағдайда бақылау-өлшеу аспаптарының көмегімен аталған сипаттамаларды дербес тексеру мүмкіндігін беруі тиіс.
5. Әлеуметтік қамтамасыз ету саласындағы заңнамада көзделген артықшылықтарды немесе шектеулерді қоспағанда тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) таңдау кезінде қандай артықшылықтарды, тікелей немесе жанама шектеулерді белгілеуге жол берілмейді.

27-бап. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) тиісті сапасын қамтамасыз ету жөніндегі міндеттері

1. Егер шартта тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасына қойылатын міндетті талаптар көзделсе, сатушы (дайындаушы, орындаушы) тұтынушыға осы талапқа сәйкес тауарды беруге (жұмысты орындауға, қызметті көрсетуге) міндетті.
2. Сатушы (орындаушы) тауардың жұмыс қабілеттігін көрсетуге және сапасы тауар (жұмыс, қызмет) туралы ұсынылған ақпаратқа және шарт талаптарына сәйкес келетін тауарды тұтынушыға беруге, сондай-ақ тұтынушының талабы бойынша оған бұл құралдардың жарамдылығын растайтын қолданыстағы сертификаттарымен және (немесе) клеймолардың бедерлерімен бірге ішкі сауда ережелерінде көзделген қажетті бақылау құралдарын, тауардың (жұмыс, қызмет нәтижесінің) сапасы мен қауіпсіздігін, оның жиынтығын растайтын құжаттарды ұсынуға міндетті.
3. Шартта тауардың (жұмыстың, қызметтің) сапасы туралы талаптар болмаған жағдайда сатушы (дайындаушы, орындаушы) тұтынушыға белгіленген талаптарға сәйкес келетін және тауардың (жұмыс, қызмет нәтижесі) осы түрі пайдаланылатын мақсаттар үшін жарамды тауарды беруге (жұмысты орындауға, қызметті көрсетуге) міндетті.
4. Егер сатушы (дайындаушы, орындаушы) шарт жасасу кезінде тұтынушыға тауарды (жұмысты орындауды, қызметті көрсетуді) сатып алудың нақты мақсаттары туралы хабарласа, сатушы (дайындаушы, орындаушы) тұтынушыға осы мақсаттарға сәйкес пайдалануға жарамды тиісті сападағы тауарды беруге (жұмысты орындауды, қызметті көрсетуді) міндетті.
5. Тауарды үлгі және (немесе) сипаттама бойынша сату кезінде сатушы тұтынушыға тиісті үлгіге және (немесе) сипаттамаға сәйкес келетін тауарды беруге міндетті.

28-бап. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) тиісті сападағы тауарлармен алмастыруды немесе қайтаруды қамтамасыз ету жөніндегі міндеті

1. Егер ол пайдалануда болмаса, оның тауарлық түрі, тұтынушылық қасиеттері, пломбалары, фабрикалық жапсырмалары, сондай-ақ тауарлық немесе бақылау (кассалық) чегі немесе осы Заңның 23-бабының 2-тармағында көзделген тауарларды қоспағанда, егер тауар сатып алынған күннен бастап сатушы барынша ұзақ мерзім жарияламаса, он төрт күн күнтізбелік күн ішінде тұтынушыға сатылған тауармен бірге берілген тауарды сатып алу фактісін растайтын өзге де дәлел сақталса тиісті сападағы тауармен алмастыруды немесе қайтаруды жүргізеді. Тауарды сатып алған орын немесе сатушы (дайындаушы) және сатып алушы арасындағы уағдаластық бойынша өзге де орын айырбастау немесе қайтару орны болып табылады.
2. Егер тауарлық немесе бақылау (кассалық) чегі жоғалған немесе қандай да бір себептер бойынша тұтынушыға берілмеген жағдайда, егер тұтынушы осы сатушыдан сатып алу фактісін дәлелдесе, онда тауарды міндетті түрде алмастырады немесе қайтарады.
Егер тұтынушы сатушыға жүгінген кезде соған ұқсас тауар сатуда болмаған жағдайда тұтынушы өң таңдауы бойынша шартты бұзуға және ол үшін төленген ақша сомасын талап етуге не тиісті тауар сатуға бірінші түскен кезінде соған ұқсас тауармен ауыстыруға құқылы.

29-бап. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) тауардың (жұмыстың, қызметтің) кемшілігі салдарынан келтірілген шығындарды (зиян) толық көлемде өтеу жөніндегі міндеттері

1. Сатушыны (дайындаушы, орындаушы) тауардың (жұмыстың, қызметтің) сындарлы, өндірістік, рецептуралық немесе өзге кемшіліктері салдарынан тұтынушының өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне келтірілген зиянды өтеуге, сонымен қатар талаптар берілген күннен бастап отыз күн ішінде тұтынушыға залалды өтеу бойынша жауап беруі тиіс.
2. Тауардың (жұмыстың, қызметтің) кемшіліктерінен және тауардың (жұмыстың, қызметтің) қауіпсіздік нормаларын бұзудан туындаған зиян, егер ол тауардың белгіленген жарамдылық (қызмет) мерзімінің ішінде, ал егер жарамдылық (қызмет) мерзімі белгіленбесе - тауарды (жұмысты, қызметті) өндірген күннен бастап он жыл ішінде келтірілсе өтелуге жатады. Тауардың кемшілігі салдарынан келтірілген зиянды жәбірленушінің таңдауы бойынша тауарды сатушы немесе дайындаушы өтеуге тиіс.
3. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) тауарларды (жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету) өндіру үшін қажетті материалдарды, жабдықтарды, аспаптарды және өзге құралдарды пайдаланумен байланысты тұтынушының өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне келтірілген зиян үшін ғылыми және техникалық білімдер олардың ерекше қасиеттерін анықтауға мүмкіндік бергеніне немесе бермегеніне қарамастан азаматтық заңнамасында көзделген жауапкершілікте болады.
4. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) зиян еңсерілмейтін күштердің немесе тұтынушының тауарды (жұмысты, қызметті) пайдалану, сақтау немесе тасымалдаудың белгіленген ережесін бұзу салдарынан келтірілгеніне айғақтар ұсынған кезде жауапкершіліктен босатылады.

30-бап. Дайындаушының (орындаушының) тауардың жарамдылық мерзімін және сақтау мерзімін (жұмыс нәтижесін) белгілеу жөніндегі міндеттері

1. Тұтынушылық қасиеті уақыт өте келе нашарлауы мүмкін тамақ өнімдеріне, парфюмерлік-косметикалық тауарларға, медикаменттерге және өзге осыған ұқсас тауарларға (жұмыстар нәтижелеріне) дайындаушы (орындаушы) Қазақстан Республикасының өнімдердің қауіпсіздігі саласындағы заңнамасына сәйкес жарамдылық мерзімін және (немесе) сақтау мерзімін белгілеуге міндетті.
2. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) жарамдылық мерзімі және (немесе) сақтау мерзімі белгіленген тауарларды (жұмыстар нәтижелерін) тұтынушыға олар жарамдылық мерзімі және (немесе) сақтау мерзімі аяқталғанға дейін тағайындалуы бойынша пайдалана алатындай есеппен беруге міндетті.
3. Тауардың жарамдылық мерзімі тауарды (жұмыс нәтижесін) әзірлеген сәттен бастап есептеледі. Егер әзірлеген сәті мен дайын болу сәті пайдалануға сәйкес келмейтін болса, оның жарамдылық мерзімі пайдалануға дайын болған сәтінен бастап күшіне ене бастайды, бұл туралы тұтынушы хабардар болуы тиіс. Тауарды (жұмыс нәтижесін) белгіленген жарамдылық мерзімі және (немесе) сақтау мерзімі аяқталғаннан кейін, сондай-ақ жарамдылық мерзімі және (немесе) сақтау мерзімі белгіленуі тиіс болған, бірақ белгіленбеген тауарды (жұмыс нәтижесін) сатуға тыйым салынады.

31-бап. Сатушының (дайындаушының, орындаушының) фискальды жады бар бақылау (кассалық) аппараты мен кеуде карточкаларының болу қажеттілігі бойынша міндеттері

1. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) фискальды жады бар бақылау-кассалық аппаратты Қазақстан Республикасының салық заңнамаларында көзделген тәртіпте және жағдайларда қолдануға міндетті.
Фискальды жады бар бақылау-кассалық машинасы бар орында тұтынушының бақылау (кассалық) чегін алу қажеттілігі мен оның фискальды жады бар бақылау-кассалық машиналарын қолдану тәртібі бұзылған жағдайда салық органына жүгінуге құқығы бар екендігі туралы мемлекеттік және орыс тілдерінде ақпаратты орналастырады.
2. Сатушы тауарларды (жұмыстарды орындауды, қызметтерді көрсетуді) сату жөніндегі қызметті тікелей жүзеге асыратын жеке тұлғада оның аты-жөні көрсетілген және фотосуреті бейнеленген кеуде карточкасының (бейдждің) болуын қамтамасыз етеді.

5-тарау. Тараптардың жауапкершілігі

32-бап. Тұтынушы құқықтарын бұзғаны үшін сатушының (дайындаушының, орындаушының) азаматтық-құқықтық жауапкершілігі

1. Тұтынушы құқықтарын бұзғаны үшін сатушы (дайындаушы, орындаушы) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес жауапты болады.
2. Тұтынушыға келтірілген шығындар толық көлемде өтеуге жатады.
3. Тұрақсыздық айыбын төлеу және шығындарды өтеу сатушыны (дайындаушыны, орындаушыны) оған тұтынушы алдында жүктелген заттай міндеттемелерді орындау дан босатпайды.
4. Сатушы (дайындаушы, орындаушы) міндеттемелерді орындамаушылық немесе тиісінше орындамаушылық еңсерілмейтін күштердің салдарынан, сондай-ақ жауапкершілікті жоққа шығаратын және Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген өзге де негіздер бойынша болғандығына айғақтар ұсынған кезде міндеттемелерді орындамаушылық немесе тиісінше орындамаушылық үшін жауапкершіліктен босатылады.

33-бап. Сенімсіз немесе толық емес ақпарат үшін жауапкершілік

1. Егер тауар (жұмыс, қызмет), сондай-ақ сатушы (дайындаушы, орындаушы) туралы сенімсіз немесе толық емес ақпарат беру мыналарға: тұтынушыға қажетті қасиеттері жоқ тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алуға алып келсе, ол шартты бұзуға және оған келтірілген зиянды өтеуді талап етуге құқылы;
сатып алынған тауарды (жұмысты, қызметті) мақсатына сай пайдалану мүмкін болмаса, тұтынушы тауар сатып алынған (жұмысты орындаған, қызметті көрсеткен) күннен бастап үш күн ішінде тиісінше ақпарат ұсынуды талап етуге құқылы. Егер келісілген мерзімде ақпарат ұсынылмаса, тұтынушы шартты бұзуға және оған келтірілген шығындарды өтеуді талап етуге құқылы; тұтынушының өміріне, денсаулығына және мүлкіне зиян келтірсе - ол сатушыдан (дайындаушыдан, орындаушыдан) осы Заңның 35 және 38-баптарында көзделген талаптарды қоюға, сондай-ақ меншік құқығында, не Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында не шартта көзделген өзге негіздер бойынша тұтынушының иелігінде тұрған табиғи объектілерге келтірілген зиянды өтеуді талап етуге құқылы.
2. Тауар (жұмыс, қызмет) туралы сенімді ақпараттардың болмауы оны тиісті уәкілетті мемлекеттік органдардың ұйғарымы бойынша ұсынғанға дейін мұндай тауарды (жұмысты, қызметті) сатуды тоқтата тұруға әкеледі.

34-бап. Тұтынушылардың құқықтарын кемсітетін шарт талаптарының жарамсыздығы

1. Осы Заңда және тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы өзге де заңнамалық актілерде белгіленген құқықтармен салыстырғанда тұтынушының құқықтарын кемсітетін шарт талаптары жарамсыз деп танылады.
Егер тұтынушының құқықтарын кемсітетін шарт талаптарын қолдану нәтижесінде шығындар пайда болса, онда, егер заңнамалық актілерде немесе шартта өзгеше көзделмесе оларды сатушы (дайындаушы, орындаушы) толық көлемде өтеуі тиіс.
2. Бір тауарларды (жұмыстарды орындауды, қызметтер көрсетуді) сатып алуды басқа тауарларды (жұмыстарды орындауды, қызметтер көрсетуді) міндетті түрде сатып алумен байланыстыруға тыйым салынады.
3. Сатушы (орындаушы) тұтынушыға ақылы негізінде ұсынылатын қосымша қызметтерді тануға құқығы жоқ.

35-бап. Тиісті емес сападағы тауарды сатқан жағдайда тұтынушының құқықтарын қорғау

1. Тиісті емес сападағы тауар сатылған тұтынушы, егер оның кемшіліктері сатушымен келісілмеген болса, өз таңдауы бойынша мыналарды:
1) тауардың кемшіліктерін өтеусіз жоюды немесе тұтынушының не үшінші тұлғаның кемшіліктерді түзетуге арналған шығыстарын өтеуді; 2) сатып алу бағасын теңдей азайтуды;
3) тауарға ұқсас марканы (модельді, артикулді) ауыстыруды;
4) дәл осындай тауарға сатып алу бағасын тиісінше қайта есептей отырып, басқа марканы (моделді, артикулді) ауыстыруды; 5) шартты бұзуды және шығындарды өтей отырып, тауарға төленген соманы қайтаруды талап етуге құқылы.
Тұтынушы 1)-4) тармақшаларында көрсетілген талаптарды таңдаған кезде оның келтірілген шығындарды өтеуге құқығы болады. 2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген талаптарды тұтынушы тауарды сатып алған орынға ұсына алады.
Сатушы (дайындаушы), егер тауардың кемшіліктері тауарды тұтынушыға бергеннен кейін олардың тауарды пайдалану немесе сақтау ережесін бұзу салдарынан не үшінші адамдардың іс-қимылынан немесе еңсерілмейтін күштерден туындағанын дәлелдей алмаса, тұтынушының талаптарын қанағаттандыруға міндетті. Тұтынушыға тауар үшін төленген ақшалай соманы қайтару кезінде сатушы тауарды толық немесе ішінара пайдалануына, олардың тауарлық түрін жоғалтудан немесе басқа да осындай жағдайларға байланысты тауар құнының төмендеген сомасын ұстап қалуға құқығы жоқ.
3. Тұтынушы олар осы бапта белгіленген мерзімде табылған жағдайда осы баптың 1-тармағында белгіленген талаптарды қоюға құқылы.
Егер тауарға кепілдік мерзімі белгіленген болса сатып алушы тауар кемшілігін кепілдік мерзімі ішінде тапқан жағдайда тауардың кемшіліктерімен байланысты талаптарды қоюға құқылы. Егер тауарға кепілдік мерзім немесе жарамдылық мерзімі белгіленбесе, сатып алушы сатылған тауардың кемшіліктерін орынды мерзімде, бірақ, егер шартта барынша ұзақ мерзім белгіленбесе, тауардың сатып алушыға берілген күнінен бастап екі жыл шегінде табылған жағдайда тауардың кемшіліктерімен байланысты талаптар қоя алады. Шартта көзделген кепілдік мерзімі екі жылдан аз уақытты құраса және сатып алушы тауардың кемшілігін кепілдік мерзімі өткеннен кейін, бірақ тауардың сатып алушыға берілген күннен бастап екі жыл шегінде табылса, егер сатып алушы тауар кемшіліктері тауар сатып алушыға берілгенге дейін немесе бұл уақытқа дейін пайда болған себептері бойынша туындағанын дәлелдесе сатып алушы жауапты болады. Тауардың кепілдік мерзімі, егер шартта өзгеше көзделмесе тауарды тұтынушыға берген сәттен бастап күшіне енеді. Шартта жинақтаушы бұйымға кепілдік мерзімінің негізгі бұйыммен салыстырғанда ұзақтығы аз мерзімі белгіленген жағдайда, сатып алушы негізгі бұйымға арналған кепілдік мерзімі ішінде оларды тапқан кезде жинақтаушы бұйымның кемшіліктері туралы талаптарды қоюға құқылы. Егер шартта жинақтаушы бұйымға кепілдік мерзімінің негізгі бұйыммен салыстырғанда ұзақтығы көп мерзімі белгіленген жағдайда, егер жинақтаушы бұйымдағы кемшілік негізгі бұйымға арналған кепілдік мерзімінің өтіп кеткеніне қарамастан оған берілген кепілдік мерзімі ішінде табылса сатып алушы тауардың кемшілігі туралы талапты қоюға міндетті. Тауарларды үлгілер бойынша, почта бойынша сату кезінде, сондай-ақ сатып алу-сату шартын жасаған сәті мен тауарды тұтынушыға беру сәті дәл келмейтін болса кепілдік мерзімі тауарды тұтынушыға жеткізген күннен бастап, ал егер тауар арнайы қондыруды (қосуды) немесе жинауды қажет ететін болса - орнату (қосу) немесе жинау күнінен бастап есептеледі. Егер тұтынушы сатушыға байланысты міндеттемелер бойынша тауарды пайдалану мүмкіндігінен айырылса, кепілдік мерзім сатушының мұндай міндеттемелерді жойғанға дейін есептелмейді. Егер тауарды жеткізу, қондыру (қосу) немесе жинау, соның салдарынан тұтынушы тауарды мақсаты бойынша пайдалана алмайтын сатушыға байланысты міндеттемелерді жою күнін анықтау мүмкін болмайтын болса, бұл мерзім сатып алу-сату шартын жасаған күннен бастап есептеледі.
4. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген мерзімдер тауардың оны тұтынушыға сатқан күнінен бастап есептеледі.
5. Егер тауардың жарамдылық мерзімі ішінде кемшіліктер табылған болса, тауарға жарамдылық мерзімі белгіленген тауарға қатысты сатып алушы тауардың кемшіліктері туралы талаптар қоюға құқылы.
Тауардың жарамдылық мерзімі оның дайындалған күнінен бастап есептеледі. 6. Егер шартта басқа мерзім белгіленбесе, тауардағы табылған кемшіліктерді сатушы (дайындаушы) тиісті талап қойылған сәттен бастап орынды мерзімде жоюы тиіс. Тауардағы кемшіліктерді жойған жағдайда кепілдік мерзім тауар пайдаланылмаған мерзім ішіндегі уақытқа ұзартылады. Көрсетілген уақыт тұтынушының талабын орындаған сәтке дейін кемшіліктерді жою туралы талабымен тұтынушының жүгінген күнінен бастап есептеледі.
7. Тұтынушы тауардағы кемшіліктерді тапқан және оларды айырбастау талабын ұсынған жағдайда сатушы (дайындаушы) оны тез айырбастауға міндетті, ал сатушының (дайындаушының) тауар сапасын қосымша тексеруі қажет болған кезде - тиісті талап қойылған сәттен бастап отыз күнтізбелік күн ішінде.
Тауарды айырбастау кезінде кепілдік мерзімі оны тұтынушыға берген күнінен бастап қайта есептеледі.
8. Осы баптың 1, 5 және 6-тармақтарында көрсетілген тұтынушының талаптарын орындаудың күнін өткізгені үшін мұндай бұзушылықтарға жол берген сатушы (дайындаушы) тұтынушыға әрбір өткізілген күн үшін тауардың (жұмыстың, қызметтің) құнынан бір пайыз мөлшерінде тұрақсыздық айыбын төлейді. 9. Кемшіліктері бар тауарды дәл сондай маркалы (модель, артикул) тауарға ауыстырған кезде бағаларды қайта есептеу жүргізілмейді.
Шартты бұзған кезде тауарға арналған баға артқан жағдайда шартты бұзған сәттегі оның бағасына байланысты, ал баға төмендеген жағдайда -тауардың сатып алған сәтіндегі бағасына байланысты тұтынушымен есеп айырысу жүргізіледі.
Кемшіліктері бар тауарды басқа маркалы (модельді, артикулді) тауарға ауыстырған кезде, егер ауыстырылуға жататын тауардың бағасы ауыстырылуға ұсынылған тауардың бағасынан төмен болған жағдайда, тұтынушы бағадағы айырмашылықты төлеуі тиіс. Тұтынушы үстемеақы төлеуден бас тартқан жағдайда тараптар шартты бұзады және тұтынушыға сатып алынған тауар бағасы қайтарылады. Ауыстырылуға жататын тауардың бағасы ауыстырылуға ұсынылған тауардың бағасынан жоғары болған жағдайда, бағадағы айырмашылық тұтынушыға төленеді. Көрсетілген есеп айырысуларда ауыстырылуға жататын тауардың бағасы жоғары болған жағдайда оның талап қойылған сәттегі бағасы, баға төмендеген жағдайда - сатып алған сәттегі бағасы қолданылады.
10. Тиісті емес сападағы тауарларды жеткізу сатушының есебінен жүзеге асырылады.
11. Сатып алатын тауарларды төлеу нысаны (қолма-қол немесе аударым тәртібінде) тұтынушы мен сатушы (дайындаушы, орындаушы) арасындағы келісім бойынша айқындалады.

6-тарау. Жұмысты орындау (қызметті көрсету)

36-бап. Жұмысты орындауға және қызметті көрсетуге шарт жасасу

Орындаушы тұтынушымен жұмыстарды орындауға немесе қызметтер көрсетуге шарт жасасуға міндетті, ол өзінің өндірістік немесе өзге шаруашылық қызметін азаматтардың мұқтаждықтарын тиісті түрде және үздіксіз түрде қанағаттандыратындай ұйымдастыруы тиіс. Орындаушы тұтынушыға жұмыстарды орындауға немесе қызметтер көрсетуге шарт жасауға негізсіз бас тарту нәтижесінде келтірген залалды өтеуге міндетті.

37-бап. Жұмысты орындау (қызметтер көрсету) мерзімдері

1. Орындаушы Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде өзгедей көзделмесе, жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) туралы шартта белгіленген мерзімде жұмысты орындауға (қызметтер көрсетуге) міндетті.
2. Жұмысты орындау (қызметтер көрсету) мерзімі жұмыс (қызмет) орындалуы (көрсетілуі) тиіс күнмен (уақыт кезеңімен), сондай-ақ орындаушы оны орындауға (көрсетуге) кірісуі тиіс күнмен (уақыт кезеңімен) айкындалуы тиіс. Егер жұмыс (қызмет) жартылай бөлініп орындалатын (көрсетілетін) жағдайда шарт қолданысы мерзімі ішінде жұмысты орындаудың (қызметті көрсетудің) жекелеген мерзімдері көзделуі тиіс.
3. Егер орындаушы уақытында жұмысты орындауға (қызметті көрсетуге) уақытында кіріспесе немесе егер орындау (көрсету) кезінде ол мерзімінде орындалмайтыны (көрсетілмейтіні) анық болса, сондай-ақ жұмысты орындау (қызметтер көрсету) мерзімдері өтіп кеткен жағдайда тұтынушы өз қалауы бойынша: осы уақыт ішінде ол жұмысты орындауға (қызметті көрсетуге) кірісуі және (немесе) оны орындауы (көрсетуі) тиіс жаңа мерзім тағайындауға; орындаушы есебінен жұмысты орындауды (қызметті көрсетуді) басқа тұлғаға тапсыруға; жұмыс (қызмет) үшін сыйақыны төмендетуді талап етуге; шартты бұзуға және залалдарды өтеуді талап етуге құқылы. Осы баптың 3-тармағында белгіленген тұтынушының талаптары, егер орындаушы жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) мерзімдерінің өтіп кетуі еңсерілмейтін күштің немесе тұтынушының кінәсінен болғандығын дәлелдейтін болса қанағаттандырылуға жатпайды.
4. Оның ішінде орындаушы жұмыстарды орындауға (қызметтер көрсетуге) кірісуі және оны аяқтауы тиіс тұтынушы тағайындаған жаңа мерзімдер шартта немесе тараптар қол қоятын өзге де құжатта көрсетіледі. Тағайындалған жаңа мерзімдер бір айдан асып кеткен жағдайда тұтынушы осы баптың 3-тармағында белгіленген өзге талаптарды ұсынуға құқылы.
5. Шарт бұзылған жағдайда, егер орындаушы уақытында жұмысты орындауға (қызметтер көрсетуге) кіріспеген немесе оны мерзімінде орындау мүмкін болмайтындай баяу орындайтын (көрсететін) болса орындаушының жұмысты орындау (қызметтер көрсету) процесінде өндірілген өз шығындарын өтеуді, сондай-ақ орындалып қойған жұмысқа (көрсетіліп қойған қызметтерге) ақы талап етуге құқығы жоқ.

38-бап. Жұмысты кемшіліктерімен орындау (қызметтер көрсету) салдарынан келтірілген зиян үшін тұтынушының құқықтары

Тұтынушы жұмысты орындауда (қызметтер көрсетуде) кемшіліктер тапқан кезде өз таңдауы бойынша:
1) орындалған жұмысты (көрсетілген қызметті) орындауда кемшіліктерді қайтарымсыз жоюды;
2) орындалған жұмыс (көрсетілген қызмет) үшін сыйақыны тиісті азайтуды;
3) осындай сападағы біртектес материалдан жасалған басқа затты қайтарымсыз жасауды немесе жұмысты қайтадан орындауды немесе өзінің немесе үшінші тұлғаның қаражатымен кемшіліктерді түзету бойынша, олар келтірілген шығыстарды өтеуді талап етуге құқылы.
2. Тұтынушы шартты бұзуға және егер белгіленген мерзімде орындалған жұмыстағы (көрсетілген қызметтегі) кемшіліктерді орындаушы жоймаса, залалдарды өтеуді талап етуге құқылы.
3. Осы баптың 2-тармағында белгіленген талаптар жұмысты (қызметтерді) қабылдаған кезде немесе оны орындау (көрсету) кезінде кемшіліктер табылған жағдайда, ал жұмысты (қызметті) қабылдаған кезде немесе оны орындау (көрсету) кезінде кемшіліктер табу мүмкін болмаған жағдайда - кепілдік мерзім ішінде, жасырын кемшіліктер табылған жағдайда - бір жыл ішінде, ғимараттармен және құрылыстармен байланысты жұмыстарға қатысты, сондай-ақ орындаушы қасақана жасырған кемшіліктерге қатысты жұмыс түріне қарай - жұмыс қабылданған күнінен бастап үш жыл ішінде ұсынылуы тиіс.
4. Жұмыстың (қызметтің) оны орындау барысында табылған кемшіліктері жұмыстың (қызметтің) орындау туралы шартта көзделген мерзімде жойылуы тиіс. Орындалған жұмыстың (көрсетілген қызметтің) кемшіліктері, егер жұмысты (қызметті) қабылдау кезінде шартпен (тараптар келісімімен) өзге мерзім белгіленбесе, тиісті талап қойылған сәттен бастап орынды уақытта жойылуы тиіс. Тұтынушы тағайындаған немесе тараптармен келісілген кемшіліктерді жою мерзімі шартта не тараптар қол қоятын өзге құжатта тіркеледі.
5. Жұмысты орындауды (қызметті көрсетуді) бастау және аяқтау мерзімдерін бұзғаны үшін, сондай-ақ жұмыстың (қызметтің) кемшіліктерін жою мерзімдерін бұзғаны үшін орындаушы жұмыстың (қызметтің) құнынан бір пайыз мөлшерінде немесе шартта көзделген мерзімін өткізген әрбір күніне тұрақсыздық айыбын төлеуі тиіс.

39-бап. Жұмысты орындауға (қызметі көрсетуге) арналған смета

1. Шартта көзделген жұмысты орындауға (қызметті көрсетуге) арналған нақты немесе болжамды смета жасалуы мүмкін. Сметаны жасау, егер бұған тұтынушы немесе орындаушы талап қойса міндетті болады.
2. Орындаушының нақты сметаға қосылмаған жұмысты және қосымша шығыстарды, егер тұтынушы оларды өндіруге келісім бермеген болса немесе орындаушыға осындай жұмыстардың орындалуын тапсырмаған болса төлеуді талап етуге құқығы жоқ.
Егер болжамды сметаны көтеру қажеттілігі туындаған болса орындаушы бұл туралы тұтынушыға дереу ескертуі тиіс. Бұл жағдайда тұтынушы орындаушыға оларға келтірілген орындалған жұмысқа жұмсалған шығыстарды бастапқы айқындалған сметаға сәйкес өтей отырып, шарттан бас тартуға құқылы.
Егер орындаушы тұтынушыны болжамды сметаны көтергендігі туралы ескертпеген болса, ол жұмысты сметадан тыс шығыстарды өтеуді талап етпей орындауға міндетті.

40-бап. Жұмысты орындаушының материалдарынан орындау

1. Орындаушы шартта айқындалған жұмысты, егер тұтынушы жұмысты өз материалынан орындауды талап етпеген болса, өз материалымен және өз құралдарымен орындайды.
Жұмысты өз материалымен орындаған орындаушы оның тиісті сапасы үшін жауапты болады. Тапсырыс беруші (тұтынушы) материал/шикізат ұсынған кезде орындаушы оны қарауы тиіс және материал/шикізаттың кемшілігі болған немесе жарамсыз болған жағдайда бұл туралы тапсырыс берушіге ескертеді.
2. Орындаушының материалын тұтынушы шартты толық немесе шартта көзделген мөлшерде тұтынушы орындалған жұмысты орындаушыдан алған кезде, егер орындаушының материалы үшін тараптар келісімдерінде есеп айырысудың өзге тәртібі көзделмеген болса түпкілікті есеп айырысу арқылы төлейді.
Шартта көзделген жағдайларда орындаушы материалды кредитке беруі мүмкін. Кредитке берілген материалдың бағасын кейіннен өзгерту қайта есеп айырысуға әкелмейді.

41-бап. Жұмысты тұтынушының материалынан орындау

1. Егер жұмыс тұтынушының материалынан (затынан) толықтай немесе жартылай орындалатын болса орындаушы осы материалдың (заттың) сақталуына, оның дұрыс пайдаланылуына жауапты болады.
2. Орындаушы:
1) тұтынушыға ол берген материалдың (заттың) жарамсыздығы немесе сапасыздығы туралы ескертуге;
2) жұмсалған материал туралы есеп беруге және оның қалдығын қайтаруға міндетті.
3. Орындаушы Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес тұтынушыдан қабылданған материалды жоғалтқаны және зақымдағаны үшін жауап береді.
Орындаушыға берілген материалдың (заттың) құны тұтынушы шартта немесе оны жасағанын дәлелдейтін өзге құжатта (түбіртекте, тапсырыста) айқындалады.
4. Орындаушы, егер тұтынушыға оны жоғалтуға (зақымдалуға) әкелуі мүмкін айрықша қасиеттері туралы орындаушы ескерткен болса тұтынушыдан қабылданған материалды (затты) толық немесе жартылай жоғалтқаны (зақымдағаны) үшін жауапкершіліктен босатылады.
5. Орындаушы тұтынушының нұсқауларын және соңғысына тәуелді өзге де жағдайларды сақтау орындалатын жұмыстың жарамдылық мерзімі мен сапасын өзгертуге әкелетіні туралы тұтынушыға уақытында ескертуге міндетті. Егер тұтынушы орындаушының уақытындағы және негізді ескертуіне қарамастан мөлшерлес мерзімде жарамсыз немесе сапасыз материалды ауыстырмаса, жұмысты орындау (қызметті көрсету) тәсілі туралы нұсқауларды өзгертпесе не жұмыстың (қызметтер көрсетудің) жарамдылық мерзімін және мықтылығын (сапасын) өзгертуге әкелетін өзге жағдайларды жоймаса орындаушы шартты бұзуға және келтірілген залалдарды қайтарып алуға құқылы.

42-бап. Жұмысты орындағаны (қызметтер көрсеткені) үшін төлем

Орындалған жұмыс (көрсетілген қызмет) төлемінің нысаны (қолма-қол ақшамен немесе аударым тәртібімен), егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде өзгедей көзделмесе тұтынушы мен орындаушы арасындағы келісім бойынша айқындалады. Тұтынушы орындаушы орындаған жұмысты (көрсеткен қызметті), егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде немесе шартта өзгедей белгіленбесе, оның барлық көлемін тапсырған төлеуге міндетті.

7-тарау. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері

43-бап. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері

1. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері Қазақстан Республикасының қоғамдық бірлестіктері туралы заңнамасына сәйкес тұтынушылар құқықтарын іске асыруға және қорғауға бағытталған қызметті жүзеге асырады.
2. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері Қазақстан Республикасының қоғамдық бірлестіктер туралы заңнамасына сәйкес тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерінің қауымдастығына (одағына) ерікті түрде бірігуі мүмкін.

44-бап. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерінің, қауымдастықтарының (одақтарының) құқықтары мен міндеттері

1. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері, қауымдастықтары (одақтары) мыналарға:
1) тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізуге;
2) мемлекеттік органдар бастамашылық ететін тұтынушылар құқықтарын бұзушылық фактілерін белгілеумен байланысты тексерулерге тәуелсіз сарапшылар ретінде қатысуға;
3) тұтынушылар құқықтарын бұзу фактісін қарауға жәрдемдесу мақсатында мемлекеттік органға жүгінуге, оның ішінде тұтынушылар құқықтарын бұзу фактісі белгіленген жағдайда тиісті мемлекеттік органдардың тарта отырып, тексерулерге бастама білдіруге;
4) тауарлардың тұтынушылық қасиеттерін, оларға деген сұранысты зерделеуге, шығарылатын тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) сапасы туралы қоғамдық пікірді анықтау үшін халыққа сауалнама жүргізуге;
5) шағымдарды қабылдауды жүзеге асыруға;
6) тұтынушылардың шағымдары түскен жағдайда тауарлар мен қызметтердің сапасын бағалау мақсатында мемлекеттік органдарға жүгінуге;
7) мемлекеттік органдарда, сондай-ақ өзге де қоғамдық бірлестіктерде тұтынушылардың мүдделерін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес таныстыруға және қорғауға;
8) сот органдарына тұтынушылардың мүддесі бойынша талап-арыздар ұсынады;
9) тұтынушылардың белгісіз тобы мүдделері үшін сотқа жүгінуге;
10) тұтынушылардың проблемалары мен құқықтары жөніндегі ақпаратты зерттеуге және оларды бұқаралық ақпарат құралдарында таратуға құқылы;
11) мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстар негізінде тұтынушылар құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған әлеуметтік бағдарламаларды, жобаларды, сондай-ақ жекелеген іс-шараларды іске асыруға құқылы.
2. Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері, қауымдастықтары (одақтары) мыналарға:
1) Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтауға;
2) өз мүшелеріне олардың құқықтары мен мүдделерін қозғайтын құжаттармен және шешімдермен танысуға мүмкіндікті қамтамасыз етуге.

8-тарау. Тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзғаны үшін жауапкершілік

45-бап. Тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзғаны үшін жауапкершілік

Тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген тәртіпте жауапкершілікке әкеледі.

9-тарау. Қорытынды ережелер

46-бап. Қорытынды ережелер

1. Осы Заң 2009 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.
2. "Тұтынушылардың праволарын қорғау туралы" Қазақ Советтік Социалистік Республикасының 1991 жылғы 5 маусымдағы N 640-ХІІ Заңының (Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1991 ж., N 23, 267-құжат) күші жойылды деп танылсын.
Қазақстан Республикасының Президенті

Қазақстан Республикасының Заңы Энергия үнемдеу туралы

      Ескерту. Заңының жобасы Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінен кері қайтарып алынды - ҚР Үкіметінің 2010.05.26 N 473 Қаулысымен.

      Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
      "Энергия үнемдеу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасы Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісінің қарауына енгізілсін.

      Қазақстан Республикасының
      Премьер-Министрі                                    К. Мәсімов

Жоба

Қазақстан Республикасының Заңы Энергия үнемдеу туралы

      Осы Заң Қазақстан Республикасында энергия үнемдеуді ынталандыру мен энергетикалық тиімділікті арттыру үшін экономикалық және ұйымдық жағдай жасау мақсатында энергетика ресурстарын пайдалану саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді.

1. Жалпы ережелер

      1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
      1) қайталама энергетика ресурсы - функционалдық қолданылуы энергияның тиісті түрін өндіруге байланысты емес құрылғыларды пайдаланудың жанама өнімі түрінде алынатын энергия;
      2) Энергия үнемдеудің мемлекеттік тізілімі - жылына бір мың бес жүз және одан да көп тонна шартты отын тұтынатын үй-жайлар мен құрылғылар, оның ішінде электр желілері, жылу-электр орталықтары, мемлекеттік аудандық электр станциялары, су электр станциялары туралы, магистральдық мұнай және газ құбырлары туралы, сондай-ақ көрсетілген үй-жайлар мен құрылғыларды пайдаланушылар туралы құжатталған ақпараттың жүйелендірілген жиынтығы;
      3) үй-жайдың энергия тиімділігінің коэффициенті - тиісті үй-жайдың нақты энергия сыйымдылығының оның нормативтік энергия сыйымдылығына қатынасы;
      4) құрылғының энергия тиімділігінің коэффициенті - құрылғының нақты энергия сыйымдылығының нормативтік энергия сыйымдылығына қатынасы;
      5) үй-жайдың нормативтік энергия сыйымдылығы - тиісті көлемдегі және функционалдық мақсаттағы үй-жайда, осындай үй-жайда энергия үнемдейтін технологияларды пайдаланған жағдайда мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормативтерді, өрт қауіпсіздігі талаптарын, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де міндетті талаптарды сақтау үшін қажетті шаршы метрге арналған жылу және (немесе) электр энергиясының орташа мөлшері;
      6) құрылғының нормативтік энергия сыйымдылығы - құрылғының функционалдық мақсатын энергия тұтынудың белгіленген нормативтеріне сәйкес іске асыруға қажетті жылу және (немесе) электр энергиясының мөлшері;
      7) отын-энергетика ресурстарын пайдалану тиімділігінің көрсеткіші - осы өнімді өндіруге, жұмыстарды жүргізу және қызметтерді көрсету үшін отын мен энергияның үлестік шығынының нормативтер мен стандарттарда регламенттелетін шамасы;
      8) үй-жайды пайдаланушы - меншік құқығы немесе өзге заңды негізде үй-жайды пайдаланатын заңды немесе жеке тұлға;
      9) үй-жай - Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жылжымайтын мүлік объектілері болып танылатын ғимарат, құрылыс, құрылғы, сондай-ақ олардың бөліктері;
      10) өнім - технологиялық процестің немесе қызметтің нәтижесі, оның ішінде энергия өндіретін немесе энергия тұтынатын жабдық;
      11) отын-энергетика ресурстарын өндірушілер - меншік нысандарына қарамастан, олар үшін отын-энергетика ресурстарының кез келген түрі тауарлық бірлік болып табылатын Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген заңды тұлғалар;
      12) кәсіби ұйым - энергетикалық тексеру жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыруға және (немесе) энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуге сараптама жүргізуге лицензиясы бар заңды тұлға;
      13) технологиялық процесс - өнім өндіруге, энергия тұтынуға, энергияның бір түрін басқасына түрлендіруге байланысты процесс;
      14) отын-энергетика ресурстары - отын мен энергияның барлық табиғи және қайта жасалған түрлерінің жиынтығы;
      15) шартты отын - техникалық-экономикалық есептеулер кезінде қабылданған және органикалық отынның алуан түрлерінің жылу құндылығын салыстыру үшін қызмет ететін нормативтер мен стандарттарда регламенттелетін бірлік;
      16) энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган - энергия үнемдеу саласындағы басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган;
      17) құрылғы - функционалдық мақсаты энергияны және (немесе) қайталама энергетика ресурсын пайдалануды көздейтін, оның ішінде энергетика ресурстарын энергияға түрлендіруді, энергия беруді, энергияны пайдалана отырып, тауарларды өндіру мен қызметтер көрсетуді жүзеге асыратын зат немесе бірыңғай технологиялық процеспен біріккен заттардың жиынтығы;
      18) үй-жайдың нақты энергия сыйымдылығы - тексерілетін үй-жайда оның көлемі мен функционалдық мақсатын ескере отырып, мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормативтерді, өрт қауіпсіздігі талаптарын, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де міндетті талаптарды сақтау үшін қажетті шаршы метрге арналған жылу және (немесе) электр энергиясының орташа мөлшері;
      19) құрылғының нақты энергия сыйымдылығы - құрылғылардың функционалдық мақсатын іске асыру кезінде нақты жұмсалатын жылу және (немесе) электр энергиясының мөлшері;
      20) энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасы - мына жобалар бойынша энергия үнемдеу саласында жүргізілетін сараптама: отын-энергетика ресурстарын жылына бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын көлемінде тұтынатын қайта құрылатын, жаңғыртылатын және қайтадан салынатын объектілердің жобаларына техникалық-экономикалық негіздемелердің энергия-технологиялық бөліктері, өндіруші күштерді дамыту және орналастыру схемалары, экономика салаларын дамыту, отын-энергетика ресурстарын пайдалануды бағалау және энергиямен қамтамасыз етуде тұтынушылардың шығындарын азайту мақсатында энергиямен қамтамасыз етудің аумақтық схемалары;
      21) энергетикалық қауіпсіздік - шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың отын-энергетика ресурстарына қажеттіліктері қанағаттандырылатын сыртқы және ішкі жағдайларға қарамастан, тиісті ресурстармен, әлеуетпен және кепілдіктермен қамтамасыз етілген сыртқы және ішкі қауіптерден қорғалу жағдайы;
      22) құрылғының энергетикалық декларациясы - құрылғының энергетикалық сыйымдылығы, оның құрылғыны шығарушы белгілеген нақты энергия сыйымдылығына сәйкестігін қамтамасыз ететін құрылғыны пайдалану шарттары туралы мәліметтерді, құрылғыны шығарушы туралы мәліметтерді қамтитын құжат;
      23) үй-жайдың энергетикалық паспорты - энергетикалық тексеру жүргізудің қорытындылары бойынша жасалған, ұйымдастыру туралы, өнімнің негізгі түрлерін өндіру көлемі туралы, энергия және энергетика ресурстарын ендіру және (немесе) тұтыну туралы, отын-энергетика ресурстарын пайдаланудың тиімділігі туралы, энергия үнемдейтін іс-шаралар туралы ақпаратты қамтитын құжат;
      24) энергия үнемдеу саясаты - энергия үнемдеу мен энергия тиімділігі саласындағы құқықтық, әкімшілік, ұйымдық және қаржы-экономикалық реттеуді қамтитын, шаруашылық және өзге де қызметтің барлық салаларындағы мемлекеттік энергетикалық саясаттың бағыты;
      25) энергия үнемдеуші өнім - қол жеткен деңгеймен салыстырғанда қолданылуы адамның өмірі мен денсаулығына зиянсыз функционалдық мақсаттағы құрылғыларды, экологиялық, санитарлық, өрт қауіпсіздігінің және функционалдық мақсаттағы үй-жайлардың талаптарын іске асыру үшін жұмсалатын энергия мөлшерін азайтуға мүмкіндік беретін технологиялар, жабдықтар және материалдар;
      26) энергия үнемдеуші технологиялар - қол жеткен деңгеймен салыстырғанда отын-энергетика ресурстарын пайдаланудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін технологиялар, жабдықтар және материалдар;
      27) энергия үнемдеу - отын-энергетика ресурстарын тиімді пайдалануға және жаңартылатын энергия көздерін айналымға тартуға бағытталған құқықтық, ұйымдастырушылық, ғылыми, өндірістік, техникалық және экологиялық шараларды іске асыру;
      28) энергия тиімділігі - үй-жайлар мен құрылғыларда энергия пайдаланудың жинақталған сипаттамасы;
      29) отын-энергетика ресурстарын тиімді пайдалану - отын-энергетика ресурстарын пайдаланудың техникалық жағынан мүмкін болатын және экономикалық жағынан ақталған тиімділігіне қол жеткізу.

      2-бап. Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу туралы
             заңнамасы

      Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
      Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартпен осы Заңда қамтылғандардан өзге ережелер белгіленсе, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.

      3-бап. Осы Заңның қолданылатын саласы

      1. Осы Заң энергия үнемдеу саласындағы заңды және жеке тұлғалардың қызметі процесінде туындайтын қатынастарды құқықтық реттеуге бағытталған.
      2. Мынадай қызмет түрлерін жүзеге асыратын заңды және жеке тұлғалар (отын-энергетика ресурстарын пайдаланушылар мен өндірушілер) энергия үнемдеу саласындағы арақатынастар субъектілері болып табылады:
      1) отын-энергетика ресурстарын және оларды пайдалану қалдықтарын өндіру, өңдеу, тасымалдау, сақтау, шығару, пайдалану;
      2) энергия қуатын беретін және энергия тұтынатын жабдықтарды, машиналарды, тетіктерді, материалдарды, сондай-ақ отын-энергетика ресурстарының шығысын есептеу, бақылау және реттеу аспаптарын шығару мен жеткізу;
      3) отын-энергетика ресурстарын пайдалану тиімділігін арттыруға және үнемдеуге байланысты ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық, тәжірибелік-технологиялық, сараптамалық, мамандандыру, монтаждау, реттеу, жөндеу және басқа да жұмыс (қызмет көрсету) түрлерін жүргізу;
      4) қайталама энергетика ресурстарын пайдалануға байланысты іс-шараларды іске асыру;
      5) заңды және жеке тұлғаларды ақпараттық қамтамасыз ету, энергия үнемдеу саласы үшін кадрлар даярлау;
      6) энергия үнемдеуді басқарудың және отын-энергетика ресурстарының тиімді пайдаланылуын бақылау құралдарының тиімді жүйелерін әзірлеу мен енгізу.

2. Энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік реттеу

      4-бап. Энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік реттеудің
             негізгі бағыттары

      Энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі бағыттары:
      1) ұлттық экономиканы қарқынды дамыту үшін қажет энергияны өндіру мен тұтынудың арақатынасын белгілеу, жалпы ішкі өнімнің энергия сыйымдылығын төмендету;
      2) энергия өндіру мен тұтыну режимдерін оңтайландыру, оның есебін ұйымдастыру;
      3) энергия үнемдеуді ынталандыру;
      4) отын-энергетика ресурстарын өндіру мен тұтынуға статистикалық қадағалау ұйымдастыру;
      5) отын-энергетика ресурстарын пайдалану тиімділігін арттыру саласындағы халықаралық ынтымақтастық болып табылады.

      5-бап. Энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік реттеу
             принциптері

      Энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік реттеу мынадай:
      1) энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
      2) отын-энергетика ресурстарын пайдалану тиімділігін арттырудың оларды өндіру мен шығару көлемінің өсімінен басымдығы;
      3) отын-энергетика ресурстарын өндіру, шығару, өңдеу, беру және пайдалану кезінде адамның денсаулығы мен өмірі, қоршаған ортаны қорғау қауіпсіздігінің басымдығы;
      4) Қазақстан Республикасының, отын-энергетика ресурстарын өндірушілер мен тұтынушылардың мүдделерін сақтау негізінде заңды және жеке тұлғалардың энергия үнемдеудегі мүдделілігінің экономикалық және құқықтық жағдайларын қамтамасыз ету принциптеріне негізделген.

      6-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің энергия үнемдеу
             саласындағы құзыреті

      Қазақстан Республикасының Үкіметі:
      1) мемлекеттік энергия үнемдеу саясатының негізгі бағыттарын, оны жүзеге асыру жөніндегі стратегиялық шараларды әзірлейді;
      2) мемлекетаралық, мемлекеттік және өңірлік деңгейлерде отын-энергетика ресурстарын пайдалану тиімділігін арттыру жөніндегі жұмыстарды үйлестіруді жүзеге асырады;
      3) отын-энергетика ресурстарын өндіру және тұтыну кезінде стандарттау, сертификаттау және өлшем бірліктерін қамтамасыз ету саласындағы саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді;
      4) энергия үнемдеу саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
      5) үй-жайларды және (немесе) құрылғыларды энергетикалық тексеру жөніндегі қызметке, сондай-ақ энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуді сараптау жөніндегі қызметке қойылатын біліктілік талаптарын бекітеді;
      6) энергия тұтынудың өнім бірлігіне арналған нормативтерін және тұтынылатын активті және реактивті қуаттардың арақатынасы жөніндегі нормативтерді, қайталама энергетика ресурстарын пайдалану нормативтерін бекітеді;
      7) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік энергия үнемдеу тізілімін жүргізу тәртібін бекітеді;
      8) өнімді энергия үнемдейтін өнім санатына жатқызу тәртібін бекітеді;
      9) энергия үнемдеу мәселелері бойынша жергілікті атқарушы органдардың қызметін бағалау тетігін әзірлейді және іске асырады;
      10) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.

      7-бап. Энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органның
             құзыреті

      Энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган:
      1) энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады;
      2) осы Заңда белгіленген құзыреті шегінде энергия үнемдеу саласындағы мемлекеттік басқаруды жүзеге асырады;
      3) өз құзыреті шегінде энергия үнемдеу саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
      4) отын-энергетика ресурстарын өндіру, беру, бөлу және тұтыну кезінде энергия үнемдеу саласындағы қарым-қатынастар субъектілерінің қауіпсіз және үнемді жұмыс істеуін ұйымдастырады;
      5) энергетика объектілерін техникалық пайдаланудың жай-күйі бойынша есеп-қисап жүйесін ұйымдастырады, отын-энергетика ресурстарын тұтынуға және тиімді пайдалануға ведомстволық статистикалық бақылауды жүргізеді Энергия үнемдеудің мемлекеттік тізілімін жүргізеді;
      6) осы Заңға сәйкес қадағалау және бақылау функцияларын жүзеге асырады;
      7) үй-жайларды және (немесе) құрылғыларды энергетикалық тексеру, сондай-ақ энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуді сараптау жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асырады;
      8) өз құзыреті шегінде заңға тәуелді актілердің мониторингін жүзеге асырады;
      9) осы саладағы стандарттау және сертификаттау мәселелерін келіседі;
      10) энергия үнемдеу саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстары тәжірибелік-конструкторлық және технологиялық әзірлемелерді жүргізуді үйлестіреді;
      11) энергия үнемдеу саласындағы ақпараттық қызметті қамтамасыз етеді және жүзеге асырады;
      12) энергия үнемдеу саласындағы кадрларды даярлау мен қайта даярлау қызметін үйлестіреді;
      13) үй-жайдың энергетикалық паспортының және құрылғының энергетикалық декларациясының нысандарын бекітеді;
      14) құрылғыларды пайдаланушылар ұсынатын энергия сыйымдылығы, үй-жайлар мен құрылғылардың энергия тиімділігі коэффициенті туралы мәліметтердің, сондай-ақ кәсіби ұйымдар ұсынатын мәліметтердің дұрыстығына тексерулер жүргізеді;
      15) кәсіби ұйымдардың тізілімін жүргізеді, сондай-ақ кәсіби ұйымдардың тізілімін жүргізу тәртібін белгілейді;
      16) әкімшілік іс жүргізуді қозғайды, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарайды, Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасында белгіленген негіздер бойынша және тәртіппен әкімшілік жаза қолданады;
      17) құрылғылар мен үй-жайлардың нормативтік және нақты энергия сыйымдылығын, энергия тиімділігінің коэффициентін анықтау тәртібін бекітеді;
      18) энергия үнемдеу саласында стандарттар әзірлеуді ұйымдастырады;
      19) отын-энергия тұтынатын және энергия үнемдейтін өнімдерді таңбалау тәртібін анықтайды;
      20) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.

      8-бап. Энергия үнемдеу саласындағы өзге мемлекеттік
             органдардың құзыреті

      1. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган:
      1) республикалық маңызы бар объектілердің үй-жайларын салу және пайдалануға беру кезінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу жөніндегі талаптардың орындалуына сәулет-құрылыс бақылауын жүзеге асырады;
      2) энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу туралы шарттарды үй-жайларды салу мақсатында әзірленетін және бекітілетін қала құрылысы, сәулет-құрылыс және өзге де жобалау құжаттамасына енгізуді қамтамасыз етеді;
      3) осындай жұмыстарды жоспарлау және жүргізу кезінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу талаптары сақталған жағдайда үй-жайларға құрылыс-монтаж жұмыстарын жүргізуге рұқсат береді;
      4) энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасы болмаған жағдайда жобаларды бекітуден бас тартады;
      5) сәулет-құрылыс бақылауын жүргізу кезінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу жөніндегі талаптардың бұзылғаны анықталған жағдайда мұндай бұзушылыққа жол берген тұлғаның атына жол берілген жолсыздықты жою туралы нұсқама жібереді.
      Жол берілген жолсыздықты нұсқамада белгіленген мерзімде жоймаған жағдайда әкімшілік іс жүргізуді қозғайды;
      6) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.
      2. Техникалық реттеу саласындағы уәкілетті орган:
      1) өлшеу құралдарына, әдістеріне және нәтижелеріне қойылатын жалпы әдістемелік талаптарды, оның ішінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу жөніндегі әдіснамалық талаптарды айқындайды;
      2) техникалық регламенттерде белгіленген талаптардың, оның ішінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу жөніндегі талаптардың сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізу жөніндегі жұмысты ұйымдастырады және үйлестіреді;
      3) осы Заңның 15-бабына сәйкес жүзеге асырылатын отын-энергия тұтынатын және энергия үнемдейтін өнімдердің таңбалануын бақылауды жүзеге асырады;
      4) метрологиялық бақылауды, оның ішінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу мәселелері бойынша бақылауды ұйымдастырады және жүргізеді;
      5) метрологиялық бақылау жүргізу кезінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу жөніндегі талаптарды бұзушылық анықталған жағдайда мұндай жолсыздыққа жол берген тұлғаның мекенжайына жіберілген жолсыздықты жою туралы ңұсқама жібереді.
      Жол берілген жолсыздықты нұсқамада белгіленген мерзімде жоймаған жағдайда әкімшілік іс жүргізуді қозғайды;
      6) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.
      3. Табиғи монополиялар салаларында және реттелетін нарықтарда басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган:
      1) "Табиғи монополиялар және реттелетін нарықтар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тарифтерді (бағалар, алым ставкаларын бекіту кезінде энергия үнемдеу жөніндегі іс-шараларға арналған шығындарды есепке алады;
      2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.
      4. Мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті орган:
      1) отын-энергетика ресурстарын өндіру мен тұтынудың көлемі және номенклатурасы, оларды пайдаланудың тиімділік көрсеткіштері бойынша мемлекеттік статистиканы қалыптастырады;
      2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.
      5. Облыстардың (республикалық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдары:
      1) жергілікті маңызы бар объектілердің үй-жайларын салу және пайдалануға беру кезінде энергия тиімділігі және энергия үнемдеу жөніндегі талаптардың орындалуына сәулет-құрылыс бақылауын жүзеге асырады;
      2) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде энергия үнемдеудің өңірлік кешенді жоспарларын әзірлеу мен іске асыруды қамтамасыз етеді, энергия үнемдеу саласындағы ақпараттық қызметті жүзеге асырады;
      3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге функцияларды орындайды.
      6. Аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдары:
      1) тұрғын үй қорының объектілеріне жататын, тиісті аумақта орналасқан үй-жайлардың, сондай-ақ әлеуметтік, мәдени және өзге де коммерциялық емес мақсаттарда пайдаланылатын үй-жайлардың энергия тиімділігін және энергия үнемдеуін қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;
      2) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде энергия үнемдеудің өңірлік кешенді жоспарларын әзірлеу мен іске асыруды қамтамасыз етеді, энергия үнемдеу саласындағы ақпараттық қызметті жүзеге асырады;
      3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды орындайды.

3. Энергия үнемдеуді қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттік шаралар

      9-бап. Отын-энергетика ресурстарын тұтынуды және оларды
             пайдалану тиімділігін статистикалық бақылау

      1. Отын-энергетика ресурстарын өндіру мен тұтынудың көлемі мен номенклатурасы, оларды пайдалану тиімділігінің көрсеткіштері бойынша статистиканы қалыптастыру Қазақстан Республикасының мемлекеттік статистика туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
      2. Ведомстволық статистикалық байқаулар бойынша энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган қалыптастыратын статистикалық ақпарат Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органға жіберіледі.

      10-бап. Отын-энергетика ресурстарын мемлекеттік есепке
              алу

      1. Заңды тұлғалар өндіретін, өңдеген, тасымалдайтын, тұтынатын және сақтайтын, есепке алынуға жататын отын-энергетика ресурстарының мөлшері өлшеу құралдарын міндетті түрде қолдана отырып бақылануға тиіс.
      2. Отын-энергетика ресурстарын есепке алу мақсаттары үшін пайдаланылатын өлшем құралдары сынақтардың немесе метрологиялық аттестаттаудың нәтижелері бойынша өлшем бірлігін қамтамасыз ету мемлекеттік жүйесінің құралдар тізіліміне енгізіледі және оларға Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік салыстырып тексеру жүргізіледі.
      3. Отын-энергетика ресурстарының шығысын есепке алу дұрыстығына жауапкершілік өлшем құралдарының иелеріне жүктеледі.
      4. Отын-энергетика ресурстарын есепке алу үшін пайдаланылатын өлшем құралдарының жарамды жағдайы мен пайдалану талаптарының сақталуына жауапкершілік өлшем құралдарының иелеріне жүктеледі.
      5. Отын-энергетика ресурстарын тұтынатын объектілер құрылысының жобаларында энергия үнемдеуші өнімді міндетті пайдалану, электр энергиясын, ыстық және салқын суды, газды және жылу энергиясын есепке алу аспаптарын және реттеу жүйелерін орнату көзделеді.
      Тұрғын үйлердің жобаларында энергия үнемдеуші өнімді міндетті пайдалану, ыстық және салқын суды, газды, электр және жылу энергиясын үйге ортақ және пәтерлер бойынша есепке алу аспаптарын, сондай-ақ жылыту жүйелерінде тиісті реттеуіш аспаптарды орнату көзделеді.
      Отын-энергетика ресурстарының шығысын есепке алу мен реттеудің көрсетілген аспаптары болмайынша жаңа объектілерді пайдалануға беруге жол берілмейді.

      11-бап. Энергия үнемдеудің мемлекеттік тізілімі

      1. Энергия үнемдеудің мемлекеттік тізілімінде:
      1) жылына бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын тұтынатын үй-жайлар және құрылғылар, оның ішінде жылу-электр орталықтары, мемлекеттік аудандық электр станциялары, су электр станциялары, электр желілері, магистральдық мұнай және газ құбырлары туралы;
      2) жылына бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын тұтынатын үй-жайлар мен құрылғыларды пайдаланушылар туралы;
      3) үй-жайлардың энергетикалық паспорттары және құрылғылардың энергетикалық декларациялары туралы;
      4) Энергия үнемдеудің мемлекеттік тізілімінде есепке алынуға жататын үй-жайлар мен құрылғылар иелерінің өз бетінше, сондай-ақ энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органның нұсқамасында көрсетілген жолсыздықтарды жою үшін қабылдаған шаралары туралы құжатталған ақпарат қамтылады.
      2. Мемлекеттік тізілімді қалыптастыру үшін ақпарат жылына шартты отынның бір мың бес жүз және одан көп тоннасын тұтынатын үй-жайлар мен құрылғыларды пайдаланушылар энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға мына тәртіппен беріледі:
      1) үй-жайлар мен құрылғылардың энергия сыйымдылығы туралы мәліметтер жыл сайын, есепті жылдан кейінгі жылдың бірінші тоқсанынан кешіктірмей беріледі;
      2) пайдаланудағы үй-жайлардың энергия тиімділігі коэффициенті туралы мәліметтер үй-жай пайдалануға берілген күннен бастап үш айдан кешіктірмей беріледі.
      Пайдаланудағы үй-жайлардың энергия тиімділігі көрсеткіштерінің өзгергені туралы мәліметтерді үй-жайларды пайдаланушы энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға жыл сайын, есепті жылдан кейінгі жылдың бірінші тоқсанынан кешіктірмей береді;
      3) пайдаланудағы құрылғылардың энергия тиімділігі коэффициенті туралы мәліметтерді құрылғыларды пайдаланушы құрылғы пайдалануға берілген күннен бастап бір айдан кешіктірмей береді.
      Пайдаланудағы құрылғылардың энергия тиімділігі көрсеткіштерінің өзгергені туралы мәліметтер жыл сайын, есепті жылдан кейінгі жылдың бірінші тоқсанынан кешіктірмей беріледі;
      4) үй-жайға немесе құрылғыға жүргізілген тексеру нәтижесінде үй-жайдың энергетикалық паспортына және құрылғының энергетикалық декларациясына енгізілетін өзгерістер үй-жайды және (немесе) құрылғыны энергетикалық тексеру аяқталған сәттен бастап он жұмыс күні ішінде ұсынылады;
      5) пайдаланылған отын-энергетика ресурстарының мөлшері туралы мәліметтер жыл сайын, есепті жылдан кейінгі жылдың бірінші тоқсанынан кешіктірмей беріледі.
      Пайдаланылған отын-энергетика ресурстарының мөлшерін үй-жайларды немесе құрылғыларды пайдаланушы есептік немесе тура тәсілмен айқындайды.
      Есепке алудың тура тәсілі тұтынуды есепке алу аспаптарының деректеріне негізделеді және табиғи газды, электр және жылу энергиясын тұтынуды есепке алу үшін қолданылады.
      Есепке алудың есептік тәсілі құрылғының нақты жұмыс істеген уақыты туралы мәліметтерге немесе тексерілетін үй-жайда санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормативтерді, өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау үшін қажет энергияны үй-жайда пайдаланудың есептік көрсеткіштеріне негізделеді.
      3. Осы баптың 1-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген құжатталған ақпаратты энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган мүдделі тұлғаның өтініші бойынша өтініш түскен сәттен бастап он бес жұмыс күні ішінде береді.
      4. Осы баптың 1-тармағының 1) және 4) тармақшаларында көрсетілген құжатталған ақпарат мүдделі тұлғаларға энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органның шешімі бойынша беріледі.
      5. Осы баптың 1-тармағында көзделген құжатталған ақпаратты үй-жайлар мен құрылғыларды пайдаланушылар энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға міндетті түрде береді.
      6. Энергия үнемдеудің мемлекеттік тізілімін жүргізу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.

      12-бап. Энергия үнемдеу саласындағы талаптардың сақталуын
              мемлекеттік қадағалау және бақылау

      1. Мемлекеттік қадағалау және бақылау мыналарды:
      1) құрылғыларды пайдаланушылардың Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын сақтауын;
      2) үй-жайлар мен құрылғыларды пайдаланушылардың энергия тиімділігі коэффициентін айқындау міндетті болып табылатын, олар пайдаланатын үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың энергия тиімділігі коэффициенттері туралы мәліметтерді беруін;
      3) тұрғын-үй қорының объектілерінен, сондай-ақ әлеуметтік, мәдени және өзге де коммерциялық емес мақсаттарда пайдаланылатын үй-жайлардан басқа, үй-жайларды пайдалану процесінде энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу жөніндегі талаптардың орындалуын;
      4) табиғи монополиялар субъектілері энергиясы отынының, шикізатының, материалдарының және нормативтік техникалық шығынының үлестік шығыстарын қоспағанда, өнімнің бірлігіне энергия тұтыну нормативтерінің және қайталама энергетика ресурстарын пайдалану нормативтерінің сақталуын;
      5) тұтынылатын активті және реактивті қуаттың арақатынасы бойынша нормативтердің сақталуын;
      6) электр және жылу энергиясын өндіру кезінде пайдаланылатын құрылғыларды жөндеу мен жаңғырту жөніндегі міндеттердің тиісінше және уақтылы орындалуын;
      7) үй-жайларға және (немесе) құрылғыларға міндетті энергетикалық тексеру жүргізу туралы талаптардың сақталуын;
      8) осы Заңның 24-бабында көзделген үй-жайларды және (немесе) құрылғыларды энергетикалық тексеру сапасын жүзеге асырады.
      2. Энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган:
      1) нақты және нормативтік энергия сыйымдылығы, сондай-ақ көрсетілген үй-жайлар мен құрылғыларды пайдаланушылар ұсынатын жылына бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын тұтынатын үй-жайлар мен құрылғылардың энергия тиімділігінің коэффициенті туралы мәліметтердің дұрыстығын тексеру мақсатында;
      2) тексерілетін үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың заңды тұлғалары немесе сарапталуға тиіс жобалардың тапсырыс берушілері энергетикалық тексеру және (немесе) энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасының нәтижелеріне шағымданып өтініш жасаған жағдайда кәсіптік ұйымдар ұсынған энергетикалық тексеру немесе энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасы нәтижелерінің дұрыстығын тексеру мақсатында осы Заңның 13-бабына сәйкес тексерулер жүргізеді.
      3. Егер энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органның тексеруінің нәтижелері бойынша энергетикалық тексерудің немесе энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасының нәтижелері расталмаса, кәсіптік ұйымның қорытындысы кері қайтарылып алынуға тиіс.
      4. Егер пайдаланушы мәлімдеген үй-жайлар және (немесе) құрылғылар, олардың энергия сыйымдылығының, сондай-ақ энергия тиімділігінің көрсеткіштері шындыққа сәйкес келмесе, энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган одан әрі пайдалану үшін энергия сыйымдылығын, сондай-ақ нормативтік құқықтық актілер және нормативтік техникалық құжаттар негізінде үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың энергия тиімділігінің коэффициентін өз бетінше белгілейді.
      Егер энергия тиімділігінің коэффициенті бірліктен асып түссе, энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган энергия тиімділігінің коэффициентін төмендету үшін энергия үнемдейтін іс-шараларды орындау қажеттігі туралы нұсқама шығарады.

      13-бап. Энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органның
              тексерулерді жүргізу тәртібі

      1. Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу туралы заңнамасының сақталуын бақылауды тексерулерді орындау арқылы энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.
      2. Жоспарлы тексеру энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган бекіткен тексеру жоспарына сәйкес күнтізбелік жылда кемінде бір рет жүргізіледі.
      Жоспардан тыс тексерулер Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу саласындағы заңнамасын бұзушылық белгілері тікелей ашылған жеке және заңды тұлғалардың өтініштері бойынша жеке адамдардың өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға, ұлттық қауіпсіздікке төнген қатерді тез арада жоюды талап ететін қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық ахуалға байланысты, сондай-ақ жоспарлы тексеру нәтижесінде анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптардың орындалуын бақылау мақсатында жүргізіледі.
      3. Тексерулер энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган берген, энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органда тексеру актілерін арнайы тіркеу журналында тіркелген, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен құқықтық статистика және арнайы есептеу саласындағы статистикалық қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік органда тексеруді белгілеу туралы актінің негізінде жүргізіледі.
      Тексеру жоспары тексеру жүргізудің негізгі міндеттері мен мақсатын, тексеру барысында, белгілеуге жататын мәселелер тізбесі мен жағдаяттар ауқымын, тексеру жүргізу мерзімін қамтиды.
      4. Тексеретін лауазымды адамның қызмет куәлігін міндетті түрде көрсетіп, тексеруді белгілеу туралы актіні тексерілетін заңды немесе жеке тұлғаға табыстау сәті тексеру жүргізудің басталуы болып есептеледі.
      Тексеруді тек тексеруді белгілеу туралы актіде көрсетілген лауазымды тұлға ғана жүргізеді.
      5. Тексеру жүргізу мерзімі күнтізбелік отыз күннен аспауға тиіс, арнайы зерттеулерді, сынақтарды, сараптамаларды жүргізу қажеттілігі кезінде айрықша жағдайларда, сондай-ақ энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган басшысы тексерудің елеулі көлеміне байланысты тексеру жүргізу мерзімін ұзартады, бірақ ол күнтізбелік отыз күннен аспайды.
      Тексеру мерзімі ұзартылған жағдайда энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган міндетті түрде тексеруді белгілеу туралы бұрынғы актінің нөмірі мен тіркеу күні, ұзарту негіздері көрсетілетін құқықтық статистика жөніндегі органда тіркей отырып, тексеруді ұзарту туралы қосымша актіні ресімдейді.
      6. Тексеру аяқталған соң энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті  органның оны жүзеге асырған лауазымды адамы екі данада тексеру нәтижелері туралы актіні жасайды.
      Тексеру нәтижелері туралы актіні тексерілетін заңды немесе жеке тұлғаға тапсыру күні - тексеру мерзімінің аяқталуы болып есептеледі. Тексеру нәтижелері туралы акті тексеруді белгілеу туралы актіде көрсетілген тексерудің аяқталу мерзімінен кешіктірмей табыс етіледі.

      14-бап. Стандарттау

      1. Энергия үнемдеу саласындағы стандарттау:
      1) энергия тиімділігі көрсеткіштерін стандарттарға, сондай-ақ энергия өндіретін және энергия тұтынатын өнімдердің нормативтік құжаттарына енгізу;
      2) энергия тұтыну мен энергия үнемдеудің әдіснамалық, ұйымдық және техникалық негіздерін анықтайтын стандарттар мен техникалық шарттарды қолданысқа енгізу;
      3) электр мен жылу энергиясы және табиғи газ сапасының параметрлерін стандарттарға енгізу жолымен жүзеге асырылады.
      2. Энергия тұтынушы өнімдерді, жұмыстар мен қызметтерді стандарттау жөніндегі нормативтік құжаттарда белгіленетін талаптар энергия үнемдеу саласындағы ғылым мен техниканың қазіргі жетістіктеріне негізделуге, Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу саласындағы заңнамасының талаптарын ескеруге тиіс.
      3. Отын-энергетика ресурстарын өндіру, шығару, өңдеу, тасымалдау, сақтау және тұтыну кезінде энергия тұтынатын өнімге арналған стандарттарға оның энергия тиімділігінің көрсеткіштері, технологиялық процестердің энергия тұтыну, жылуға, құрылыс конструкциялары мен жылу оқшаулағыш материалдарға, салқындатуға, желдетуге, жылумен, сумен, газбен және электрмен жабдықтауға, аумақтарды, ғимараттар мен құрылыстарды жарықтандыруға, көліктік шығыстарға арналған энергия шығысының көрсеткіштері енгізіледі.

      15-бап. Сертификаттау және таңбалау

      1. Энергия шығаратын және энергия тұтынатын өнімдерді және отын-энергетика ресурстарын сертификаттау Қазақстан Республикасының техникалық реттеу туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
      2. Таңбалау энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады және өнімнің (құрылғылар мен материалдардың) энергия тиімділігі туралы мәліметтерді қамтуы тиіс.

      16-бап. Метрология

      1. Энергияны өндіру және тұтыну кезінде (отын-энергетика ресурстарын өндіру, шығару, өңдеу, сақтау және тұтыну кезінде), сондай-ақ оны сертификаттау кезінде Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік метрологиялық бақылау жүзеге асырылады.
      2. Энергияны өндіру және тұтыну кезінде мемлекеттік метрологиялық бақылау объектілері:
      1) өлшем құралдары;
      2) электр энергиясын есептеу сапасының автоматтандырылған жүйелері;
      3) заттар мен материалдардың құрамы мен қасиеттерінің стандартты үлгілері;
      4) энергияны және энергия тасымалдағыштарды есептеу кешендері мен тораптары;
      5) өлшемдерді орындау әдістемесі;
      6) метрология нормалары мен ережелерінде көзделген өзге де объектілер болып табылады.
      3. Отын-энергетика ресурстарын өндірушілер мен тұтынушылар энергия үнемдеу жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру кезінде өлшем бірлігін қамтамасыз етеді.

      17-бап. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу
              саласындағы нормалау

      1. Өнім бірлігіне энергия тұтынудың нормативтерін және бір мың кВА-ден асатын жүктемемен электр энергиясын тұтынушылар үшін тұтынылатын активті және реактивті қуаттардың арақатынасы бойынша нормативтерді, қайталама энергетика ресурстарын пайдалану нормативтерін табиғи монополиялар субъектілері энергиясының отынның, шикізаттың, материалдар шығыстарының нормаларын және нормативтік техникалық шығындарын қоспағанда, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді. Өнімнің бірлігіне энергия тұтынудың нормативтері әрбір үш жыл сайын қайта қаралуға тиіс. Қайталама энергетика ресурстарын пайдалану нормативтері әрбір бес жыл сайын қайта қаралуға тиіс.
      2. Өнімнің бірлігіне энергия тұтынудың нормативтері міндетті түрде энергетикалық паспортқа, отын-энергетика ресурстарын тұтынатын жабдықтарды, ғимараттар мен құрылыстарды пайдалану жөніндегі технологиялық нұсқаулықтарға және техникалық шарттарға енгізіледі.

      18-бап. Үй-жайлар мен құрылғылардың нормативтік энергия
              сыйымдылығы

      1. Үй-жайлардың және құрылғылардың нормативтік энергия сыйымдылығының көрсеткіштерін энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган белгілейді.
      Үй-жайлардың және құрылғылардың, оның әрекетіне түсетін үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың аясын кеңейтуге әкелетін нормативтік энергия сыйымдылығы көрсеткіштеріне енгізілетін өзгерістер осындай өзгерістер ресми бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғаннан кейін кемінде бір жылдан кейін күшіне енеді.

      19-бап. Үй-жайлар мен құрылғылардың нақты энергия
              сыйымдылығы

      1. Жылына бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын тұтынатын үй-жайлардың нақты энергия сыйымдылығын энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен үй-жайлардың энергия тиімділігі коэффициентін есептеу кезінде үй-жайды пайдаланушы айқындайды.
      2. Шығарылған сәтінен бері үш жылдан аспайтын уақыт өткен құрылғының нақты энергия сыйымдылығы құрылғының өндіруші көрсеткен энергия сыйымдылығына тең болып танылады.
      Шығарылған сәтінен бері үш жылдан астам болған құрылғының нақты энергия сыйымдылығын энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен құрылғының энергия тиімділігін есептеу кезінде құрылғыны пайдаланушы айқындайды.

      20-бап. Үй-жайлардың және құрылғылардың энергия
              тиімділігінің коэффициенті

      1. Құрылғының энергия тиімділігінің коэффициенті функционалдық мақсаты осындай құрылғының қуаты жиырма мың ваттан асқан жағдайда оған қатысты технологиялық процестердің нормативтік энергия сыйымдылығының көрсеткіштері белгіленген технологиялық процесті іске асыру болып табылатын құрылғыға қатысты міндетті анықталуға жатады.
      Құрылғының энергия тиімділігінің коэффициенті құрылғының энергетикалық декларациясы негізінде немесе энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен есептеу тәсілімен анықталады.
      Қазақстан Республикасының аумағында құрылғыны айналымға жіберуге рұқсат беру кезінде энергия тиімділігінің коэффициентін құрылғыны өндіруші не Қазақстан Республикасының аумағына құрылғыны әкелуді жүзеге асыратын тұлға айқындайды.
      Пайдаланымдағы құрылғының энергия тиімділігі коэффициентін құрылғыларды пайдаланушы өз бетінше есептейді.
      2. Бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын тұтынатын үй-жайлардың энергия тиімділігінің коэффициенті Қазақстан Республикасының аумағында іске қосылған үй-жайларға қатысты міндетті түрде анықталуы тиіс.
      Үй-жайлардың энергия тиімділігінің коэффициентін үй-жайды пайдаланушы өз бетінше есептейді.
      3. Нақты энергия сыйымдылығының елу пайыздан астамы қайталама және жаңартылатын энергетика ресурстары есебінен қамтамасыз етілетін үй-жайлар мен құрылғыларға қатысты энергия тиімділігінің коэффициенті анықталмайды.

      21-бап. Үй-жайлар мен құрылғылардың айналымы бойынша
              шектеулер

      1. Энергия сыйымдылығы анықталмаған құрылғылар Қазақстан Республикасының аумағында айналымға жіберілмейді.
      Қазақстан Республикасының аумағында айналымға жіберілетін әрбір құрылғының энергия сыйымдылығы құрылғының энергетикалық декларациясында көрсетіледі.
      Құрылғының энергетикалық декларациясын толтыру жөніндегі міндет айналымға жіберілетін құрылғыларды шығарушыға (импорттаушыға) жүктеледі.
      2. Қазақстан Республикасының аумағында энергия тиімділігінің коэффициентін анықтау міндетті болып табылатын құрылғылар онсыз айналымға жіберілмейді.
      3. Қазақстан Республикасының аумағында қуаты жиырма мың ваттан астам құрылғылар және осы Заңның 15-бабына сәйкес орындалған таңбалаусыз энергия үнемдейтін өнім айналымға жіберілмейді.
      4. Қазақстан Республикасының аумағында энергия тиімділігінің коэффициентін анықтау міндетті болып табылатын үй-жайларды онсыз пайдалануға беруге тыйым салынады.

      22-бап. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу
              сараптамасы

      1. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасы отын-энергетика ресурстарын пайдалануға және тұтынушылардың отынмен және энергиямен қамтамасыз етуге жұмсалатын шығындарын азайту, энергия үнемдейтін өнімдерді енгізуді бағалау мақсатында жүргізіледі.
      2. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасының негізгі міндеттері:
      басқарушылық, инвестициялық және өзге де қызметтің энергия тиімділігі және энергия үнемдеу мақсатына сәйкестігін анықтау;
      құрылысқа, машиналар мен жабдықтардың, ғимараттар мен құрылыстардың жобалау алдындағы және жобалау құжаттамаларының Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу, стандарттар және нормативтер туралы заңнамасы талаптарына сәйкестігін белгілеу болып табылады.
      3. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасына мыналар жатады:
      өндірістік күштерді дамыту және орналастыру схемаларының жобалары, экономика салаларын дамыту, энергиямен қамтамасыз етудің аумақтық схемаларының жобалары, энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуге байланысты техникалық құжаттама;
      жобалау алдындағы және жобалау құжаттамасы, оның ішінде жаңа құрылыстың техникалық-экономикалық негіздемелері мен жобаларының энергия технологиялық бөлігі немесе жылына бір мың бес жүз және одан да көп тонна шартты отын көлемінде отын-энергетика ресурстарын тұтынатын жұмыс істеп тұрған объектілер мен кәсіпорындарды кеңейту (реконструкциялау, техникамен қайта жабдықтау, жаңғырту, күрделі жөндеу).
      4. Жобаны бекітуге не қабылдамауға ұсынылатын жобалық шешімдер мен техникалық-экономикалық көрсеткіштер бағасының дұрыстығына энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасын жүзеге асыратын кәсіби ұйымдар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.
      5. Энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасын жүзеге асыратын кәсіби ұйымдардың сараптамалық қызметі жоба алдындағы және жобалау құжаттамасының сапасы жобаға тапсырыс берушіден кейінгі энергия үнемдейтін құрылыс өнімі үшін объектілерді салу мен кеңейту жобаларын бекітетін инстанциялардан, құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүзеге асыратын ұйымдардан, объектілерді салуға және кеңейтуге қолданылатын энергия үнемдейтін өнімді өндірушілерден жауапкершілікті алып тастамайды.

      23-бап. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу
              сараптамасын жүргізу тәртібі

      1. Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сәйкес энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасын жүргізуге лицензия алған заңды тұлғалардың энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасын жүргізу жөніндегі қызметпен айналысуға құқығы бар.
      2. Жобаны (оның жекелеген бөліктерін немесе бөлімдерін) әзірлеушілер болып табылатын жеке және заңды тұлғалар кәсіби ұйымның сарапшылары ретінде энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасын жүргізе алмайды.
      3. Жобаларға сараптама жобаларды бекіткенге дейін жүргізіледі. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасына жататын, бірақ оны осы Заңда белгіленген тәртіппен өтпеген жобалар аяқталмаған болып есептеледі және іске асыруға жатпайды.
      4. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасалған шарт негізінде өтініш білдірген заңды тұлғаның (тапсырыс берушінің) қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
      5. Жобаның ұсынылған материалдарының жиынтықтылығы, олардың құрамының нормативтерде белгіленген талаптарға сәйкестігі олар сараптамаға түскен күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде тексеріледі.
      Жобаның жиынтықты еместігі не оның құрамы бойынша талаптарға сәйкессіздігі анықталған кезде сараптаманың заңды тұлғасына (тапсырыс берушіге) жетіспейтін материалдарды беру қажеттігі туралы хабарланады.
      6. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасын жүзеге асыратын кәсіби ұйымдар:
      1) жүргізілген сараптаманың нәтижелері бойынша жобаларды бекітуді ұсынуға, қабылдамауға немесе пысықтауға қайтаруға;
      2) тұжырымдарында ескертілген шарттарды (талаптарды) заңды тұлға (тапсырыс беруші) орындамаған жағдайда бұрын берілген оң қорытындыларды қайтарып алуға;
      3) сараптаманы сапалы жүргізу үшін заңнамада белгіленген тәртіппен жобаның заңды тұлғасынан (тапсырыс берушіден), мемлекеттік органдар мен заңды тұлғалардан қажетті материалдар мен ақпаратты сұратуға және алуға құқылы.
      7. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасын жүргізу мерзімі отыз жұмыс күнін құрайды.
      8. Энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуге жүргізілген сараптаманың нәтижелері бойынша сараптамалық қорытынды жасалады.
      Сараптамалық қорытынды:
      1) жобаны бекітуді ұсыну туралы;
      2) жобаны пысықтауға қайтару туралы;
      3) мұндай қорытындының себептерін көрсете отырып, жобаны қабылдамау туралы тұжырымдарды қамтиды.
      Қорытындыға диаграммалардың, схемалардың және басқа да құжаттардың көшірмелері қоса берілуі мүмкін.
      Сараптамалық қорытынды энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасын жүзеге асыратын кәсіби ұйымның фирмалық бланкісінде беріледі.
      9. Энергия үнемдеу және энергия тиімділігі бөлігінде бекітілген негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштерге әсер ететін өзгерістер енгізілетін жобалар жаңадан әзірленетін жобалар үшін белгіленген тәртіппен қайтадан сараптамадан өткізілуі тиіс.
      10. Осы Заңның 22-бабының 3-тармағында белгіленген, сараптама жүргізілгеннен кейін үш жыл өткен соң жылына бір мың бес жүз және одан көп тонна шартты отын көлемінде отын-энергетика ресурстарын тұтынатын жұмыс істеп тұрған объектілер мен кәсіпорындарды салу немесе кеңейту (реконструкциялау, техникамен қайта жабдықтау, жаңғырту, күрделі жөндеу) басталмаған жобалау құжаттамасы, энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуге қайта сараптама жүргізілгеннен кейін ғана іске асыру үшін пайдаланылуы мүмкін.
      11. Энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасының оң қорытындысы болмай жобаларды бекітуге, оларды іске асыруды бастауға рұқсаттар (құрылыс-монтаж жұмыстарын жүргізуге рұқсат) беруге тыйым салынады.
      12. Энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасына жататын жобаға тапсырыс беруші:
      1) жүргізілген энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасының нәтижелеріне дау айту кезінде істі сотқа дейін қарау үшін энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға жүгінуге;
      2) энергия тиімділігі мен энергия үнемдеу сараптамасын жүзеге асыратын кәсіби ұйымның әрекетіне шағымдану бойынша сотқа жүгінуге құқығы бар.

      24-бап. Үй-жайларға және (немесе) құрылғыларға
              энергетикалық тексеру жүргізу

      1. Үй-жайларды және (немесе) құрылғыларды энергетикалық тексеру отын-энергетика ресурстарын пайдаланудың тиімділігін бағалау мақсатында жүргізіледі.
      2. Үй-жайлар және (немесе) құрылғылар, егер олардың отын-энергетика ресурстарын жылдық тұтынуы бір мың бес жүз және одан да көп тонна шартты отынды құраса, міндетті түрде энергетикалық тексеруге жатады.
      Энергетикалық тексеру кемінде үш жылда бір рет жүргізіледі.

      25-бап. Үй-жайларға және (немесе) құрылғыларға
              энергетикалық тексеру жүргізу тәртібі

      1. Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сәйкес энергетикалық тексеру жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензия алған заңды тұлғалардың міндетті энергетикалық тексеру жүргізу жөніндегі қызметпен айналысуға құқығы бар.
      2. Кәсіби ұйымның қызметкері ретінде энергетикалық тексеруді жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын бір ғана кәсіби ұйымға қатысушы болуы мүмкін.
      Лицензиядан айырылған энергетикалық тексеру жүргізу жөніндегі ұйымды басқарушы жеке тұлға лицензиядан айыру туралы шешім шыққан күннен бастап үш жыл бойы энергетикалық тексеру жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғаның басшысы бола алмайды.
      3. Үй-жайға және (немесе) құрылғыға энергетикалық тексеру жүргізудің мерзімі тексеру жүргізу басталғаннан бері екі айдан аспауы тиіс.
      Үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың энергия сыйымдылығы көрсеткіштері өзгерген жағдайда энергетикалық тексеру жүргізу қорытындылары бойынша энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын кәсіби ұйым үй-жайдың энергетикалық паспортына және (немесе) құрылғының энергетикалық декларациясына мөрмен расталатын және үй-жайды немесе құрылғыны пайдаланушы энергетикалық тексеру аяқталған сәттен бастап он жұмыс күні ішінде энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға жіберетін қосымшаны жасау жолымен үй-жайдың энергетикалық паспортына және (немесе) құрылғының энергетикалық декларациясына өзгерістер енгізеді.
      Энергетикалық тексеру жүргізудің қорытындылары бойынша энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын кәсіби ұйым энергетикалық тексерудің нәтижелері туралы екі данада есеп жасайды, оның біреуін үй-жайды немесе құрылғыны пайдаланушы үй-жайларға және (немесе) құрылғыларға энергетикалық тексеру аяқталған сәттен бастап он жұмыс күні ішінде энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға жібереді.
      4. Энергетикалық тексерудің нәтижелері туралы есепке үй-жайға және (немесе) құрылғыларға энергетикалық тексеру жүргізген адам энергетикалық тексеру жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясының нөмірі мен берілген күнін, энергетикалық тексеру жүргізуге шарттың деректемелерін көрсетіп қол қояды, үй-жайға  және (немесе) құрылғыларға энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын кәсіби ұйымның басшысы бекітеді және мөрмен расталады.
      5. Үй-жайларға және (немесе) құрылғыларға энергетикалық тексеру жүргізудің белгіленген мерзімі бұзылған жағдайда энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган үй-жайларға және (немесе) құрылғыларға энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын кәсіби ұйымға жолсыздықтарды жою туралы нұсқама жібереді.
      6. Энергетикалық тексерудің нәтижелері туралы есепті үй-жайдың энергетикалық паспортына және (немесе) құрылғының энергетикалық декларациясына енгізілетін өзгерістерді ұсыну мерзімі бұзылған жағдайда, энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган үй-жайларды және (немесе) құрылғыларды пайдаланушыға жолсыздықтарды жою туралы ұйғарымды жібереді.

      26-бап. Энергия үнемдеу саласындағы қызмет түрлерін
              лицензиялау

      Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сәйкес үй-жайларды және (немесе) құрылғыларды энергетикалық тексеру жөніндегі қызмет, сондай-ақ энергия тиімділігі және энергия үнемдеу сараптамасы жөніндегі қызмет лицензиялануға жатады.

4. Энергия үнемдеу саласындағы қарым-қатынастар субъектілерінің құқықтары мен міндеттері

      27-бап. Отын-энергетика ресурстарын тұтынушылардың
              міндеттері

      Отын-энергетика ресурстарын тұтынушылар:
      1) осы Заңның 11-бабында белгіленген мәліметтерді беруге;
      2) өнім бірлігіне арналған энергия тұтынудың белгіленген нормативтерін және тұтынылатын активті және реактивті қуаттың арақатынасы бойынша нормативтерді, сондай-ақ қайталама энергетика ресурстарын пайдалану нормативтерін сақтауға міндетті.

      28-бап. Энергетикалық тексеруге қатысушылардың құқықтары
              мен міндеттері

      1. Энергетикалық тексеру жүргізген кезде кәсіби ұйымның:
      1) үй-жайлар мен құрылғыларға қатысты мәліметтерді толық көлемде сұратуға және алуға;
      2) тексерілетін үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың заңды тұлғаларының уәкілетті органдарынан энергетикалық тексеру жүргізу барысында туындаған мәселелер бойынша жазбаша түсініктер алуға құқығы бар.
      2. Энергетикалық тексеру жүргізген кезде кәсіби ұйым:
      1) энергетикалық тексеру жүргізу барысында алынатын және жасалатын құжаттардың сақталуын қамтамасыз етуге;
      2) энергетикалық тексеру нәтижелері туралы есепті энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға жіберуге;
      3) үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың энергия сыйымдылығы көрсеткіштері өзгерген жағдайда үй-жайдың энергетикалық паспортына және (немесе) құрылғының энергетикалық декларациясына қосымша жіберуге;
      4) энергетикалық тексеру барысында алынған мәліметтерді жария етпеуге міндетті.
      3. Энергетикалық тексеру жүргізу кезінде тексерілетін үй-жайлардың және (немесе) құрылғылардың заңды тұлғасы:
      1) энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын кәсіби ұйымнан солардың негізінде энергетикалық тексеру жүргізілетін нормативтік құқықтық актілер мен нормативтік техникалық құжаттар туралы ақпарат алуға;
      2) энергетикалық тексеру нәтижелерімен танысуға;
      3) энергетикалық тексеру нәтижелеріне дау айту кезінде істі сотқа дейін қарау үшін энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті органға жүгінуге;
      4) энергетикалық тексеруді жүзеге асыратын кәсіби ұйымның іс-әрекетіне шағымдану бойынша сотқа жүгінуге құқылы.
      4. Энергетикалық тексеру жүргізу кезінде тексерілетін үй-жайлар және (немесе) құрылғылардың заңды тұлғасы:
      1) энергетикалық тексеруді уақтылы және толық жүргізу үшін жағдай жасауға;
      2) энергетикалық тексеру жүргізу үшін қажетті ақпаратты беруге;
      3) тексеру жүргізу барысында туындаған мәселелер бойынша жазбаша түсініктер беруге міндетті.

      29-бап. Энергия үнемдеуге өндірістік бақылау жүргізу

      1. Өндірістік бақылауды отын-энергетика ресурстарын өндірумен, шығарумен, өңдеумен және тұтынумен айналысатын заңды тұлға жүргізеді. Өндірістік бақылаудың тәртібі осы заңды тұлғаның ішкі құжаттарында белгіленеді.
      2. Өндірістік бақылаудың мақсаты:
      1) энергия үнемдеу саясатына, энергия үнемдеу сапасының мақсатты көрсеткіштеріне және қоршаған ортаға әлеуетті әсер ететін өндірістік процестерді реттеу құралдарына қатысты шешімдер қабылдау үшін ақпарат алу;
      2) Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу саласындағы заңнамасының талаптарын сақтауды қамтамасыз ету;
      3) отын-энергетика ресурстарын тұтынуды және оларды пайдаланған кезде адамның денсаулығы мен қоршаған ортаға жағымсыз әсерін барынша азайту;
      4) энергия үнемдеуді басқару жүйесінің өндірістік тиімділігін арттыру;
      5) инвестициялау және кредит беру кезіндегі энергетикалық тәуекелдерді есепке алу болып табылады.
      3. Энергия үнемдеуге өндірістік бақылауды жүргізу кезінде мыналар тексеруге жатады:
      1) өндірістік мониторинг процесінде бақыланатын параметрлердің тізбесі;
      2) өндірістік мониторинг пен өлшемдерді жүзеге асырудың кезеңі, ұзақтығы және жиілігі;
      3) өндірістік мониторинг жүргізудің пайдаланылатын әдістері туралы мәліметтер;
      4) сынамаларды іріктеу нүктелері және өлшеулер жүргізу орындары;
      5) есеп, талдау жүргізу және деректерді хабарлау әдістері мен жиілігі;
      6) ішкі ден қою шараларын қоса алғанда, ішкі тексерулердің жоспар-кестесі және Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзушылықтарды жою рәсімі;
      7) аспаптық өлшеулердің сапасын қамтамасыз ету тетіктері.

      30-бап. Құрылғыларды жөндеу және жаңғырту

      1. Отын-энергетика ресурстарын өндірушілер мен энергия беруші ұйымдар электр және (немесе) жылу энергиясын өндіру және (немесе) беру кезінде пайдаланылатын құрылғыларды жөндеу мен жаңғыртуды уақтылы қамтамасыз етуге міндетті.
      2. Электр және (немесе) жылу энергиясын өндіру және (немесе) беру кезінде пайдаланылатын құрылғыларды жөндеу мен жаңғыртуды жүзеге асырудың түпкілікті және аралық мерзімдері Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен бекітілген инвестициялық бағдарламаларда анықталады.
      3. Электр және (немесе) жылу энергиясын өндіру және (немесе) беру кезінде пайдаланылатын құрылғыларды жөндеу мен жаңғырту жөніндегі міндеттердің тиісінше және уақтылы орындалуын бақылауды энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.

5. Қорытынды және өтпелі ережелер

      31-бап. Энергия үнемдеу саласындағы ғылыми қамтамасыз ету

      Энергия үнемдеу саласындағы уәкілетті орган энергия үнемдеу жөніндегі ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың тақырыбын айқындайды және жүргізілуін үйлестіреді.
      Энергия үнемдеу саласындағы ғылыми қамтамасыз ету аясындағы бағыттар:
      1) ғылыми әзірлемелер мен өнертабыстарды іздеу және енгізу;
      2) энергетика теңгеріміне тарту және жаңартылатын энергия көздері мен қайталама энергетика ресурстарын қолдану саласын кеңейту;
      3) жаңа энергия үнемдейтін өнім жасау;
      4) отын-энергетика ресурстарын пайдалану кезінде материалдық-техникалық, еңбек, қаржы және басқа да шығындарды азайту болып табылады.

      32-бап. Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу туралы
              заңнамасын бұзғаны үшін жауапкершілік

      Қазақстан Республикасының энергия үнемдеу туралы заңнамасының бұзылуына кінәлі тұлғалар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.

      33-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі

      1. Осы Заң алғашқы ресми жарияланғанынан кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі.
      2. "Энергия үнемдеу туралы" 1997 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1997 ж., N 24, 343-құжат; 2004 ж., N 23, 142-құжат; 2006 ж.,  N 1, 5-құжат) күші жойылды деп танылсын.

      Қазақстан Республикасының
      Президенті

Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының кейбiр заң актiлерiне тұрғын үй қатынастары мәселелерi бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгiзу туралы» Заңының жобасына САЛЫСТЫРУ КЕСТЕСІ

Құрылым-дық элемент Қолданыстағы редакция Ұсынылатын редакция Негіздеме
1. 320 баптың 4, 5 және 6 тармақтары 4. Кондоминиум объектісін басқару органының тұрғын үй заңнамасында көзделген жағдайларда, екінші деңгейдегі банктерде кондоминиум объектісіне арналған ағымдағы және (немесе) жинақ шоттарын ашу мерзімдерін бұзуы — ескерту жасауға алып келеді. 5. Кондоминиум объектісін басқару органының кондоминиум объектісін басқару жөніндегі тоқсан сайынғы есеп беру мерзімдерін бұзуы — ескерту жасауға алып келеді. «жоқ» 320 баптың 4, 5 және 6 тармақтары келесі редакцида мазмұндалсын: 4. Кондоминиум объектісін басқару органының тұрғын үй заңнамасында көзделген жағдайларда, екінші деңгейдегі банктерде кондоминиум объектісіне арналған ағымдағы және (немесе) жинақ шоттарын ашу мерзімдерін бұзуы — «жеке тұлғаларға жиырма есептіш көрсеткіш мөлшерінде, шағын кәсіпкерліктің немесе коммерциялық емес ұйымдардың субъектілеріне – отыз есептіш көрсеткіш мөлшерінде, орта кәсіпкерліктің субъектілеріне – қырық есептіш көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз айлық есептіш көрсеткіш мөлшерінде айыппұлға алып келеді». 5. Кондоминиум объектісін басқару органының кондоминиум объектісін басқару жөніндегі тоқсан сайынғы және жылдық есеп беру мерзімдерін бұзуы, «жеке тұлғаларға жиырма есептіш көрсеткіш мөлшерінде, шағын кәсіпкерліктің немесе коммерциялық емес ұйымдардың субъектілеріне – отыз есептіш көрсеткіш мөлшерінде, орта кәсіпкерліктің субъектілеріне – қырық есептіш көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз айлық есептіш көрсеткіш мөлшерінде айыппұлға алып келеді». 6. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында келісілмеген мақсаттарға ақша қаражаттарын кондоминиум объектісін басқару органы жұмсау, - «жеке тұлғаларға жиырма есептіш көрсеткіш мөлшерінде, шағын кәсіпкерліктің немесе коммерциялық емес ұйымдардың субъектілеріне – отыз есептіш көрсеткіш мөлшерінде, орта кәсіпкерліктің субъектілеріне – қырық есептіш көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз айлық есептіш көрсеткіш мөлшерінде айыппұлға алып келеді». АҚБтК бабының қолданыстағы редакциясында 4 және 5 тармақтарда арналған ағымдағы және (немесе) жинақ шоттарының, сондай-ақ тұрғындар алдында есеп берудің болмағаны үшін: бірінші рет – ескерту жасауға алып келеді - қайталанған жағдайда (бір жыл ішінде) айыппұлға алып келеді. Ең алғаш анықтаған кезде айыппұл салу ұсынылады, себебі аталған норма басқару органының жауапкершілігін және айқындылығын көтеруге мүмкіндік береді, сондай-ақ КТҮ басқару органының жауапсыз бірінші басшылары ақша қаражаттарын мақсатсыз шығыстауды жою ұсынылады. Айыппұлдардың ұсынылған мөлшері Қалалар мен елдi мекендердiң аумақтарын абаттандыру қағидаларын бұзу қалалар мен елді-мекендердің аумақтарын абаттандыру, (ҚР АҚБтК 505 бабы) сондай-ақ тұрғын үй қатынастарындағы сәулет, қала құрылысы, құрылыс қызметіндегі салалардағы қағидаларының әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша белгіленген айыппұлдармен шамалас.
2 320 баптың 7, 8 және 9 тармақтары «жоқ» «жоқ» 6. Осы баптың төртінші және бесінші бөлiктерiнде көзделген, әкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған әрекеттер (әрекетсіздік) – жеке тұлғаларға – он, заңды тұлғаларға жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерiнде айыппұл салуға алып келеді. 320 бабы келесі мазмұндағы 7. 8 және 9 тармақтармен толықтырылсын: «7. Кондоминиум объектісін басқару органы басқару органының басшысын сайлау және/немесе қайта сайлау тәртібін бұзу, - жеке тұлғаларға жиырма есептіш көрсеткіш мөлшерінде, шағын кәсіпкерліктің немесе коммерциялық емес ұйымдардың субъектілеріне – отыз есептіш көрсеткіш мөлшерінде, орта кәсіпкерліктің субъектілеріне – қырық есептіш көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз айлық есептіш көрсеткіш мөлшерінде айыппұлға алып келеді. 8. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің қолдарын жинау тәртібін бұзу, жалған қол қоюмен және түзету енгізумен тең, жеке тұлғаларға жиырма есептіш көрсеткіш мөлшерінде, шағын кәсіпкерліктің немесе коммерциялық емес ұйымдардың субъектілеріне – отыз есептіш көрсеткіш мөлшерінде, орта кәсіпкерліктің субъектілеріне – қырық есептіш көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз айлық есептіш көрсеткіш мөлшерінде айыппұлға алып келеді. 9. Осы баптың төртінші және бесінші, алтыншы, жетінші, сегізінші, тоғызыншы және оныншы бөлiктерiнде көзделген, әкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған әрекеттер (әрекетсіздік) – жеке тұлғаларға отыз есептіш көрсеткіш мөлшерінде, шағын кәсіпкерліктің немесе коммерциялық емес ұйымдардың субъектілеріне – қырық есептіш көрсеткіш мөлшерінде, орта кәсіпкерліктің субъектілеріне – елу есептіш көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз айлық есептіш көрсеткіш мөлшерінде айыппұлға алып келеді. Басқару органының басшысын сайлаумен және/немесе қайта сайлаумен байланысты мәселелер Заңмен қарастырылған тәртіпте үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында шешілуі тиіс. Тәжірибеде басшыны сайлаған кезде заңның нормалары сақталмайды және көптеген басшылар жалпы жиналыстың нәтижесі бойынша тағайындалмайды, ал көпшіліктің мүдделерін қорғайтын тұрғындардың шектеулі саны болып табылатын басқару кооперативі мүшелерінің ішкі бұйрықтарымен немесе шешімдерімен тағайындалады (12 пайызға жуығы осындай жолмен сайланған)
3 505 баптың аты 505 бап. Қалалар мен елдi мекендердiң аумақтарын абаттандыру қағидаларын бұзу, сондай-ақ қалалар мен елді мекендер инфрақұрылымы объектілерін бұзу, жасыл екпелерін жою және бүлдіру 505 баптың аты келесі редакцияда мазмұндалсын: 505 бап. Қалалар мен елдi мекендердiң аумақтарын абаттандыру бөлігінде көппәтерлі тұрғын үйлерді күтіп-ұстау қағидаларын бұзу, сондай-ақ қалалар мен елді мекендер инфрақұрылымы объектілерін бұзу, жасыл екпелерін жою және бүлдіру Осы өзгеріс көппәтерлі тұрғын үйлерді тиісті күтіп-ұстау бойынша басқару органдарының, кіші кәсіпкерлік субъектілерінің және коммерциялық емес ұйымдардың жауапкершілігі жоқ болғандықтан енгізіледі.
4 729 баптың екінші бөлігі 2. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға және әкімшілік жазалар қолдануға облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (республикалық, облыстық маңызы бар қаланың және астананың) әкімі мен оның орынбасарлары құқылы. 729 баптың екінші бөлігі келесі редакцияда мазмұндалсын: «2. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға және әкімшілік жазалар қолдануға облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (республикалық, облыстық маңызы бар қаланың және астананың) әкімі мен оның орынбасарлары, сондай-ақ уәкілетті органның басшысы немесе басшысының орынбасары құқылы. Әкімшілік жазалар қолданумен әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарау рәсімін жеңілдету және оңайлату мақсатында.
5 804 баптың 1 тармағының 50) тармақшасы 1. Соттар қарайтын әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстер бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамалар жасауға мыналардың: 50) облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi атқарушы органдарының (199 (екінші бөлігі), 320 (бірінші, екінші және үшінші бөліктері), 401 (алтыншы және жетінші бөліктері), 402 (төртінші бөлігі), 404 (тоғызыншы бөлігі), 408-1, 453, 454 (екінші бөлігі), 455 (төртінші бөлігі), 463, 464 (екінші бөлігі), 489-1, 490-баптар); 804 баптың 50) тармақшасы келесі редакцияда мазмұндалсын: ----------------- 50) облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi атқарушы органдарының (199 (екінші бөлігі), 320 , 401 (алтыншы және жетінші бөліктері), 402 (төртінші бөлігі), 404 (тоғызыншы бөлігі), 408-1, 453, 454 (екінші бөлігі), 455 (төртінші бөлігі), 462, 463, 464 (екінші бөлігі), 489-1, 490-баптар); 804 бап келесі мазмұнда 50-2) тармағымен толықтырылсын: 50-2) тұрғын үй қорын басқару саласында облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың тұрғын үй инспекциясы органдары (320, 460, 462, 463 баптар); Тұрғын үй инспекциясының міндеттеріне кондоминиум объектісін басқару органының қызметі бойынша ұйғарымдар беру құқығымен бірқатар өкілеттіліктер көрсетілген, осыған байланысты тұрғын үй комиссиясының әкімшілік материалдарын қарау бойынша қсыныстар енгізіледі.
6 10-2 бабының 10-10) тармақшасы Уәкілетті орган: ------------ 10-10) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау қағидаларын бекітеді; 10-2 бабының 10-10) тармақшасы келесі редақсияда мазмұндалсын: 10-10) көппәтерлі тұрғын үйлерді күтіп-ұстау қағидаларын бекітеді; ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының 10-2 бабының 10-10) тармақшасының қолданыстағы редакциясында кондоминиум объектісін күтіп-ұстау қағидаларын бекіту бойынша уәкілетті органның өкілеттіліг бар, онда қолданыстағы тұрғын үй заңнамасы «ортақ мүлік» түсінігі шектеулі болғандықтан, көппәтерлі тұрғын үйлерді күтіп-ұстауды толық толық қамтымайды.
7 31 баптың 1-1 тармағы «жоқ» 31 бап келесі мазмұндағы 1-1 тармақпен толықтырылсын: «1-1. Кондоминиум жеке және заңды тұлғаларға, мемлекетке тиесілі екі және одан да көп тұрғын және тұрғын емес үй-жайларда және оларға ортақ үлестік меншік құқығымен тиесілі ортақ мүлікте құрылады деп есептеледі. Түзету кондоминиум құру кезін анықтау мақсатында енгізіледі, себебі сот органдарында жауапсыз ПИК және меншік иелері өз пайдаларына кондоминиумды тіркеудің болмауын пайдаланады, оны заңның талаптары оларға қарастырылмайды деп түсіндіреді (Алматы қаласында КТҮ жалпы саны 8175, оның 1338 КТҮ кондоминиум объектісі ретінде тіркелген, 2016 жылдан бастап 2017 жылғы ақпан аралығында ұйғарымдарды мәжбүрлеп орындату үшін ПИК қатысты жүзге жуық талап-арыз берілді, кондоминиум объектісін тіркеу мәселесі жөнінде тұрғындармен екі жүзден аса жалпы жиналыстар өткізілді, бірақ көп жағдайда, тұрғындар кондоминиум объектісін тіркеуден бас тартады).
8 31 баптың 8 тармағы 8. Кондоминиум объектісін басқару органы құрылған күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде әрбір кондоминиум объектісіне екінші деңгейдегі банкте ағымдағы шот ашуға міндетті, оған үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің осы кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға және ағымдағы жөндеуге жұмсалатын жарналары (төлемдері) аударылады. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге қаражат жинақтау үшін ай сайын кондоминиум объектісін басқару органының жинақ шотына үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жиналысында айқындалатын мөлшердегі, бірақ тұрғын (тұрғын емес) үй-жайдың пайдалы алаңының бір шаршы метріне арналған есеппен республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына арналып белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 0,02 еселенген мөлшерінен кем болмайтын соманы енгізуге міндетті. Кондоминиум объектісін басқару органы кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін сақтау және оны қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдауға міндетті. Кондоминиум объектісін басқару органы құрылған күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде осы кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге жұмсалатын сомаларды жинақтау үшін әрбір кондоминиум объектісіне екінші деңгейдегі банкте жинақ шотын ашуға міндетті. Жинақ шотында жинақталған ақшаны жұмсау жалпы жиналыстың осы кондоминиум объектісінің үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жалпы санының көпшілік даусымен қабылданған және жиналыстың хаттамасында бекітілген шешімі бойынша ғана жүзеге асырылады. Кондоминиум объектісінің барлық меншік иелерінің тікелей бірлесіп басқаруы екінші деңгейдегі банктерде шоттар ашылмай жүзеге асырылуы мүмкін. Заңды тұлға құрмай кондоминиум объектісін басқарған жағдайда, нотариалды куәландырылған сенімхат және (немесе) өзге де құжат негізінде уәкілетті жеке тұлға банк шоттарын ашуды жүзеге асырады, оларға сәйкес осы жеке тұлға банк шоттарын ашуға және жүргізуге уәкілетті болады. Уәкілетті жеке тұлға кондоминиум объектісін басқару үшін ағымдағы және жинақ шоттарын осы тармақта белгіленген мақсаттарда ғана ашады. Кондоминиум объектісін басқару органы, уәкілетті жеке тұлға кондоминиум объектісі меншік иелерінің талап етуімен банк шоттары бойынша ақшалардың, тұрғын үйді (тұрғын ғимаратты) күтіп-ұстауға арналған қаражаттың қозғалысы туралы ақпарат ұсынады. 31 баптың 8 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын: «8. Кондоминиумның әр объектісіне он бес күн ішінде басқару органы осы кондомиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға және ағымдағы жөндеуге екінші деңгейлі банктен бір ағымдағы шот, сондай-ақ кондомиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге екінші деңгейлі банктен бір жинақ шот ашады. Осы талап Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңына аталған өзгерістер қабылдағанға дейін пайдалануға енгізілген тұрғын үйлерге қолданылады. Алайәда, ағымдағы және жинақ шоттарын ашу мерзімі Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңына өзгерістер қабылдаған кезден бастап саналады. Қаражаттарды шығыстау есебі, осы шоттардағы ақшалардың қозғалысы туралы есеп жалпы жиналыста үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерімен келісу бойынша бөлек жүргізіледі. Заңды тұлға құрмай кондоминиум объектісін басқарған жағдайда, нотариалды куәландырылған сенімхат және (немесе) өзге де құжат негізінде уәкілетті жеке тұлға банк шоттарын ашуды жүзеге асырады, оларға сәйкес осы жеке тұлға банк шоттарын ашуға және жүргізуге уәкілетті болады. Уәкілетті жеке тұлға кондоминиум объектісін басқару үшін ағымдағы және жинақ шоттарын ашады. Аталған жаңалық ағымдағы және жинақ шоттарын ашу бойынша мерзімдерді анықтау мақсатында қарастырылған, үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің ақша қаражаттарын шығыстау, реттеу, бөлу, есеп жүргізу және үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында келісілмеген мақсаттарға ақша қаражатын шығыстау. Бұдан басқа, бұл баптан 42-3 бабындағы жүйелендіруге байланысты басқару органдарының міндеттерін реттейтін нормалар алып тасталынған.
10 32 баптың 2 тармағы 2. Кондоминиум объектісін тіркеу кондоминиумға қатысушының не меншік иелерінің уәкілетті өкілінің өтініші бойынша жүзеге асырылады. Кондоминиум объектісін тіркеу кезінде ортақ мүліктің құрамы мен әрбір үй-жайдың құқық иелерінің ортақ меншіктегі үлесінің мөлшері айқындалады. Кондоминиум объектісін басқару органы құрылған күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде кондоминиум объектісін тіркеуге байланысты функцияларды орындауға міндетті. Кондоминиум объектісін тіркегенге дейін ортақ меншіктегі үлесі бар мәміле дара (бөлек) меншіктегі (өзге заттай құқықтағы) мүлікпен мәміле жасау кезінде жасалған деп саналатын жағдайларды қоспағанда, ортақ мүлікпен жасалатын мәмілелер заңдық күшке ие болмайды. 32 баптың 2 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Кондоминиум объектісін тіркеу кондоминиумға қатысушының не кондоминиум объектісінің ортақ үлестік меншіктегі үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің үлестерін есептеуді регламенттейтін құжатты қоса берумен басқару органының өтініші бойынша жүзеге асырылады. Кондоминиум объектісі пайдалануға тұрғын үйді енгізген күннен бастап үш ай аралығында кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу бойынша нормативтік құқықтық актілерге сәйкес бірыңғай кешен ретінде тіркелуі тиіс. Кондоминиум объектісін тіркегенге дейін ортақ меншіктегі үлесі бар мәміле дара (бөлек) меншіктегі (өзге заттай құқықтағы) мүлікпен мәміле жасау кезінде жасалған деп саналатын жағдайларды қоспағанда, ортақ мүлікпен жасалатын мәмілелер заңдық күшке ие болмайды. Кондоминиум объектісін тіркеу рәсімін жеңілдеті мақсатында әділет органдарына тапсырылатын құжаттар топтамасының азаюы есебінен.
12 32 баптың 2-1 тармағы 35 бап. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің міндеттері 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерi ортақ мүлiктің және дара (бөлек) меншiктегi үй-жайлардың сақталуына және қауiпсiз пайдаланылуына жәрдемдесуге міндетті. 35 баптың 1 тармағы келесі мазмұндағы 1,2,3,4,5,6,7,8 және 9 тармақшаларымен толықтырылсын: «35 бап. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің міндеттері «1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері: 1) жалпы жиналыста кондоминиум объектісін басқару органын таңдау туралы мәселені шешуге; 2) жалпы жиналыста үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің кооператив төрағаларын таңдау туралы мәселені шешуге; 3) уәкілетті орган, басқару органы бекіткен кондоминиум объектісін басқарудың үлгі шартына сәйкес міндетті түрде жасалатын кондоминиум объектісін басқару шартын жасау туралы мәселе жалпы жиналыста қаралуға; 4) оң шешім қабылдағын жағдайда, басқару органымен кондоминиум объектісін басқару шартын жасауға; 5) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында анықталатын мөлшерде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға және ағымдағы жөндеуге екінші деңгейлі банктен ағымдағы шотқа ай сайын жарналар (төлемдер) енгізуге; 6) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге кететін сома мөлшерін жалпы жиналыста тұрғын (тұрғын емес) үй-жайдың пайдалы алаңының бір шаршы метріне арналған есеппен республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына арналып белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 0,02 еселенген мөлшерінен кем болмайтын соманы енгізуге; Сонымен бірге, егер күрделі жөндеуге белгіленген сома мөлшері 0,02 еселенген айлық есептік көрсеткішке тең болса, осы мәселені жалпы жиналыста талқылау талап етілмейді. 7) ай сайын кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында анықталатын мөлшерде жинақ шотына айлық есептік көрсеткіштің 0,02 еселенген мөлшерінен кем болмайтын соманы енгізуге; үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысының шешімі бойынша жинақ шоттарында жиналған ақша депозитке аударылуы мүмкін. ТҮКШ жаңғырту бағдарламасы бойынша жөндеу жүргізген жағдайда, қайтарым сомасы кем дегенде 0,02 аек болса, жинақ шотына күрделі жөндеуге жинақтардың заңмен белгіленген мөлшері мен берілген шот арасындағы айырма енгізіледі. 8) кондоминиум объектісін басқару органына өзінің жеке деректерін (тегі, аты-жөні, телефондарының байланыс нөмірлері, тұратындардың нақты саны туралы), сондай-ақ өзінің отбасы мүшелері бойынша ұқсас мәліметтерді беруге; 9) жалға немесе тегін пайдалануға үй-жайды (пәтерлерді) беру жағдайында кондоминиум объектісінің басқару органына тұрып жатқан жалға алушылардың немесе үй-жайларды (пәтерлерді) пайдаланушылардың нақты саны туралы жеке мәліметтерін, сондай-ақ тиісті шарттың көшірмесін алып келуге; 10) ортақ мүлiктің және дара (бөлек) меншiктегi үй-жайлардың сақталуына және қауiпсiз пайдаланылуына жәрдемдесуге міндетті. Ортақ мүлiктің және дара (бөлек) меншiктегi үй-жайлардың сақталуы және қауiпсiз пайдаланылуы бойынша үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің міндеттері жүйелендірілген және толықтырылған. Олар, өзінің жеке деректерін (тегі, аты-жөні, телефондарының байланыс нөмірлері), сондай-ақ өзінің отбасы мүшелері бойынша ұқсас мәліметтерді, басқару органын және/немесе басқару органының басшысын ауыстыру туралы тұрғын үй инспекциясының жазбаша хабарламасы. кондоминиум объектісін басқару органынан Такие
13 36 бап 36 бап. Үй-жайлардың иесi емес адамдардың мiндеттерi 1. Үй-жайды жалдаушының (жалға алушының), сондай-ақ оның меншiк иесi (өзге де құқық иеленушілері) немесе олардың өкілдері емес басқа да адамдардың дауыс беруге құқығы жоқ және кондоминиум объектiсiн басқаруға өзге де түрде қатыса алмайды, бiрақ барлық тұрғындар мен кондоминиум объектiсiнiң үй-жайларын жалдаушыларға (жалға алушыларға) ортақ ереженi сақтауға мiндеттi. 36 баптың 1 тармағы келесі мазмұндағы 1, 2, 3, 4 және 5 тармақшаларымен толықтырылсын: «36 бап. Үй-жайлардың иесi емес адамдардың (жалға алушылардың, жалдаушылардың) мiндеттерi «1. Үй-жайды жалдаушының (жалға алушының), сондай-ақ оның меншiк иесi (өзге де құқық иеленушілері) немесе олардың өкілдері емес басқа да адамдар: 1) ортақ мүлiктің және дара (бөлек) меншiктегi үй-жайлардың сақталуына және қауiпсiз пайдаланылуына жәрдемдесуге; 2) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің келісімі бойынша кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға және ағымдағы жөндеуге екінші деңгейлі банктен ағымдағы шотқа ай сайын жарналар (төлемдер) енгізуге; 3) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында анықталатын мөлшерде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге соманы жинақ шотына енгізуге; 4) кондоминиум объектісін басқару органына өзінің жеке деректерін (тегі, аты-жөні, телефондарының байланыс нөмірлері), сондай-ақ өзінің отбасы мүшелері бойынша ұқсас мәліметтерді беруге; 5) кондоминиум объектісінің үй-жайларын жалдаушылар (жалға алушылар) және барлық тұрғындар үшін жалпы ережелерді сақтауға міндетті. 36 бап келесі мазмұндағы тармақпен толықтырылсын: 2. «Үй-жайды жалдаушының (жалға алушының), сондай-ақ оның меншiк иесi (өзге де құқық иеленушілері) немесе олардың өкілдері емес басқа да адамдардың кондоминиум объектісін басқарумен байланысты мәселелерді қараған кезде дауыс беруге құқығы жоқ» Ортақ мүлiктің және дара (бөлек) меншiктегi үй-жайлардың сақталуы және қауiпсiз пайдаланылуы мақсатында тұрғын үйді күтіп-ұстауға және күрделі жөндеуге кеткен шығындарды төлеу бойынша үй-жайлардың (пәтерлердің) иесі емес адамдардың міндеттері жүйелендірілген және толықтырылған.
14 37 баптың 1-1 тармағы «жоқ» 37 бап келесі мазмұндағы 1-1 тармағымен толықтырылсын: «1-1. Осы бапты 1 тармағының талаптары ортақ мүліктің белгілі бөліктеріне қолданылмайды (төбелер, шатырлар, подвалдар, пәтерден тыс не үйге ортақ инженерлік жүйелер мен жабдықтар, жер учаскесі және алаңдар, кіші сәулет нысандарын, жаяужолларды және ортақ пайдаланудағы басқа да орындарды қарастыратын іргелес аумақ)». Ортақ мүліктің аталған бөліктерін тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері де пайдаланғандықтан, сәйкесінше олар тұрғын үйді күтіп-ұстауға және күрделі жөндеуге кеткен шығындарды өтеуге міндетті.
15 41-2 бабының 1 тармағы 1. Тұрғын үй инспекциясы: 1) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін техникалық зерттеуді ұйымдастыру; 2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеудің жекелеген түрлерін жүргізудің тізбесін, кезеңділіктерін және кезектілігін айқындау; 3) кондоминиум объектісін басқару органы ұсынған кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеудің жекелеген түрлерін жүргізуге арналған, тұрғын үй көмегінің қатысуымен қаржыландырылатын шығыстардың сметасын келісу; 4) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеудің жекелеген түрлері бойынша орындалған жұмыстарды қабылдау жөніндегі комиссияларға қатысу; 5) әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар жасау және олар туралы істерді қарау; 6) осы Заңның 42-бабының 1-1-тармағында көзделген жағдайда қызмет көрсететін ұйымды айқындау; 7) кондоминиум объектісі үй-жайларының (пәтерлерінің) меншік иелерi өтініш берген кезде кондоминиум объектісін басқару жөніндегі есептің бар-жоғын тексеруді жүргізу бойынша өкілеттіктерді жүзеге асырады. 41-2 баптың 1 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын, сондай-ақ келесі мазмұндағы 8, 9, 10, 11, 12, 13 және 14 тармақтармен толықтырылсын «Тұрғын үй инспекциясы: 1) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін техникалық зерттеуді ұйымдастыру; 2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеудің жекелеген түрлерін жүргізудің тізбесін, кезеңділіктерін және кезектілігін айқындау; 3) кондоминиум объектісін басқару органы ұсынған кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеудің жекелеген түрлерін жүргізуге арналған, тұрғын үй көмегінің қатысуымен қаржыландырылатын шығыстардың сметасын келісу; 4) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеудің жекелеген түрлері бойынша орындалған жұмыстарды қабылдау жөніндегі комиссияларға қатысу; 5) әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар жасау және олар туралы істерді қарау; 6) осы Заңның 42-бабының 1-1-тармағында көзделген жағдайда қызмет көрсететін ұйымды айқындау; 7) кондоминиум объектісі үй-жайларының (пәтерлерінің) меншік иелерi өтініш берген кезде кондоминиум объектісін басқару жөніндегі есептің бар-жоғын тексеруді жүргізу; 8) басқару органы үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің қаражатын жұмсау, ортақ мүлікті күтіп-ұстауға кеткен шығыстарды, жөндеу жұмыстарына кеткен шығыстарды және басқару органының тексеру комиссиясын тартумен болған жағдайда кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін пайдаланудан түсімдер бойынша тексерулер жүргізу; 9) тұрғын үй инспекциясының лауазымды тұлғаларымен берілген ұйғарымдарды басқару органы орындамаған немесе тиісті түрде орындамаған кезде үй-жайлары (пәтерлері) меншік иелерiнің жалпы жиналысында үй-жайлары (пәтерлері) меншік иелерiнің басқару органын ауыстыру туралы, үй-жайлары (пәтерлері) меншік иелерiнің кооперативінің төрағасын ауыстыру туралы мәселені шығару; 10) кондоминиум объектісін басқару органын тексеру жүргізген кезінде үй-жайларының (пәтерлерінің) меншік иелерi тексеру комиссиясын тарту; 11) кондоминиум объектісінің үй-жайларының (пәтерлерінің) меншік иелері және меншік иелерi емес азаматтар бойынша есептің бар/жоғына тексерулер жүргізу; 12) шартты міндеттемелерді орындау бойынга сервистік қызмет субъектілеріне тексерулер жүргізу; 13) үй-жайларының (пәтерлерінің) меншік иелерiн (меншік емес) қабылдауды жүргізу бойынша кондоминиум объектісін басқару органына тексеру жүргізу; 14) үй-жайлары (пәтерлері) меншік иелерiнің жалпы жиналысында келісілмеген мақсаттарға және заңнамалық актілермен қарастырылған басқа да жағдайларда жұмсалған ақша қаражатын қайтару бойынша басқару органының ұйғарымын орындамағаны үшін сотқа өтініш білдіру бойынша өкілеттіктерді жүзеге асырады..» Тұрғын үй қорын басқару саласында бақылауды жақсарту мақсатында тұрғын үй инспекциясының өкілеттілігі көбейтілді, себебі кондоминиум объектісін басқару және күтіп-ұстау бойынша, ақша қаражаттарын жұмсау бойынша, басқа азаматтарға ортақ пайдаланудағы жерлерді беру бойынша өз міндеттерін тиісінше орындамауға,, сондай-ақ сервистік қызмет субъектілерінің қызметіне шағымдардың, сот дауларының өте көп.
16 42 баптың 1, 1-1, 2, 3 тармақтары 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерi кондоминиум құрылған күнінен бастап бір ай мерзімде жалпы жиналыста кондоминиум объектiсiн басқару нысаны туралы мәселенi шешуге тиiс. Мұндай шешiмге дейiн бiртұтас кешен ретiнде кондоминиум объектісіне, сондай-ақ тұрғын үйдi коммуналдық қызметтермен бiр орталықтан қамтамасыз етуге байланысты мiндеттемелер бойынша меншiк иелерi бірлесе жауап бередi. Бiртұтас инженерлiк және коммуналдық қамтамасыз ету жүйесi бар және бiртұтас тұрғын үй-коммуналдық кешендi құрайтын көппәтерлi тұрғын үйде (немесе оның бiр бөлiгiнде) кондоминиум объектiсiн басқару нысандарының бiрі ғана қолданылуы мүмкiн. 1-1.Осы баптың 1-тармағында көрсетілген мерзімде үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері арасында кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдау туралы келісімге қол жеткізілмеген ретте, тұрғын үй инспекциясы тұрғын үй (тұрғын ғимарат) пайдалануға берілген кезде үш ай мерзімге кондоминиум объектісін басқару органының функцияларын жүзеге асырушы қызмет көрсететін ұйымды айқындайды. 2. Кондоминиум объектiсiн басқару нысаны оған қатысушылардың келiсiмiмен белгiленедi. Ондай нысандар: 1) егер барлық меншiк иелерiнiң саны жиырма адамнан аспаса, олардың тiкелей бiрлесiп басқаруы; 2) үй-жай (пәтерлер) иелерiнiң кооперативi; 3) кондоминиум объектісін үшінші (бөгде) тұлғалардың: сайланбалы немесе жалдамалы жеке тұлғалардың - тұрғын үйлерді басқарушылардың (менеджерлердің) немесе заңды тұлғалардың басқаруы; 4) Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтiн өзге де нысандар болуы мүмкiн. 2-1. Кондоминиум объектiсiн басқару органы мынадай функцияларды: 1) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерi жиналысының өткізілуін, жазбаша сауалнама жүргізілуін ұйымдастыруды; 2) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерi жиналысының хаттамаларын және жазбаша сауалнама жүргізу кезіндегі дауыс беру парақшаларын ресімдеуді; 2-1) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерiнің жалпы жиналысында бұрын қабылданған шешімдер туралы ақпаратты үй-жайлардың (пәтерлердің) жаңа меншік иелерiнің назарына жазбаша түрде жеткізуді; 3) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерiнің жиналысы шешімдерінің орындалуын ұйымдастыруды; 4) сервистік қызмет субъектісімен шарттар жасасуды және олардың орындалуын бақылауды; 5) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі мәселелері бойынша үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерiнің мүдделерін білдіруді; 6) Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған өзге де функцияларды жүзеге асырады. 3. Жеке немесе заңды тұлғаға үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері беретін кондоминиум объектісін басқару жөніндегі өкілеттіктердің мерзімдері мен көлемі уәкілетті орган бекіткен кондоминиум объектісін басқарудың үлгі шарты негізінде айқындалады. Кондоминиум объектісін басқару органының осы кондоминиум объектісінде сервистік және кондоминиум объектісіне жатпайтын өзге де қызметті жүзеге асыруына тыйым салынады. 42 баптың 1, 1-1, 2, 3 баптары келесі редакцияда жариялансын. 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерi кондоминиум объектісін басқару органын таңдау туралы мәселені жалпы жиналыста шешеді. Мұндай шешiмге дейiн бiртұтас кешен ретiнде кондоминиум объектісіне, сондай-ақ тұрғын үйдi коммуналдық қызметтермен бiр орталықтан қамтамасыз етуге байланысты мiндеттемелер бойынша меншiк иелерi бірлесе жауап бередi. Бiртұтас инженерлiк және коммуналдық қамтамасыз ету жүйесi бар және бiртұтас тұрғын үй-коммуналдық кешендi құрайтын көппәтерлi тұрғын үйде (немесе оның бiр бөлiгiнде) кондоминиум объектiсiн басқару нысандарының бiрі ғана қолданылуы мүмкiн. 1-1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің арасынан кондоминиум объектісін басқарушысы кондоминиумның әр объектісіне басқару нысанына қарамастан, міндетті түрде сайланады. 1-2. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері арасында кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдау туралы келісімге қол жеткізілмеген ретте, тұрғын үй инспекциясы басқару органын алты ай мерзімге анықтайды. 2. Кондоминиум объектісін басқару органы оның қатысушыларының келісімімен анықталады. Басқару органы келесі нысандарда болуы мүмкін: 1) кондоминиум объектісін басқарушысы– тегін не ақылы негізде кондоминиум объектісін басқару және күтіп-ұстау бойынша қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға; 2) басқару компаниясы - жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, акционерлік қоғамдар немесе жеке кәсіпкерліктер; 3) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің кооперативі. 4) алып тасталынды. Басқару органы жоқ, сондай-ақ «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңына тиісті өзгерістер қабылдағаннан кейін пайдалануға енгізілген тұрғын үйлерде басқару органы «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңына өзгерістер қабылдаған күннен бастап үш ай аралығында құрылуы тиіс. 3. Жеке немесе заңды тұлғаға үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері беретін кондоминиум объектісін басқару жөніндегі өкілеттіктердің көлемі уәкілетті орган бекіткен міндетті түрде жасалатын кондоминиум объектісін басқарудың үлгі шарты негізінде айқындалады. Жыл сайынғы есеп қорытындылары бойынша тараптардың бірінің бастамасы бойынша бұзу құқығымен, кондоминиум объектісіне жеке қаражатын басқару органы салмауды, үш жылдан аспайтын қайтарым мерзімі мен шарттарын қоспағанда, кондоминиум объектісін басқару шартының әрекет ету мерзімі үш жылдан аспауы тиіс. Кондоминиум объектісін басқару органының осы кондоминиум объектісінде сервистік және кондоминиум объектісіне жатпайтын өзге де қызметті жүзеге асыруына тыйым салынады. 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің ішінен кондоминиум объектісін басқару органының жұмысын жеңілдету үшін кондоминиум объектісін басқарушысын сайлау бойынша ұсыныс енгізілді. 2.Басқару органын тұрғын үй инспекциясы анықтау туралы ұсыныс кондоминиум объектісін тиісті түрде күтіп-ұстау үшін енгізіледі. 1. Кондоминум объектісін басқарушысы нысанындағы басқару органы туралы ұсыныс кондоминиум объектісін өз еркімен басқару және күтіп-ұстау құқығын меншік иелеріне беру үшін енгізіледі. 2. Басқару компаниялары нысанында басқару органы туралы ұсыныс – жауапкершілігі шектеулі серіктестік, акционерлік қоғамдар немесе жеке кәсіпкерліктер кондоминиум объектісін басқаруға және күтіп-ұстауға құқығы бар заңды тұлғалардың ұйымдастырушылық-құқықтық нысандарын анықтау үшін енгізіледі. Қазіргі уақытта тұтыну кооперативтері сонымен қатар тұрғын үйлерді күтіп-ұстауды жүзеге асырады, сонымен бірге ҚР «Тұтыну кооперативі туралы» Заңын басшылыққа алады, ол тұрғын үй қорын күтіп-ұстауды регламенттемейді. Кондоминиум объектісін басқару және күтіп-ұстау бойынша шешімді тек тұтыну кооперативінің мүшелері ғана қабылдайды, яғни үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің пікірлері шешім қабылдағанда ескерілмейді, бұл ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңын бұзу болып табылады. 3. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерiн (меншік емес) қабылдауды жүргізу бойынша басқару органын міндеттеу туралы ұсыныс тұрғындардың шағымдарына жедел түрде жауап беру мақсатында, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқару органы қызметінің айқындылығы үшін енгізіледі. 4. Басқару органының міндеттері жүйелендірілген жеке бапты енгізуге байланысты осы баптың 2-1 тармағын алып тастау ұсынылады. 5. Жыл сайынғы есеп қорытындылары бойынша тараптардың бірінің бастамасы бойынша бұзу құқығымен кондоминиум объектісін басқару шартының әрекет ету мерзімін анықтау туралы ұсыныс басқару органы тарапынан әділетсіз әрекеттерді болдырмау және жауапкершілікті көтеру үшін енгізіледі.
17 42-1 баптың 1, 2, 3, 4, 5 тармақтары 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жиналыстарында кондоминиум объектісін басқаруға және күтіп-ұстауға байланысты мәселелер бойынша шешімдер қаралады және қабылданады. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жиналысының шешімі хаттамамен ресімделеді және ол Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмеуге тиіс. 2. Мынадай: 1) кондоминиум объектісінің басқару нысанын таңдауға немесе өзгертуге байланысты; 2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін басқаруға және күтіп-ұстауға арналған жарналардың мөлшерін бекітуге; 3) кондоминиум объектісін басқару шартын жасасу, өзгерту немесе бұзу туралы шешімдер қабылдауға; 4) әділет органдарындағы құқықтық кадастрға өзгерістер енгізуге; 5) тұрғын үйді (тұрғын ғимаратты) өзгертуге (кеңейтуге, жаңғыртуға, техникалық қайта жарақтандыруға,реконструкциялауға, қалпына келтіруге, күрделі жөндеуге); 6) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу туралы шешім қабылдауға және (немесе) жинақ шотында ақша жинақтауға арналған ай сайынғы жарналардың сомасын айқындауға байланысты; 7) жинақ шотында жинақталған ақшаны жұмсауға; 8) сервистік қызмет субъектісінің көрсететін қызметтерін таңдауға және (немесе) олардан бас тартуға; 9) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге арналған шығыстар сметасын бекітуге қатысты мәселелер үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жиналысында міндетті түрде қарауды және мақұлдауды талап етеді. 3. Жиналыс кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдау үшін бастамашы топ ұйымдастыра алады. Жиналыс кондоминиум объектісін басқару органының бастамасы бойынша, сондай-ақ үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің кемінде оннан бір бөлігінің талап етуі бойынша өткізіледі. Жергілікті атқарушы органдар тұрғын үйді басқарушыны (менеджерді) не кондоминиум объектісін басқару үшін заңды тұлғаны таңдау немесе жалдау туралы мәселені шеше отырып, үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жиналысын өткізуге бастамашылық жасауға құқылы. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жиналысының бастамашылары алдағы жиналыстың күні, орны және күн тәртібі туралы барлық үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерін кемінде он күн бұрын хабардар етеді. 4. Үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жиналыс өткізілгенге дейін оның бастамашыларындағы шешім қабылдауға қажетті материалдармен танысуға құқығы бар. 5. Үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жиналысы үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жалпы санының кемінде үштен екісі болған кезде заңды болып табылады. Үй-жайдың (пәтердің) әрбір меншік иесі дауыс беру кезінде бір дауысқа ие болады. Егер үй-жайдың (пәтердің) меншік иесіне бірнеше үй-жай (пәтер) тиесілі болса, ол тиісінше дауыс санына ие болады. Жиналысты жүргізу үшін төраға мен хатшы сайланады. 42-1 баптың 1, 2, 3, 4, 5 баптары келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жиналыстарында кондоминиум объектісін басқаруға және күтіп-ұстауға байланысты мәселелер бойынша шешімдер қаралады және қабылданады. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысын ұйымдастыру рәсімі әр кондоминиум объектісі бойынша жеке жүзеге асырылады. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жиналысының шешімі хаттамамен ресімделеді және ол Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмеуге тиіс. 2. Мынадай: 1) кондоминиум объектісінің басқару нысанын таңдауға немесе өзгертуге байланысты, басқару органын, үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің кооперативі төрағасын немесе басқару органын қайта сайлау немесе сайлау кезінде тұрғын үй инспекциясы бұзушылықтарды қайта анықтаған жағдайларда үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің кооперативінің төрағасын ауыструды келісу; 2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін басқаруға және күтіп-ұстауға арналған жарналардың мөлшерін бекітуге; 3) Жылдық бюджетті және табыстар мен шығыстардың жылдық сметасын бекіту, сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу Шығыстар сметасын бекіткен кезде шығындардың базалық үлесі уәкілетті орган бекіткен Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға кеткен шығыстар сметасынын есептеу әдістемесіне сәйкес анықталады. 4) кондоминиум объектісін басқару шартын жасасу, өзгерту немесе бұзу туралы шешімдер қабылдауға; 5) әділет органдарындағы құқықтық кадастрға өзгерістер енгізуге; 6) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне ағымдағы және күрделі жөндеу жүргізу туралы шешім қабылдауға байланысты; 7) жинақ шотында жинақталған ақшаны жұмсауға; 8) сервистік қызмет субъектісінің көрсететін қызметтерін таңдауға және (немесе) олардан бас тартуға; 9) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге арналған шығыстар сметасын бекітуге; 10) үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің тексеру комиссиясын сайлауға; 11) тұрғын (тұрғын емес) үй-жайдың пайдалы алаңының бір шаршы метріне арналған есеппен республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына арналып белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 0,02 еселенген мөлшерінен аса жинақ шотында ақшаны жинақтауға ай сайынғы жарналардың сомасын көтеруге енгізуге; 12) басқару органымен тиісті жалдау шартын (тегін пайдалану) ресімдеумен кондоминиум объектісінің ортақ пайдаланудағы орындарын (шектеулі пайдалану орындары) пайдалануға берумен бірдей пайдланумен байланысты мәселелер үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жиналысында міндетті түрде қарауды және мақұлдауды талап етеді. 3. Жиналыс кондоминиум объектісін басқару органын таңдау үшін бастамашы топ ұйымдастыра алады. Жиналыс кондоминиум объектісін басқару органының бастамасы бойынша, сондай-ақ үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің талап етуі бойынша өткізіледі. Жергілікті атқарушы органдар басқару органын таңдау туралы мәселені шеше отырып, үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жиналысын өткізуге бастамашылық жасауға құқылы. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жиналысының бастамашылары алдағы жиналыстың күні, орны және күн тәртібі туралы барлық үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерін кемінде жеті күн бұрын, қайта жиналыс өткізген кезде кемінде бес күн бұрын хабардар етеді. 4. Үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жиналыс өткізілгенге дейін оның бастамашыларындағы шешім қабылдауға қажетті материалдармен танысуға құқығы бар. 5. Үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жиналысы үй-жайлардың (пәтерлердің) жалпы санынан кемінде жартысы болған кезде , оның ішінде олар тұрып жатқан үй-жайлардың меншік иелерінің салушылары берген кезде заңды. Егер үй-жайдың (пәтердің) меншік иесіне бірнеше үй-жай (пәтер) тиесілі болса, ол тиісінше дауыс санына ие болады. Егер үй-жай (пәтер) бірнеше меншік иесіне тиесілі болса, онда жиналыста пәтердің атынан солардың бірі шығады. Жиналысты жүргізу үшін төраға мен хатшы сайланады. Кондоминиум объектісін басқарумен және күтіп-ұстаумен, сондай-ақ жиналған ақшаны шығыстаумен, жалпы жиналыста қарауға міндетті мәселелер көбеюде, атап айтқанда жылдық бюджетті, кірістер мен шығыстарды, күрделі жөндеу жүргізуге байланысты мәселелер, үшінші азаматтарға ортақ пайдаланудағы орындарды құрумен, берумен байланысты мәселелерді шешуде үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерін тарту мақсатында. «Бір пәтер – бір дауыс» принципі дауысты есептеуді жеңілдету мақсатында енгізіледі.
18 42-2 бап 42-2 бап келесі редакцияда мазмұндалсын: 42-2-бап. Жазбаша сауалнама жүргізу 1. Үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жалпы жиналысын өткізу кезінде кворумның болмауы жазбаша сауалнама жүргізу үшін негіз болып табылады. 1-1. Жазбаша сауалнама әр кондоминиум объектісіне жүргізіледі. 2. Егер үй-жайдың (пәтердің) меншік иесіне бірнеше үй-жай (пәтер) тиесілі болса, ол тиісінше дауыс санына ие болады. Егер үй-жай (пәтер) бірнеше меншік иесіне тиесілі болса, онда жиналыста пәтердің атынан солардың бірі шығады. 3. Жазбаша сауалнама жүргізуді ұйымдастыру үшін үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері арасынан жауапты адамдар тағайындалады. 4.Әрбір дауыс беру парағында реттік нөмірі, талқылауға енгізілген мәселелер, үй-жайлар (пәтерлер) меншік иесінің мекенжайы, тегі, аты, әкесінің аты (ол болған кезде), қол қойылатын орын, кондоминиум объектісін басқару органы басшысының қолтаңбасы болуға тиіс. 5-1. Жазбаша сауалнама жүргізу отыз күн ішінде жүргізіледі. Егер отыз күннің ішінде жазбаша сауалнама бітпесе, сондай-ақ оң шешім қабылданбаған жағдайда.... үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысы қайта жүргізіледі. 6. Жазбаша сауалнама, егер үй-жайлардың (пәтерлердің) жалпы санынан кемінде жартысы болған кезде , оның ішінде олар тұрып жатқан үй-жайлардың меншік иелерінің салушылары берген кезде болды деп саналады. 7. Дауыс беру нәтижелері үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында қорытылады. Жазбаша сауалнамаға қатысқан үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жартысынан көбі дауыс берген шешім қабылданды деп саналады. 8. Жазбаша сауалнаманың қорытындылары бойынша хаттамада дауыс беру парақтары жөніндегі жиынтық деректер беріледі. Дауыс беру парақтары хаттамаға міндетті қосымша болып табылады және бірге сақталады. 9. Жазбаша сауалнама арқылы қабылданған шешім үй-жайлардың (пәтерлердің) барлық меншік иелері үшін міндетті болып табылады. Қазіргі уақытта үй-жайдың (пәтердің) меншік иелері жазбаша сауалнамасы ұзақ уақыт жүргізіледі, соның салдары ретінде кондоминиум объектісі басқаруға қатысты мәселелерді қарау өз шешімін таппайды. Осыған байланысты, сауалнама жүргізудің мерзімін белгілеу қажеттілігі туындады, себебі Заңның қолданыстағы редакциясында мерзімдер көрсетілмеген. Тәжірибе үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналысында және жазбаша сауалнамада барлығының қатысуын қамтамасыз ету мүмкін емес екенін көрсетеді, олардың өз тұрғын үйлерінің тұрмауына байланысты, бұл да жалпы жиналыста кворумды қамтамасыз етуге және жазбаша сауалнамаға қатысуға кедергі келтіреді. Жоғарыда мазмұндалғанды ескере отырып, шешім қабылдаған кезде бір пәтер – бір дауыс» принципі бойынша дауыстарды санау ұсынылады.
20 42-4 бап жоқ 42 бап келесі мазмұндағы 42-4 бабымен толықтырылсын: 42-4 бап. Міндеттерді орындамағаны немесе тиісті түрде орындамағаны үшін кондоминиум объектісін басқару органының және уәкілетті жеке тұлғаның жауапкершілігі Кондоминиум объектісінің басқару органы лауазымды тұлғалар сияқты осы Заңмен және Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік құқықтық актілермен қарастырылған тәртіпте міндеттерді орындамағаны немесе тиісті түрде орындамағаны үшін жауапты болады. Заңнаманың қолданыстағы редакциясында үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің ақша қаражаттарын басқарған кезде кондоминиум объектісінің басқару органының жауапкершілігі көрсетілмеген және қазіргі уақытта жинақталған соманы шығыстау мәселелері бойынша сот істерінің қомақты саны болуда.
21 43 баптың 3 тармағы 1. Құрылтай жиналысының өткiзiлгенi туралы кооператив құрудың бастамашылары әрбiр үй-жайдың (пәтердің) иелерiне жиналыс өткiзiлетiн болып белгiленген күннен кемiнде он күн бұрын хабарлауға тиiс. 43 баптың 3 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Құрылтай жиналысының өткiзiлгенi туралы кооператив құрудың бастамашылары әрбiр үй-жайдың (пәтердің) иелерiне жиналыс өткiзiлетiн болып белгiленген күннен кемiнде жеті күн бұрын хабарлауға тиiс. Тиісті түрде жалпы жиналысты ұйымдастыру және кондоминиум объектісін басқарудың мәселелерін уақтылы шешу мақсатында жалпы жиналысты өткізу күні және уақыты туралы, сондай-ақ жалп жиналыстың және жазбаша сауалнаманы қайта өткізу туралы үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің хабарламаларының мерзімдері қысқарды.
22 43 баптың 5 тармағы 5. Егер жиналысқа үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң немесе олардың сенiм бiлдiрген адамдарының жартысынан азы қатысса, жиналыс өткiзiлмеген болып танылады. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жиналысты қайта шақыру және жазбаша сауалнама жүргізу туралы шақыру белгіленген күнге дейін кемінде күнтізбелік он күн бұрын хабардар етіледі. Қайта өткізілетін жиналысқа дейін кондоминиум объектісін басқару органы немесе үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің кооперативін құру бастамашылары күн тәртібі мәселелері бойынша үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің үштен екісінен астамының пікіріне жазбаша сауалнама жүргізеді. Қайта өткізілген жиналыс оған қатысушылардың санына қарамастан өтті деп танылады. Жиналысты жүргізу үшін төраға мен хатшы сайланады. Жазбаша сауалнаманың нәтижелері қайта өткізілген жиналыстың хаттамасына енгізіледі. 43 баптың 5 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын: 5. Егер жиналысқа үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң немесе олардың сенiм бiлдiрген адамдарының жартысынан азы қатысса, жиналыс өткiзiлмеген болып танылады. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жиналысты қайта шақыру және жазбаша сауалнама жүргізу туралы шақыру белгіленген күнге дейін кемінде күнтізбелік бескүн бұрын хабардар етіледі. Қайта өткізілетін жиналысқа дейін кондоминиум объектісін басқару органы немесе үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің кооперативін құру бастамашылары күн тәртібі мәселелері бойынша үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жартысынан астамының пікіріне жазбаша сауалнама жүргізеді. Қайта өткізілген жиналыс оған қатысушылардың санына қарамастан өтті деп танылады. Жиналысты жүргізу үшін төраға мен хатшы сайланады. Жазбаша сауалнаманың нәтижелері қайта өткізілген жиналыстың хаттамасына енгізіледі. Тиісті түрде жалпы жиналысты ұйымдастыру және кондоминиум объектісін басқарудың мәселелерін уақтылы шешу мақсатында жалпы жиналысты өткізу күні және уақыты туралы, сондай-ақ жалп жиналыстың және жазбаша сауалнаманы қайта өткізу туралы үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің хабарламаларының мерзімдері қысқарды.
23 43 баптың 8 тармағы 43 баптың 8 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Үй-жайлардың кооператив iстерiн басқаруға қатыспайтын иелерi кооперативтiң барлық мүшелерiмен қатар кондоминиум объектiсiн ұстауға қажеттi мөлшерлi қатысуға, кондоминиум объектiсiн басқару органдарының ортақ мүлiктi ұстау мен пайдалануға қатысты және үйдiң берiктiгi мен пайдалану қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн барлық шешiмдерiн орындауға мiндеттi. Заңнаманың қолданыстағы редакциясында үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің ақша қаражаттарын басқарған кезде кондоминиум объектісінің басқару органының жауапкершілігі көрсетілмеген және қазіргі уақытта жинақталған соманы шығыстау мәселелері бойынша сот істерінің қомақты саны болуда. Үй-жайлардың кооператив iстерiн басқаруға қатыспайтын иелерi кооперативтiң барлық мүшелерiмен қатар кондоминиум объектiсiн ұстауға қажеттi мөлшерлi ақша төлеп және (немесе) еңбекпен қатысуға, кондоминиум объектiсiн басқару органдарының ортақ мүлiктi ұстау мен пайдалануға қатысты және үйдiң берiктiгi мен пайдалану қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн барлық шешiмдерiн орындауға мiндеттi.
24 47 баптың 1, 2, 3 тармақтары 1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң жоғары органы кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы болып табылады. Кооператив мүшелерi жиналысқа сенiм бiлдiрiлген адамдар арқылы қатысуға немесе жазбаша сауалнамаға атсалысуға құқылы. Кооператив мүшелерi жалпы жиналысының ерекше құзыретiне: 1) Жарғыға өзгерiстер енгiзу қажеттiгiн белгiлеу, басқа ережелер мен қағидаларды өзгерту және қабылдау; 2) кооператив басқармасының төрағасын, басқарма мен тексеру комиссиясының мүшелерiн сайлау және босату, оларға сыйақылар төлеудi шешу; 3) кооперативтiң жыл сайынғы есебiн бекiту; 4) кiрiстер мен шығыстардың жылдық бюджетi мен жылдық сметасын бекiту, сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу; 5) кооперативтiң резерв және басқа да арнаулы қорларын құру; 6) тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету орнымен кооперативтiң шарт жасасуы туралы мәселенi шешу; 7) заңды тұлғаны қоса алғанда, тұрғын үй басқарушысын шарт бойынша сырттан шақыру; 8) осы жылға арналған сметаның шығыс бөлiгiнiң жиырма бес процентiнен асатын сомаға несие алуға келiсiм беру; 9) үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің кооперативін тарату немесе қайта ұйымдастыру жатады. Кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативi қызметiнiң кез-келген басқа да мәселелерiн өзiнiң қарауына қабылдай алады. 2. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы жылына кемiнде бiр рет өткiзiледi. Кезектен тыс жиналыс басқарманың шешiмi бойынша не тексеру комиссиясының талап етуi бойынша не кооператив мүшелерiнiң кемiнде жиырма процентiнiң талап етуi бойынша шақырылады. 3. Алдағы жалпы жиналыс туралы кооператив мүшелерi кемiнде он күн бұрын құлақтандырылуға тиiс. 47 баптың 1,2,3 тармақтары келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң жоғары органы кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы болып табылады. Кооператив мүшелерi жиналысқа сенiм бiлдiрiлген адамдар арқылы қатысуға немесе жазбаша сауалнамаға атсалысуға құқылы. Кооператив мүшелерi жалпы жиналысының ерекше құзыретiне: 1) Жарғыға өзгерiстер енгiзу қажеттiгiн белгiлеу, басқа ережелер мен қағидаларды өзгерту және қабылдау; 2) кооператив басқармасының төрағасын, басқарма мен тексеру комиссиясының мүшелерiн 3 жылдан астам мерзімге біліктілік талаптарына сәйкес сайлау, оларға сыйақылар төлеудi шешу; 3) кооперативтiң жыл сайынғы есебiн бекiту; 4) кiрiстер мен шығыстардың жылдық бюджетi мен жылдық сметасын бекiту, сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу; 5) кооперативтiң резерв және басқа да арнаулы қорларын құру; 6) тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету орнымен кооперативтiң шарт жасасуы туралы мәселенi шешу; 7) заңды тұлғаны қоса алғанда, тұрғын үй басқарушысын шарт бойынша сырттан шақыру; 8) осы жылға арналған сметаның шығыс бөлiгiнiң жиырма бес процентiнен асатын сомаға несие алуға келiсiм беру; 9) үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің кооперативін тарату немесе қайта ұйымдастыру жатады. Кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативi қызметiнiң кез-келген басқа да мәселелерiн өзiнiң қарауына қабылдай алады. 2. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы жылына кемiнде бiр рет өткiзiледi. Кезектен тыс жиналыс басқарманың шешiмi бойынша не тексеру комиссиясының талап етуi бойынша не кооператив мүшелерiнiң кемiнде жиырма процентiнiң талап етуi бойынша шақырылады. 3. Алдағы жалпы жиналыс туралы кооператив мүшелерi кемiнде жеті күн бұрын құлақтандырылуға тиiс. Бұған дейін басқармасының төрағасын, басқарма мен тексеру комиссиясының мүшелерiн сайлау және босату мерзімдері заңнамада көрсетілмеген. Аталған норма оларды ауыстыруды жеңілдету үшін енгізіледі.
25 49 бап 1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң тексеру комиссиясы кооператив қызметiнiң әрбір учаскесiне қаржы жөнiнен тексеру жүргiзуге міндетті. Тексеру комиссиясы кооператив басқармасының жыл сайынғы есебi бойынша және басқарма табыс еткен кiрiстер мен шығыстар сметасы бойынша қорытынды бередi. 1-1. Тексеру комиссиясының үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері кооперативтерінің қаржы-шаруашылық қызметін тексеру актісі үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жалпы жиналысында үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің назарына жеткізіледі. 2. Басқарма мүшелерi мен олардың отбасы мүшелерi, не басқарма мүшесiмен бiр пәтерде тұратын меншiк иелерi бiр мезгiлде тексеру комиссиясының мүшелерi бола алмайды. 3. Егер кооператив онға жетпейтiн мүшенi бiрiктiрсе, тексеру комиссиясының орнына тексерушi сайлануы мүмкiн. 49 бап келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң тексеру комиссиясы кооператив қызметiнiң әрбір учаскесiне қаржы жөнiнен тексеру жүргiзуге міндетті. Тексеру комиссиясы кооператив басқармасының жыл сайынғы есебi бойынша және басқарма табыс еткен кiрiстер мен шығыстар сметасы бойынша қорытынды бередi. Тексеру комиссиясы бұзушылықтарды анықтаған жағдайда, жүргізілген тексерулер бойынша тұрғын үй инспекциясына барлық материалдарды беруге міндетті. Тексеру комиссиясы тұрғын үй инспекциясының өтінімі бойынша кондоминиум объектісін басқару органыныа тексерулер жүргізуге міндетті. 1-1. Тексеру комиссиясының үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері кооперативтерінің қаржы-шаруашылық қызметін тексеру актісі үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жалпы жиналысында үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің назарына жеткізіледі. 2. Басқарма мүшелерi мен олардың отбасы мүшелерi, не басқарма мүшесiмен бiр пәтерде тұратын меншiк иелерi бiр мезгiлде тексеру комиссиясының мүшелерi бола алмайды. 3. алып тасталды. Өкілеттіліктерін жүзеге асыруда тұрғын үй инспекциясына көмек көрсету үшін.
26 50 баптың 1 тармағы 1. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерi кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстарға қатысуға міндетті. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстар ай сайын жүргізіледі. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстардың мөлшері үй-жайдың (пәтердің) меншік иесінің ортақ мүліктегі үлесіне мөлшерлес белгіленеді. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстарға жатпайтын қосымша шығыстарды үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жазбаша келісімінсіз оларға жүктеуге болмайды. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері кондоминиум объектілерін басқару органдары арқылы абоненттiк пошта жәшiктерiн орналастыруды және оларды тиісті жай-күйде күтіп-ұстауды қамтамасыз етеді. 50 баптың 1 тармағы келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстар ай сайын жүргізіледі. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстардың мөлшері үй-жайдың (пәтердің) меншік иесінің ортақ мүліктегі үлесіне мөлшерлес белгіленеді. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстарға жатпайтын қосымша шығыстарды үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жазбаша келісімінсіз оларға жүктеуге болмайды. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері кондоминиум объектілерін басқару органдары арқылы абоненттiк пошта жәшiктерiн орналастыруды және оларды тиісті жай-күйде күтіп-ұстауды қамтамасыз етеді. Аталған ұсыныс кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға кеткен шығындар бойынша жарналардың мерзімділігін заңды түрде анықтау үшін енгізіледі
27 39 бап 1.Кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу үшін кондоминиум қатысушылары немесе олардың уәкілетті өкілі мынадай құжаттарды: 1) белгіленген нысандағы жазбаша өтінішті; 2) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; 3) егер кондоминиум объектісі тіркелген кезге дейін жер учаскесіне құқық тіркелмеген болса, жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарын; 4) Қазақстан Республикасының тұрғын үй қатынастары туралы заңнамалық актісінде көзделген тәртіппен айқындалған ортақ мүліктегі үлестердің мөлшерін; 5)кондоминиум қатысушыларының уәкілетті өкілінің жеке басын және өкілеттіктерін растайтын құжаттарды ұсынады. Осы баптың 2-тармағының 3) тармақшасына сәйкес кондоминиум объектісін тіркеу туралы өтінішті кондоминиум қатысушысы берген жағдайларда, оның кондоминиум объектісін тіркеуге өкілеттіктері өзіне меншік құқығында (өзге де заттай құқықта) тиесілі кейінгі жылжымайтын мүлік объектісіне құқық белгілейтін құжаттың нотариат куәландырған көшірмесімен айқындалады. 2. Кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу кезінде кондоминиум қатысушыларының уәкілетті өкілдері болып: 1) кондоминиум қатысушыларының жалпы жиналысында сайланған адам; 2) алып тасталды - ҚР 2011.03.25 Заңымен; 3) егер ортақ мүліктегі үлестердің мөлшері тұрғын үй қатынастары туралы заңнамалық актіде көзделген тәртіппен айқындалатын болса, кез келген кондоминиум қатысушысы танылады. 39 бап келесі редакцияда мазмұндалсын: 1. Кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу үшін кондоминиум қатысушылары немесе олардың уәкілетті өкілі мынадай құжаттарды: 1) белгіленген нысандағы жазбаша өтінішті; 2) Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңымен қарастырылған тәртіпте анықталған ортақ мүліктегі үлестердің мөлешері; 3) жеке басын растайтын құжат, үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері жналысының хаттамасы. Кондоминиум объектісін тіркеуге өтініш берген жағдайда, басқару органы қосымша құрылтай құжаттарын береді. 2. Кондоминиум объектісін тіркеу кондоминиум қатысушысының немесе басқару органының өтініші бойынша жүзеге асырылады.
28 жоқ. ҚРЗ 6 бабының 2-7 тармағы 2-7. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар және астана мәслихаттарының құзыретiне сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері бойынша уәкілетті органның келісімі бойынша көппәтерлі тұрғын үйлерді күтіп-ұстау қағидаларын бекіту жатады. ҚР «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі тіралы» Заңымен сәйкестендіру мақсатында енгізіледі. Аталған Қағидалар тұтас алғанда басқару органының жұмысын айқындауға және реттеуге, олардың қызметінің ашықтығын және тиімділігін көтеруге мүмкіндік береді.

О внесении изменения в постановление Правительства Республики Казахстан от 28 июня 2014 года № 728 "Об утверждении Программы развития регионов до 2020 года"

      Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:
      1. Внести в постановление Правительства Республики Казахстан от 28 июня 2014 года № 728 «Об утверждении Программы развития регионов до 2020 года» следующее изменение:
      Программу развития регионов до 2020 года, утвержденную указанным постановлением, изложить в новой редакции согласно приложению к настоящему постановлению.
      2. Настоящее постановление вводится в действие со дня его подписания.

      Премьер-Министр
      Республики Казахстан                    К. Масимов

Приложение        
к постановлению Правительства
Республики Казахстан   
от 22 января 2015 года № 15 

Утвержден        
постановлением Правительства
Республики Казахстан  
от 28 июня 2014 года № 728

Программа развития регионов до 2020 года 1. Паспорт Программы

Наименование Программы

Программа развития регионов до 2020 года

Основания для
разработки

Прогнозная схема территориально-пространственного развития страны до 2020 года, утвержденная Указом Президента Республики Казахстан от 21 июля 2011 года № 118;
Послание Президента Республики Казахстан народу Казахстана «Стратегия «Казахстан – 2050»: новый политический курс состоявшегося государства» от 14 декабря 2012 года;
основные положения Генеральной схемы организации территории Республики Казахстан, утвержденной постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 декабря 2013 года № 1434;
Послание Президента Республики Казахстан народу Казахстана «Нұрлы жол - путь в будущее» от 11 ноября 2011 года.

Разработчик Программы

Министерство национальной экономики Республики Казахстан

Цель Программы

Создание условий для развития социально-экономического потенциала регионов через формирование рациональной территориальной организации страны, стимулирование концентрации населения и капитала в центрах экономического роста

Сроки реализации

2015 – 2019 годы

Целевые индикаторы

Наименование индикатора

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Численность населения агломераций, тыс. человек

Всего

5 894,6

5 999,1

6 106,2

6 215,8

6 328,2

Астанинская

964,2

992,6

1 021,9

1 052,1

1 083,2

Алматинская

2 763,9

2 820,8

2 879,3

2 939,2

3 000,8

Шымкентская

1 567,8

1 581,1

1 594,4

1 607,9

1 621,5

Актюбинская

598,7

604,6

610,6

616,6

622,7

2. Инвестиции в основной капитал на душу населения (в рамках Программы), тыс. тенге

города «первого уровня» (агломерации)

20,7

22,7

25,2

30,2

30,9

города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

32,4

37,1

36,9

43,0

45,5

города «третьего уровня» (малые и моногорода)

21,9

23,4

30,3

31,6

33,0

сельские территории, включая опорные сельские населенные пункты (далее – СНП) и приграничные территории

24,0

24,2

27,2

30,2

31,2

3. Доля модернизированных сетей, в том числе тепло-, электро- и газоснабжения, %

города «первого уровня» (агломерации)

Астанинская

19,94

20,0

21,05

22,0

22,5

Алматинская

0,33

0,45

0,5

0,6

0,7

Шымкентская

11,8

12,2

12,9

13,1

14

Актюбинская

10,1

11

11,9

12,4

13,2

города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

7,8

8,4

9,05

9,9

10,5

города «третьего уровня» (малые и моногорода)

5,5

6,1

6,9

7,3

7,9

сельские территории, в том числе приграничные территории

4,9

5,2

6

6,7

7,15

4. Доступ к централизованному водоснабжению и водоотведению, %

города «первого уровня» (агломерации), в том числе:

водоснабжение:

81

85

87

91

94

города

85

88

92

96

100

СНП

51,5

55,5

69

75

80

водоотведение

52

57

64

70

77

города

77

82

87

94

100

СНП

12

13

15

18

20

города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

водоснабжение

90

92

94

96

100

водоотведение

77

82

87

94

100

города «третьего уровня» (малые и моногорода)

водоснабжение

87

92

94

96

100

водоотведение

77

82

87

94

100

сельские территории, включая опорные СНП и приграничные территории

водоснабжение

51,5

55,5

69

75

80

водоотведение

12

13

15

18

20

Источники и объемы финансирования

Финансирование Программы будет осуществляться за счет и в пределах средств республиканского и местных бюджетов, а также иных источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан.
Объемы финансирования Программы составляют:
                                        млн. тенге


2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

РБ*

367 234

345 469

418 771

494 268

489 014

МБ*

17 219

17 552

18 383

19 006

19 806

Внебюджетные средства

199 561

201 839

64 883

68 717

59 599

Все средства

584 014

564 860

502 037

581 991

568 419

*Объем средств будет уточняться по мере утверждения и уточнения республиканского и местных бюджетов на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

2. Введение

      Программа развития регионов до 2020 года (далее – Программа) разработана в рамках реализации Послания Президента Республики Казахстан народу Казахстана «Стратегия «Казахстан – 2050»: новый политический курс состоявшегося государства» от 14 декабря 2012 года.
      Программа является одним из механизмов реализации Прогнозной схемы территориально-пространственного развития страны до 2020 года, утвержденной Указом Президента Республики Казахстан от 21 июля 2011 года № 118.
      Прогнозная схема территориально-пространственного развития страны до 2020 года является «доктриной» новой региональной политики, целью которой является создание рациональной территориальной организации экономического потенциала и благоприятных условий для жизнедеятельности населения.
      С учетом новых задач, поставленных Главой государства, необходимо модернизировать всю систему регионального развития на современных принципах. Организация системы стратегического управления на внутриреспубликанском межрегиональном (трансрегиональном) и макрорегиональном уровнях должна сопровождаться повышением роли институтов стратегического планирования государства, регионов, общественных объединений, бизнеса и экспертного сообщества.
      За истекшие годы в Казахстане реализованы две Концепции региональной политики, направленные на выравнивание уровней социально-экономического развития регионов. Кроме этого, осуществлялась реализация программ развития сельских территорий на 2004 – 2010 годы, развития малых городов на 2004 – 2006 годы, Стратегии территориального развития страны до 2015 года. Также было принято (и в настоящее время действует) множество программных документов, в том числе государственные программы социального блока, форсированного индустриально-инновационного развития, отраслевые программы, программа занятости и другие. Все они в той или иной мере затрагивают отдельные аспекты регионального развития в регулируемых сферах.
      Вместе с тем следует признать, что, преследуя узковедомственный подход, указанные программные документы слабо сфокусированы на приоритетах государственной региональной политики, сформулированной в  Прогнозной схеме территориально-пространственного развития страны до 2020 годы. Более того, критический анализ действующих программных документов выявил, что предусмотренные в них институциональные и административные ресурсы на практике оказались недостаточно скоординированными между собой, а зачастую – и дублирующими друг друга.
      В таких условиях объективно возникает требование объединения положений всех вышеуказанных программных документов вокруг одного стержня – развития регионов, или формирования центров экономического роста регионов.
      В качестве базовой идеологии региональной политики предлагается стратегия сбалансированного развития, основанная на рациональном балансе приоритетного развития перспективных центров экономического роста и поддержании регионов (различных типов систем населенных мест) с низким экономическим потенциалом на минимально достаточном уровне стандарта качества жизни. При этом такая единая Программа будет содержать конкретные и понятные инструменты государственной поддержки развития регионов согласно приоритетам формирования центров экономического роста как в рамках отдельных регионов, так и страны в целом.
      Настоящая Программа разработана на основании следующих программ: «Развитие регионов»«Программы развития моногородов на 2012 – 2020 годы»«Модернизации жилищно-коммунального хозяйства на 2011– 2020 годы», «Ақбұлақ на 2011 – 2020 годы», «Доступное жилье – 2020».
      Программа направлена на повышение качества жизни населения (развитие инфраструктуры жизнеобеспечения – энерго- и теплоисточники, системы газо-, тепло-, электроснабжения, водоснабжения и водоотведения), развитие экономического потенциала регионов, а также на развитие регионов в соответствии с их функциональной типологией и экономическим потенциалом, определяет меры административно-правового и экономического характера, способствующие переходу их к внутренней консолидации, самоорганизации и саморазвитию на рыночных началах.
      При этом направления Программы напрямую связаны с основными отраслевыми приоритетами, обозначенными в принятых государственных и отраслевых программах, особенно в таких как «Управление водными ресурсами»«Дорожная карта бизнеса 2020»«Дорожная карта занятости 2020»«Агробизнес – 2020».
      В целом по республике за счет республиканского бюджета регионам выделяется ежегодно порядка 300 млрд. тенге на развитие инженерной инфраструктуры.
      В этой связи все проекты по развитию инженерной инфраструктуры необходимо рассматривать централизованно через уполномоченный орган по развитию регионов.
      Проекты будут реализовываться в рамках существующих отраслевых и бюджетных программ государственных органов с согласованием уполномоченного органа по развитию регионов, в том числе на предмет применения материалов, оборудований и технологий.
      В комплексе с данными документами Программа реализует единую государственную политику по развитию регионов до 2020 года.
      Государственные органы и иные организации, ответственные за достижение цели, целевых индикаторов, задач (направлений), показателей результатов, а также термины, употребляемые в Программе:
      1) агломерация – урбанизированное скопление близко расположенных населенных пунктов вокруг одного (моноцентрическая) или нескольких (полицентрическая) городов-ядер, объединенных между собой постоянными производственными, культурно-бытовыми и иными связями, а также имеющих тенденцию к территориальному слиянию.
      Основными критериями определения агломераций в Казахстане являются:
      административный статус города-центра (столица, город республиканского значения), что немаловажно в условиях Казахстана, поскольку предполагает контроль бюджетных ресурсов;
      демографическая емкость, что включает в себя высокую плотность населения региона, миграционный приток, ресурсную базу (земельные, водные, продовольственные ресурсы);
      логистический потенциал, что означает удобное географическое расположение, прохождение международных транспортных коридоров, наличие транспортного узла и инфраструктуры;
      экономический потенциал, то есть развитость города-центра (промышленный, сервисный, трудовой, финансовый, научный потенциал);
      2) моногород – город, где основная часть (20 % и более) промышленного производства и трудоспособного населения сосредоточена на одном или нескольких (немногих) градообразующих предприятиях, как правило, одного профиля и сырьевой направленности (моноспециализация), которые при этом определяют все экономические и социальные процессы, происходящие в городе.
      В категорию моногородов включены города с численностью населения от 10 до 200 тыс. человек, характеризующихся одним из следующих критериев:
      объем промышленного производства градообразующих предприятий города в основном добывающего сектора составляет более 20 % от общегородского объема производства (моноспециализация);
      на градообразующих предприятиях города занято более 20 % от общей численности занятого населения;
      города, в которых градообразующие предприятия частично работают или приостановили деятельность.
      При этом ко многим моногородам административно подчинены пригородные поселки и сельские населенные пункты, экономически тесно связанные с городом;
      3) малый город – город с численностью населения до 50 тысяч человек;
      4) опорный сельский населенный пункт – благоустроенный сельский населенный пункт, в котором будут созданы производственная и социальная инфраструктура для обеспечения необходимых социальных стандартов проживающему в нем населению и жителям прилегающих территорий;
      5) приграничные территории – территории административно-территориальных образований и населенных пунктов, расположенных на расстоянии до 50 км от Государственной границы;
      6) центры экономического роста – конкретные территории (населенные пункты), выполняющие в экономике страны или региона функцию источника инноваций и прогресса, являющиеся благодаря «эффекту масштаба» полюсами притяжения (концентрации) факторов производства, а также где размещаются предприятия динамично развивающихся отраслей, производящие новые товары и услуги.
      В настоящей Программе в число центров экономического роста включены:
      в масштабах страны – города «первого уровня» (агломерации с центрами в городах Астане, Алматы, Шымкенте и Актобе) и города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан);
      в масштабах региона – города «третьего уровня» (перспективные малые и моногорода), районные центры, сельские населенные пункты (далее – СНП), в том числе опорные, приграничные территории;
      7) города «первого уровня» – агломерации с центрами в городах Астане, Алматы, Шымкенте и Актобе;
      8) города «второго уровня» – областные центры, а также города Семей и Туркестан, являющиеся крупными экономическими и культурными центрами, имеющие развитую производственную и социальную инфраструктуру;
      9) города «третьего уровня» – малые и моногорода, имеющие перспективы экономического развития и роста численности населения;
      10) депрессивный регион – административно-территориальная единица, характеризующаяся наличием негативных тенденций в сфере занятости, экологии, предоставления социальных услуг в результате длительного (пять и более лет) спада производства, низкого инфраструктурного обеспечения (дороги, телефонная связь, энергоснабжение, теплоснабжение);
      11) уполномоченный орган – центральный исполнительный орган Республики Казахстан, осуществляющий руководство, а также межотраслевую координацию в сфере регионального развития;
      12) координатор Программы на местном уровне – исполнительный орган, финансируемый из местного бюджета, определяемый акимом области, городов Астаны и Алматы, ответственный за реализацию Программы на местах;
      13) межведомственная комиссия по вопросам региональной политики – консультативно-совещательный орган при Правительстве Республики Казахстан по вопросам региональной политики (далее – МВК);
      14) «якорный» инвестиционный проект – средний инвестиционный проект, реализуемый в несырьевых секторах экономики Казахстана и направленный на диверсификацию экономики малого или моногорода, на котором планируется создание не менее 50 постоянных рабочих мест.

3. Анализ текущей ситуации

      На современном этапе региональная политика Казахстана призвана обеспечить формирование рациональной территориальной организации, которая включает стимулирование и регулируемое развитие процессов урбанизации и агломераций, являющихся важнейшими точками экономического роста национальной экономики, развитие и поддержку перспективных населенных пунктов, обладающих экономическим и демографическим потенциалами, что соответствует мировым тенденциям развития процессов урбанизации и регионального развития.
      По данным Комитета по статистике и Всемирного банка коэффициент урбанизации в Казахстане составляет около 54 – 55 %, что является самым большим коэффициентом для стран Центральной Азии, но сильно отстает от развитых стран. Коэффициенты урбанизации таких стран как Австралия, Канада и США, определенные с учетом данного метода находятся в диапазоне 70 – 80 %.
      Растущие города, возрастающая мобильность населения и повышение специализации производства являются неотъемлемыми спутниками развития. Эти изменения особенно заметны в Северной Америке, Западной Европе и Северо-Восточной Азии. Однако и в странах Восточной и Южной Азии и Восточной Европы сегодня происходят аналогичные по своим масштабам и темпам перемены.
      Следует отметить, что в настоящее время совершенствуется территориальная организация Казахстана. Это выражается, в первую очередь, в опережающем росте крупных городов – агломераций.
      Рассматривая основные тенденции формирования городских агломераций в современном Казахстане, следует отметить их неоднородность, связанную с выраженной природной зональностью территории и унаследованными от плановой экономики особенностями расселения.
      Территории, расположенные между центрами экономического роста и обеспечивающие транспортную связь, получат дополнительные импульсы роста благодаря увеличению грузопотоков, распространению инноваций, развитию инфраструктуры. Поэтому они превращаются в оси (коридоры) развития, определяющие вместе с «полюсами роста» пространственный каркас экономического роста всего региона или страны.
      С другой стороны, слом сложившихся в плановой экономике центров, например, неперспективных моногородов, малых городов и СНП, привел к появлению зон депрессивности и вызвал болезненные социальные процессы в обществе (эмиграция населения, деградация инфраструктуры, рост безработицы, социальная маргинализация).
      Несмотря на происходящие процессы в территориальной организации страны, в региональной политике сохраняются прежние подходы, в частности в вопросах финансирования регионов (бюджетная политика). Так, продолжается практика направления бюджетных средств на развитие отдельных населенных пунктов, не имеющих перспектив экономического роста и соответствующего демографического потенциала.
      В этой связи следует концентрировать ресурсы государства на действительно необходимых и перспективных проектах в регионах. Это в конечном итоге приведет к высокой эффективности бюджетных расходов. Кроме того, при определении проектов приоритеты будут отдаваться проектам, применяющих инновационные технологии.
      Категоризация экономических территорий согласно новой региональной политике – города «первого уровня» (агломерации), города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан), города «третьего уровня» (малые и моногорода), опорные населенные сельские пункты, приграничные территории.

      Города «первого уровня» (агломерации)
      Городские агломерации объективно становятся ключевыми формами современного расселения в большинстве стран мира, их формирование знаменует новый урбанистический переход.
      В США более 76 % всего населения проживает в агломерациях, крупнейшими из которых являются Нью-Йоркская (11,3 тыс. кв. км, 23,3 млн. человек) и Лос-Анджелесская (5,8 тыс. кв. км, 18,6 млн. человек) агломерации.
      Агломерациями мирового уровня в Европе являются Лондонская (11 тыс. кв. км, 13,4 млн. человек) и Парижская (12 тыс. кв. км, более 12 млн. человек).
      Быстрыми темпами формируются урбанизированные территории в Китае – Шанхай (7,1 тыс. кв. км, 18,6 млн. человек), Бразилии – Рио-де-Жанейро (4,6 тыс. кв. км, 12,1 млн. человек), Аргентине – Буэнос-Айрес (2,7 тыс. кв. км, 14,6 млн. человек), Индии – Колката (1,8 тыс. кв. км, 15,6 млн. человек) и других развивающихся странах.
      Свою специфику имеет развитие агломераций в развивающихся странах. Для них характерна модель растущего сосредоточения населения и всех сфер экономики в немногих ведущих и крупнейших центрах. Переток населения из сельской местности в крупные и крупнейшие центры будет продолжаться высокими темпами.
      Если развитие городских центров «пускается на самотек», неконтролируемые процессы миграции населения из сельской местности могут вести к формированию чрезмерной нагрузки на мощности жилищно-коммунальной инфраструктуры, возникновению на периферии городских поселений зон социально-экономической маргинализации, содействовать дальнейшему закреплению межрегиональных диспропорций и служить препятствием для диверсификации экономики.
      Подобные тенденции характерны для многих городских агломераций в странах Латинской Америки и Африки, способствуя консервации не только экономической отсталости и неравенства, но и социальной нестабильности.
      Незавершенный демографический переход в большинстве из них создает дополнительные условия для роста статистически фиксируемой численности населения агломераций. Опасность такой «ложной урбанизации» на крупногородской стадии заключается в формировании перегруженных городов и перенаселенной пригородной зоны, по сути сохраняющей сельский уклад жизнедеятельности в отсутствие выраженной городской экономики.
      Согласно докладу «Развитие городских агломераций Китая – 2010», представленному Институтом географических наук и природных ресурсов Академии наук Китайской Народной Республики, Китай создает 23 городские агломерации.
      Городские агломерации являются самыми перспективными районами в будущей структуре экономического развития Китая. Через 10-20 лет Китай должен создать группы самых конкурентоспособных и инновационно продвинутых агломераций мирового уровня, а численность населения каждой должна быть не менее 20 млн. человек.
      В настоящее время в Казахстане городами «первого уровня» определены агломерации с центрами в городах Астане, Алматы и Шымкенте, которые относятся к агломерациям первого уровня и с центром в городе Актобе, который относится к агломерации второго уровня (перспективная агломерация), так как формирующиеся городские агломерации концентрируют более трети всего населения страны.
      Наиболее масштабные из них (с учетом численности населения и сложности структуры агломерации, включающей город-центр с пригородами) развиваются вокруг Алматы и Шымкента. Астана, стремительный рост которой обусловлен современной политикой государства, направленной на повышение роли новой столицы в системе расселения, еще не успела сформировать развитую пригородную зону. На западе республики перспективным является будущая агломерация с центром в городе Актобе.
      При этом в состав Астанинской агломерации тяготеют город Караганда и прилегающие к нему населенные пункты (города-спутники, поселки), способные образовать единое агломерационное образование.
      Полноценное развитие агломераций второго уровня (Актобе) прогнозируется лишь в долгосрочной перспективе, ориентировочно не ранее 2017 года.
      Агломерации в Казахстане определены по основным критериям формирования и развития городских агломераций:
      1) демографическая емкость, что включает в себя высокую плотность населения региона, миграционный приток, ресурсную базу (земельные, водные, продовольственные ресурсы) (таблица 1).

      Таблица 1. Информация по численности и демографической емкости агломераций на начало 2012 года

№ п/п

Наименование

Численность населения

Демографическая емкость (людность центра), тыс. чел.

агломерации

города

тыс. чел.

доля, %

тыс. чел.

доля, %

1.

Астана

859,2

5,2

742,9

8,2

2 460

2.

Алматы

2 500

15

1 450,3

15,9

10 087

3.

Шымкент

1 400

8,4

1 025,5

11,3

4 074

4.

Актобе

525,8

3,2

415,8

4,6

1 331


Всего

5 285

31,7

3 634,5

39,9



по Республике Казахстан

16 675,4

100

9 114,6

100


      В 2012 году численность населения городов «первого уровня» составила 5 554,5 тыс. человек, что составляет 33,3 % от общей численности населения Республики Казахстан, или более 41,8 % от городского населения страны. При этом численность населения городов Астаны, Алматы и Шымкента превышает уровень, за которым в условиях Казахстана реализуются агломерационные эффекты (500 тыс. человек), тогда как численность населения города Актобе пока не достигает этого уровня.
      Применительно к проблеме агломерационного развития в Республике Казахстан важным является вопрос ограничения неконтролируемого роста численности населения в городах-центрах, что загружает городскую инфраструктуру.
      2) логистический потенциал, что означает удобное географическое расположение, прохождение международных транспортных коридоров, наличие транспортного узла и инфраструктуры;
      в настоящее время определены границы агломераций и населенных пунктов, входящих в зону влияния агломераций (включая города-спутники, соседние города, поселки, села). Для делимитации (установления границ) агломерационного ареала использован метод изохрон, заключающийся в определении границ агломерации, исходя из затрат времени, необходимого для поездки в центр агломерации. В качестве границы агломерации принята 1,5-часовая изохрона для агломераций первого уровня и 1,0-часовая изохрона для агломераций второго уровня. При помощи данного метода идентифицированы поселения в пределах территории агломерации:
      в 1,5-часовую изохрону транспортной доступности Астанинской агломерации входят Аршалынский, Целиноградский и Шортандинский районы Акмолинской области;
      в зону влияния Алматинской агломерации входят: центр (центр) – город Алматы, населенные пункты пригородной зоны, к которым относятся пять административных районов Алматинской области: Карасайский, Талгарский, Илийский, Енбекшиказахский, Жамбылский, а также территория Капшагайской городской администрации. Территория зоны влияния определена, исходя из наиболее тесных связей города и пригородов (ежедневная трудовая маятниковая миграция составляет порядка 250 тыс. человек1), и учитывает размещение сложившихся городов-спутников Капшагай, Каскелен, Талгар, Есик, села Узынагаш и четырех новых городов-спутников Gate City (финансовый центр), Golden City (культурный центр), Growing City (промышленный центр), Green City (туристический центр);
      _________________________
      1Источник: АО "Институт экономических исследований и местные исполнительные органы."

      в зону влияния Шымкентской агломерации входят: центр – город Шымкент, город Арысь, Байдибекский, Тюлькубасский, Казыгуртский, Толебийский, Ордабасынский и Сайрамский районы;
      в 1,0-часовую изохрону транспортной доступности перспективной Актюбинской агломерации входят центр – город Актобе, города Хромтау, Алга, Кандыагаш, ряд сельских населенных пунктов Алгинского, Каргалинского, Мартукского, Мугалжарского, Хобдинского и Хромтауского районов.
      Предполагается увеличение логистического потенциала в агломерациях в связи со строительством международных транспортных коридоров, которые проходят через города Алматы, Шымкент, Актобе2, Астана.
      Вместе с тем, на сегодняшний день отсутствуют статистические данные по пассажирскому обороту, что затрудняет определение транспортной доступности между городом-центром и городами-спутниками;
      3) экономический потенциал, то есть развитость города-центра (промышленный, сервисный, трудовой, финансовый, научный потенциал).
      Астана – столица республики, город, являющийся одним из лидеров социально-экономического развития страны. Определяющее воздействие на динамичное развитие города, близлежащих областей и пространственной структуры страны в целом оказало решение о переносе столицы. Выгодное экономико-географическое расположение в сочетании с большим объемом материальных, финансовых и трудовых ресурсов имеет первостепенное значение для формирования города Астаны в качестве центра агломерации, агломерационный потенциал развития которого еще не реализован.
      Доля валового регионального продукта (далее – ВРП) города в республиканском объеме составляет 8,5 % (данные за 2012 год). Основу экономики города составляют: прочие услуги (26,9 %), оптовая и розничная торговля (22,7 %), транспорт и связь (14,7 %), строительство (12,3 %).
      Анализ уровня жизни населения города выявил положительную динамику практически по всем рассматриваемым показателям. Экономически активное население города Астаны составило в 2012 году 417,6 тыс. человек и за период 2000 – 2012 годов выросло в 2,3 раза.
      Алматы – крупнейший мегаполис страны, активно формирующийся как агломерационный центр. В зону притяжения города Алматы входят города Талгар, Есик, Каскелен, Капшагай и прилегающие к ним поселки и села с тесными экономическими, трудовыми и социальными связями. Город Алматы отличается высокой концентрацией человеческих, финансовых ресурсов, образовательного и научного потенциала, развитой инфраструктурой, обеспечивающей связь с национальным и мировым рынками.

      ______________________________
      2Проект "Западная Европа - Западный Китай"

      Анализ отраслевой структуры ВРП города Алматы показывает, что экономическую базу города составляет сектор услуг (включая операции с недвижимым имуществом, финансы, образование, здравоохранение и прочие услуги, кроме торговли и ремонта – 45,5 %). Вторая позиция по удельному весу приходится на оптовую/розничную торговлю – 33,9 %, затем следуют транспорт и связь – 15,0 %, промышленность – 5,6 %, строительство – 3,2 %.
      Экономически активное население города составило в 2012 году 774,7 тыс. человек и за период 2008 – 2012 годов выросло на 9,8 %.
      В настоящее время развитие пригородной зоны города Алматы осуществляется в рамках принятой Комплексной схемы градостроительного планирования территорий пригородной зоны города Алматы.
      Шымкент – административный, социально-экономический, научный, образовательный и культурный центр Южно-Казахстанской области. При этом город с его экономическим потенциалом может стать агломерационным центром юга страны. Вместе с тем необходимо регулирование данного процесса с целью недопущения его развития в формате «ложной урбанизации».
      В период 2008 – 2012 годов наблюдался ежегодный прирост численности населения города Шымкента в среднем на 2,1 %.
      Город Актобе является административным центром Актюбинской области. Территория города Актобе, включая административно подчиненные пять сельских округов (Благодарный, Каргалинский, Курайлинский, Новый, Саздинский), равна 2,3 тыс. кв. км. Доля промышленного производства в областном объеме составляет 17,7 процентов, то есть 232,7 млрд. тенге (по данным за 2012 год). Основной удельный вес приходится на обрабатывающую промышленность – 77 процентов;
      4) административный статус города-центра (столица, город республиканского значения), что немаловажно в условиях Казахстана, поскольку предполагает контроль бюджетных ресурсов.
      В настоящее время финансирование регионов в республике происходит в рамках сложившейся системы межбюджетных отношений, которая основана на перераспределении бюджетных средств из регионов-доноров в регионы-реципиенты (предоставление бюджетных субвенций отстающим в экономическом плане областям).
      Такая система межбюджетных отношений в республике в недостаточной мере стимулирует местные исполнительные органы (как регионов-доноров, так и регионов-реципиентов) к увеличению темпов роста социально-экономического развития своих территорий.

                SWOT-анализ развития агломераций в Казахстане

Сильные стороны

Слабые стороны

высокий (в сравнении с другими регионами страны) уровень предоставления услуг в сферах образования, здравоохранения, культуры и досуга;
положительные показатели естественного и миграционного прироста населения;
благоприятные условия для развития малого и среднего бизнеса;
наличие кадровой базы

низкая плотность расселения, отсутствие городов-ядер с населением более 2 млн. чел;
отсутствие общей системной инфраструктуры городов-центров и прилегающих территорий (систем населенных мест);
неэффективная транспортная инфраструктура внутри городов-центров (транспортные пробки);
негативная экологическая ситуация в крупных городах (загазованность, неприменение смарт-технологий «зеленой экономики», неразвитость общественного транспорта, наличие неэкологичных и энергоемких производств внутри городов);
недостаточная развитость зон рекреации и зеленых зон в городах;
отсутствие у крупных городов страны привлекательных брендов (узнаваемого международного имиджа);
низкая конкурентоспособность крупных городов страны на глобальном и региональном рынках;
отсутствие единой современной градостроительной документации города-центра и пригородных населенных пунктов

Возможности

Угрозы

полная реструктуризация экономики (постиндустриальное развитие);
формирование многочисленного и диверсифицированного рынка труда;
повышение привлекательности как емкого рынка сбыта товаров и услуг;
создание «инфраструктурного эффекта» (мощные транспортные комплексы, мультимодальные узлы, информационные коммуникации);
эффекты соседства с крупным центром, то есть предоставление жителям всей агломерации доступа к трудовым, торговым и другим возможностям разных зон агломерации в полном масштабе

«ложная урбанизация» вследствие неконтролируемого массового наплыва низкоквалифицированных трудовых ресурсов;
дефицит жилья;
высокая безработица;
чрезмерная нагрузка на городскую социальную и инженерную инфраструктуру;
хаотичная застройка окраин города;
маргинализация и асоциализация прибывающего населения (увеличение преступности)

      Города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

      В настоящее время в Казахстане к городам «второго уровня» относятся 14 городов, из них 12 городов являются административными центрами 12 областей (города Кокшетау, Талдыкорган, Атырау, Уральск, Тараз, Караганды, Костанай, Кызылорда, Павлодар, Петропавловск, Усть-Каменогорск, Актау), 2 города являются городами областного значения (Семей, Туркестан).
      Численность населения городов «второго уровня» на 1 января 2013 года составила 3 594,4 тыс. человек, что составляет 21,3 % от общей численности населения в республике, или порядка 40 % от городского населения страны. За рассматриваемый период во всех городах второго уровня наблюдается рост численности населения, что связано как с положительными значениями естественного прироста населения, так и сложившимся положительным сальдо миграции населения.
      Сравнительный анализ основных показателей социально-экономического развития этих городов показал, что большинство городов являются центрами притяжения и концентрации производственных, финансовых и трудовых ресурсов в своих регионах.

      Таблица 2. Основные социально-экономические показатели городов «второго уровня» за 2012 год

№ п/п

Наименование городской администрации

Численность населения (на конец года)

Реальная заработная плата

Объем промышленной продукции

тыс. чел.

доля, %

тыс. тг.

в среднем по области, тыс. тг.

млн. тг.

доля, %

1

Кокшетау

152,0

20,7

79,7

67,8

55 751,2

20,6

2

Талдыкорган

156,2

8,0

77,1

77,3

40 203,5

7,8

3

Атырау

272,1

49,0

200,1

180,4

134 031,0

3,2

4

Уральск

265,9

43,4

73,5

87,5

89 321,7

5,5

5

Тараз

343,3

32,1

76,3

72,3

131 018,4

63,3

6

Караганда

479,2

35,2

96,3

92,4

259 481,2

19,4

7

Костанай

219,2

24,9

81,2

76,6

117 589,0

23,4

8

Кызылорда

254,0

35,0

103,4

93,4

1 048 776,0

94,5

9

Павлодар

345,8

46,2

88,0

85,8

627 740,0

52,2

10

Петропавловск

206,0

35,5

82,9

68,9

82 467,3

65,5

11

Усть-Каменогорск

321,2

23,0

96,2

84,9

620 125,9

64,2

12

Семей

335,4

24,1

78,3

84,8

126 873,4

13,1

13

Туркестан

244,1

9,1

68,8

75,5

7 153,1

1,4

№ п/п

Наименование городской администрации

Розничная торговля

Инвестиции в основной капитал

Ввод в действие общей площади жилых домов

млн. тг.

доля, %

млн. тг.

доля, %

кв. метров

доля, %

1

Кокшетау

65 223,5

51,1

33 154,6

23,1

60 576,0

24,3

2

Талдыкорган

29 472,3

13,4

30 375,0

7,9

36 733,0

4,3

3

Атырау

136 968,0

83,8

675 130,0

65,3

301 230,0

58,8

4

Уральск

115 463,5

84,7

42 761,5

26,0

169 397,0

69,4

5

Тараз

95 016,3

79,4

52 569,0

34,5

79 666,0

35,3

6

Караганда

341 128,3

76,6

69 331,0

21,4

124 471,0

46,2

7

Костанай

97 999,1

61,3

42 774,0

26,1

119 137,0

58,2

8

Кызылорда

94 845,3

79,5

195 144,0

76,2

174 052,0

59,3

9

Павлодар

131 104,3

66,1

73 634,0

27,9

78 141,0

63,2

10

Петропавловск

72 447,2

59,4

32 378,7

33,0

54 261,0

53,9

11

Усть-Каменогорск

215 439,8

51,6

94 154,0

35,4

91 612,0

37,5

12

Семей

99 893,7

23,9

39 524,0

14,8

75 679,0

31,0

13

Туркестан

12 285,3

5,2

31 282,0

9,8

32 254,0

9,2

      Объем промышленного производства городов «второго уровня» в 2012 году составил 3,33 трлн. тенге, что составляет порядка 20 % от общереспубликанского объема промышленного производства.
      За 2008 – 2012 годы общий объем промышленного производства городов второго уровня увеличился на 30,5 %.
      В городах второго уровня хорошо развиты отрасли обрабатывающей промышленности. Так, анализ структуры промышленного производства этих городов показал, что в большинстве доля обрабатывающей промышленности в общем объеме промышленного производства превышает 70 %.
      В городах Атырау, Караганде и Актау удельный вес обрабатывающей отрасли в общем объеме промышленного производства в 2012 году составлял 46 – 50 %.
      Основными проблемами инженерной инфраструктуры городов «второго уровня» являются высокий износ водопроводных, канализационных, тепловых и электрических сетей, автомобильных дорог.

      Таблица 3. Степень износа коммунальной инфраструктуры

№ п/п

Наименование городов

Водопроводные сети, %

Канализационные сети, %

Тепловые сети, %

Электрические сети, %

Автомобильные дороги (в неудовлетворительном состоянии), %

1

Кокшетау

45

15

53

62

31

2

Талдыкорган

60

72

65

60

50

3

Атырау

31

38,5

74

30

28,1

4

Уральск

69

67

55

95

41

5

Тараз

68

74

70,9

72

25

6

Караганда

78

74

75

60

73

7

Костанай

63,3

73,2

51

73

42

8

Кызылорда

54

60

62

70

68

9

Павлодар

46,4

41,6

71,2

53

29

10

Петропавловск

81,3

63,6

71

68,5

48

11

Усть-Каменогорск

72

75

59

61

27

12

Семей

77

75

77

66

47

13

Туркестан

92

40

75

61

67,4

      Города «третьего уровня» (малые и моногорода)

      В настоящее время в Казахстане насчитывается 41 малый город, численность населения, которых по состоянию на 1 января 2013 года составляет 904,2 тыс. человек. 33 малых города являются административными центрами соответствующих сельских районов. 8 малых городов не являются центрами сельских районов. По географическому месторасположению можно выделить следующие типы городов:
      1) в зоне влияния агломераций – Акколь, Алга, Кандыагаш, Есик, Капшагай, Каскелен, Талгар, Ленгер;
      2) вдоль автомобильных и железнодорожных магистралей республиканского и международного значения – Акколь, Атбасар, Ерейментау, Есиль, Макинск, Щучинск, Алга, Кандыагаш, Шалкар, Жаркент, Капшагай, Каскелен, Сарканд, Аягоз, Шу, Приозерск, Аральск, Эмба, Ушарал, Уштобе, Зайсан, Шар, Шемонаиха, Арысь, Сарыагаш, Булаево, Мамлютка, Тайынша;
      3) на приграничных территориях – Жаркент, Ушарал, Зайсан, Сарыагаш, Шардара, Шар, Шемонаиха, Мамлютка, Булаево.
      Перечень моногородов включает 27 городов, численность населения которых составляет 1,53 млн. человек, или 16,8 % городского населения страны, из них 16 городов являются административными центрами соответствующих районов. В моногородах сосредоточена значительная часть промышленного потенциала Казахстана3.
      ________________________
      3На территории г. Хромтау Актюбинской области добывается весь объем хромовой руды в Казахстане и 95 % хромовых руд в СНГ, г. Степногорск является центром промышленного производства, занимающим значительную долю в общем объеме промышленного производства Акмолинской области.

      По транспортному расположению моногорода можно разделить на две группы: города, находящиеся вдоль железнодорожных линий (20 городов), и города, находящиеся в отдалении от железных дорог либо в железнодорожном тупике (7 городов).
      Из 27 моногородов страны вдоль автомобильных дорог международного значения находятся 7 городов, республиканского значения – 14, местного значения – 7.
      Несмотря на общий рост населения в 41 малом городе в сравнении с показателями 1999 года (на 14,3 %), в большинстве малых городов численность населения снизилась. Также, несмотря на общий рост населения в моногородах за десятилетний период (на 4 %), в 11 из них произошло сокращение численности населения на 11,8 %4.
      ________________________
      4Источник: данные по малым и моногородам представлены АО "Институт экономических исследований" и местными исполнительными органами.

      Среднедушевые денежные доходы населения малых городов составляют лишь 65 % от среднереспубликанского уровня, тогда как среднедушевые доходы большинства моногородов не достигают среднеобластного уровня. Так, в городах Аркалык, Кентау, Балхаш, Сарань среднедушевые денежные доходы составили 80 – 85 % к среднеобластному уровню. Основными источниками доходов населения моногородов являются заработная плата на предприятиях и организациях (в основном бюджетных), доля которой составляет в общей сумме доходов 50 – 60 %, пенсии, стипендии, различные пособия составляют до 20 – 30 % доходов, поступления от подсобного хозяйства – 10 – 15 %, остальное – помощь близких и друзей.
      Общий объем промышленного производства малых городов в 2012 году составил 719 311 млн. тенге, что составляет 4,26 % от общереспубликанского объема промышленной продукции. Промышленное производство в малых и моногородах характеризуется выраженной специализацией на одной-двух отраслях, а другие отрасли развиты незначительно, либо промышленные предприятия вообще отсутствуют.
      В большинстве малых и моногородов страны образовался комплекс проблем, в основном связанных с состоянием бывших градообразующих предприятий или доминирующей отрасли.
      Одна из проблем – неудовлетворительное состояние инженерной и социальной инфраструктуры. Высокий износ водопроводных, канализационных, тепловых и электрических сетей требует значительных финансовых вложений. Так, в половине моногородов (14 городов) износ электрических сетей достигает 70 %.
      Неудовлетворительное состояние производственной инфраструктуры является одной из ключевых проблем, сдерживающих развитие малых и моногородов. Особенно остро стоит проблема транспортной удаленности и плохого состояния автомобильных дорог.

          Таблица 4. Информация по наиболее критичным показателям
                        среди малых/моногородов


Малые города

Моногорода

Износ электрических сетей, %

Степногорск (85), Шемонаиха (87), Приозерск (82)

Аксай (94), Риддер (82), Житикара (81,3) Зыряновск (82)

Износ тепловых сетей, %

Степногорск (80), Приозерск (80), Лисаковск (70,6), Текели (80)

Аксай (95), Текели (80), Зыряновск (80), Серебрянск (78), Курчатов (68)

Износ водопроводных сетей, %

Атбасар (82), Макинск (80), Щучинск (64), Талгар (75), Каркаралинск (50), Приозерск (79), Ленгер (70)

Жанатас (95), Зыряновск (82), Серебрянск (75), Курчатов (74), Каратау (60), Кентау (60)

Аварийность домов, %

Казалинск (21), Зайсан (19), Приозерск (10,8), Шар (9 %), Есиль (6)

Аркалык (84,7), Абай (36,7), Жанаозен (10,9), Каратау (8,4), Жанатас (7,1)

Убыль численности населения, %

Ерейментау (на 28,3), Степняк (на 24,0), Державинск (на 20,6), Сергеевка (на 22,5), Мамлютка (на 19,3), Булаево (на 18,9), Шар (на 16,7)

Аркалык (на 33,5), Каражал (на 19,5), Абай (на 19,3), Жанатас (на 18,2), Серебрянск (на 16,3)

      Для разработки эффективных мер по развитию малых и моногородов Казахстана изучались успешные примеры зарубежных стран в развитии подобных населенных пунктов.
      Учитывая характер и специфику сложившейся ситуации в малых городах, для Казахстана возможна адаптация и применение опыта таких стран, как США, Швеции, а также в целом Европейского союза (далее – ЕС).
      К примеру, в результате снижения добычи угля и объемов производства текстильной промышленности город Биг Стоун Гэп (США) оказался в тяжелой социально-экономической ситуации. Благодаря реструктуризации экономики города и использованию преимущества близости к природе и рекреационным местам удалось стабилизировать уровень безработицы и увеличить численность населения города.
      Другой пример: зависимость города Фармвилль от табачной отрасли была ликвидирована через диверсификацию экономики города путем агрессивной поддержки малого и среднего бизнеса (далее – МСБ) и «переманивания» бизнеса из большого города. Здесь были использованы преимущества близости большого города, 2-х железнодорожных линий и шоссе.
      Одним из успешных примеров превращения недостатков в преимущества служит город Кируна (Швеция). В результате снижения объемов добычи железа и сокращения занятых город оказался на грани банкротства. Для диверсификации экономики города градообразующее предприятие вложило масштабные инвестиции в развитие научно-иследовательских опытно-конструкторских разработок (далее – НИОКР), аэрокосмической отрасли и туристской индустрии.
      Смена технологических укладов привела к тотальному сокращению занятых в традиционных отраслях промышленности (в текстильной промышленности – более чем на половину, в металлообработке – на треть) и безработице в 27 % в городе Хелмонд (Нидерланды). В результате принятых мер властями в город были привлечены многочисленные отечественные и иностранные компании, характеризующиеся «пулом», технологическими новациями, ориентированные на широкое использование научно-технического прогресса и предпринимательство, активно действующие на международном рынке. Численность города возросла с 48 до 70 тыс. человек, а безработица сократилась с 27 до 6,8 %.
      В Польше политика развития малых городов преследовала цель повышения грамотности населения и развития человеческого капитала. В связи с этим были реализованы проекты по развитию транспортной инфраструктуры, альтернативных источников энергии, информационного общества, улучшению окружающей среды, образования.
      Разные страны выбирали разные пути для решения проблем своих моногородов. Наиболее близки к нашим проблемы моногородов таких стран, как Германия, Австралия, Япония и США.
      Например, в Германии для решения проблем, возникших в связи со спадом в угольной промышленности Рурского бассейна, государством был введен налог – «угольный пфеннинг» для субсидирования угольной отрасли.
      Примечателен в мировой практике развития моногородов опыт города Теннант-Крик (Австралия). После истощения угольных шахт города для сохранения уровня занятости государством и градообразующим предприятием был организован переезд специалистов и шахтеров на другие месторождения, что позволило сохранить не только рабочие места, но и кадровый потенциал.
      В Японии решение проблем моногородов также осуществлялось совместно государством и градообразующим предприятием. Здесь был организован перевод части сотрудников на производственные мощности компании в других городах.
      При этом градообразующим предприятием были созданы новые малые предприятия в различных сферах экономики (электроника и информационные системы, производство товаров для жизни и продуктов питания, создание технопарка).
      Одним из успешных примеров диверсификации экономики моногорода считается опыт города Бирмингем (США). Используя естественные преимущества города и продуманную политику правительства по привлечению инвестиций (например, мелких производителей на свободные производственные площади, развитие инфраструктуры высшего образования и другие меры), город смог решить проблемы, связанные с закрытием градообразующих металлургических предприятий.
      Как видно из мировой практики наиболее успешными в решении своих проблем оказались города, в которых прослеживалась высокая совместная заинтересованность как со стороны государства, так и со стороны градообразующего предприятия.
      Значительный прогресс наблюдается в тех городах, где основные усилия были направлены на стимулирование предпринимательства – курсы переподготовки, организация бизнес-инкубаторов, создание новых производств градообразующим предприятием, налоговые льготы.

         SWOT-анализ развития малых и моногородов в Казахстане:

Сильные стороны

Слабые стороны

наличие производственной и транспортной инфраструктуры;
положительные показатели естественного прироста населения в перспективных городах;
благоприятные условия для развития малого и среднего предпринимательства;
наличие кадровой базы;
наличие свободных территорий для размещения новых производственных мощностей

низкий уровень диверсификации промышленности;
неполная загрузка имеющихся производственных мощностей ввиду неконкурентоспособности производимой продукции;
спад производства на промышленных предприятиях (в моногородах – в зависимости от ситуации на сырьевых рынках), невостребованность производимой продукции;
низкая доля экономически активного населения;
отсутствие мест приложения труда;
отток населения в благополучные регионы;
низкие показатели уровня жизни населения;
слабая обеспеченность населения услугами социальных учреждений;
высокая изношенность инженерной, социальной и жилищно-коммунальной инфраструктуры, внутригородских дорог

Возможности

Угрозы

полная реструктуризация экономики, маркетинг и выявление потенциальных брендов городов;
диверсификация экономики и освоение новых специализаций;
модернизация действующих предприятий, привлечение новых (стратегических, «якорных» инвесторов), аутсорсинг;
привлечение квалифицированных кадров, подготовка и переподготовка местных кадров;
повышение уровня жизни населения;
развитие малого и среднего бизнеса в сфере промышленности, строительства, переработки сельскохозяйственной продукции, транспорта, туризма и рекреации;
развитие государственно-частного партнерства (далее – ГЧП)

массовая безработица в связи с остановкой градообразующих предприятий;
технологическая отсталость промышленных предприятий, что снижает конкурентоспособность производимой продукции;
депопуляция городов;
снижение инвестиционной привлекательности

      Сельские территории

      По итогам мониторинга социально-экономического развития насчитывается 6 838 СНП, в которых проживает 7,7 млн. человек. Из общего количества СНП 1 080 соответствует высокому, 5 293 – среднему, а 465 – низкому потенциалу развития. При этом более половины СНП являются малочисленными и в них проживает всего 9,3 % сельских жителей.
      Доступ к централизованному водоснабжению имеют 74 % сельского населения, а 23 % автомобильных дорог местного значения требуют капитального ремонта.
      Решение вопросов развития сельских территорий предусмотрено в рамках различных программных документов, однако отсутствие комплексного подхода в данном направлении не позволяют достичь желаемых результатов.
      Так, несмотря на государственную поддержку положительное сальдо миграции сельского населения только в двух областях – Алматинской и Мангистауской, что связано с отсутствием достаточной работы в региональной политике по сельским населенным пунктам.
      Отток населения из сел наблюдается в основном в аграрных регионах (Западно-Казахстанская, Восточно-Казахстанская, Северо-Казахстанская, Южно-Казахстанская, Костанайская области).

      Прирост/убыль сельчан за счет миграции (2011 – 2013 годы)

      Весь объем государственной поддержки в регион в денежном выражении

      В связи с этим, наряду с решением общих проблем развития сельских территорий, необходимо приступить к новому этапу комплексного развития опорных СНП с обеспечением более высокого уровня жизни сельского населения.
      Для развития опорных сел был изучен опыт развития сельских территорий Республики Беларусь.
      В Республике Беларусь реализовывалась Государственная программа возрождения и развития села на 2005 – 2010 годы, которая была направлена на создание условий для приоритетного социально-экономического развития села и повышения эффективности работы агропромышленного комплекса.
      Основными целями и задачами этой Государственной программы являлись:
      1) возрождение и развитие социальной и производственной сфер белорусского села, обеспечение условий для устойчивого ведения сельскохозяйственного производства;
      2) повышение доходов сельского населения, создание основ для престижности проживания в сельской местности и улучшения демографической ситуации на селе;
      3) обеспечение эффективного производства сельскохозяйственной продукции и продовольствия в объемах, достаточных для внутреннего рынка и формирования экспортных ресурсов.
      Проводниками социальных стандартов на селе были определены агрогородки.
      В этом документе агрогородок определяется как качественно новый тип сельских поселков: агрогородок – благоустроенный населенный пункт с численностью населения, как правило, менее тысячи человек, в котором будут созданы производственная и социальная инфраструктуры для обеспечения социальных стандартов проживающему в нем населению и жителям прилегающих территорий.
      Агрогородки создаются на основе административно-территориальных единиц базового уровня, территории которых является исторически устоявшимися административными образованиями. При реализации Программы агрогородки были подразделены на две группы. Первая – это селения, где курс на создание полноценного поселения был взят и реализуется давно и последовательно. Здесь различная модификация и совершенствование имеют планомерный характер и не воспринимаются чем-то чрезвычайным, радикальным. Другие поселения, чтобы обрести статус агрогородка должны значительно преобразиться по многим аспектам. В этом случае требуются вполне заметные и кардинальные новшества, требующие значительных финансовых вливаний.
      Достигнутые позитивные результаты в Республике Беларусь делают актуальным применение подобных подходов и инструментов в развитии опорных СНП в рамках реализации новой региональной политики Республики Казахстан.

      Приграничные территории

      Общая протяженность Государственной границы Республики Казахстан по суше составляет 13 394 км. В республике насчитывается 12 приграничных областей, 62 приграничных района и 1 297 населенных пунктов, расположенных на их территории.
      Это обстоятельство предопределяет высокую степень актуальности развития и использования всех преимуществ, связанных с подобным положением и одновременно необходимость учета и нивелирования вытекающих из этого недостатков.
      В южных регионах страны в силу густозаселенности приграничных территорий сопредельных стран, а также наличия развитой инфраструктуры, транспортной доступности и приграничной торговли имеются все предпосылки для динамичного роста социально-экономического потенциала населенных пунктов.
      Для стран с переходной экономикой приграничное положение наиболее экономически выгодно в случае «разности потенциалов» – когда за границей расположен более развитый сосед, заинтересованный в переносе части производства на территорию с конкурентными преимуществами: более дешевой рабочей силой и инфраструктурой при низких транспортных издержках (пример штата Сонора в Мексике на границе с США, границы Чехии, Венгрии со старыми странами ЕС). Но даже при соседстве с развитыми странами приграничный эффект проявляется слабо, если институциональная среда остается неблагоприятной для инвестиций (например северо-западная граница России и ЕС).
      На границе Казахстана и России «разности потенциалов» нет, соседние регионы России не имеют явного преимущества в развитии, как и регионы Казахстана. Высокий душевой ВРП в западных областях Казахстана и Тюменской области остается статистической величиной, большая часть нефтегазовых доходов централизуется в центральный бюджет, что препятствует ускоренному развитию и созданию новых рабочих мест в самих регионах. Приграничное взаимодействие средне- или слаборазвитых регионов невелико или имеет узкую номенклатуру обмена, значительную долю теневой торговли.
      В юго-восточных приграничных регионах страны усиливаются такие негативные факторы, как быстрый темп роста экономики соседних государств, отток населения в города и депопуляция значительных территорий, демографическое давление на приграничные регионы страны со стороны соседних государств.
      Так, в 2000 году в Китае принята программа «Стратегия широкомасштабного развития Запада». На ближайшие годы официальным лозунгом экономического развития Китая провозглашен «Стабильный Восток, развивающийся Запад». В 2000 – 2009 годы валовый внутренний продукт (далее – ВВП) Западного Китая ежегодно увеличивался в среднем на 11,9 %, что превысило средний уровень по стране. Тенденция быстрого роста сохранялась и в 2009 году, когда страна переживала не самые лучшие времена в условиях мирового финансового кризиса. Темп роста ВВП в Западном Китае оказался на 2,8 % выше, чем в восточной части страны5. При этом наблюдается депопуляция численности населения Восточно-Казахстанской области, если в 2003 году она составляла 1 466 тыс. человек, то к 2013 году снизилась до 1 394 тыс. человек.
      ___________________________
      5В рамках стратегии освоения запада страны наиболее важными считаются следующие мегапроекты: отведение водных ресурсов с юга на север; Цинхай-Тибетская железная дорога; газопровод "Запад-Восток"; линия электропередачи между западным и восточным регионами. Осуществляется также крупномасшабный и дорогостоящий экологический проект, предусматривающий восстановление лесо-травяного покрова на рекультивируемых пахотных угодьях западных районах Китая.

      Вместе с тем, динамично развивающийся товарооборот с Китаем, создание международных центров приграничной торговли, принятые меры по развитию транспортных сообщений вглубь территорий республики с выходом в другие страны, огромный туристический потенциал создают предпосылки для развития экономики этих регионов.
      За счет высокой транспортной доступности наблюдается высокая интеграция приграничных территорий Республики Казахстан и Российской Федерации, где расположены 12 российских и 7 казахстанских регионов.
      По уровню социально-экономического развития к высокоразвитым приграничным регионам относятся Восточно-Казахстанская (российская зона приграничья) и Атырауская области, развитым – Южно-Казахстанская область, среднеразвитым – Актюбинская, Алматинская, Восточно-Казахстанская (китайская зона приграничья), Жамбылская, Западно-Казахстанская, Северо-Казахстанская, Костанайская, Павлодарская области, низкоразвитым – Кызылординская область.
      В связи с этим, наряду с решением общих проблем развития сельских территорий, необходимо приступить к новому этапу комплексного развития приграничных территорий, позволяющему обеспечить комплексность и гармоничность социально-экономического развития.

4. Цель, задачи, целевые индикаторы и показатели результатов
реализации Программы 4.1. Цель Программы

      Создание условий для развития социально-экономического потенциала регионов через формирование рациональной территориальной организации страны, стимулирование концентрации населения и капитала в центрах экономического роста.

4.2. Целевые индикаторы Программы

Наименование индикатора

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Численность населения агломераций, тыс. человек

Всего

5 894,6

5 999,1

6 106,2

6 215,8

6 328,2

Астанинская

964,2

992,6

1 021,9

1 052,1

1 083,2

Алматинская

2 763,9

2 820,8

2 879,3

2 939,2

3 000,8

Шымкентская

1 567,8

1 581,1

1 594,4

1 607,9

1 621,5

Актюбинская

598,7

604,6

610,6

616,6

622,7

2. Инвестиции в основной капитал на душу населения (в рамках Программы), тыс. тенге

города «первого уровня» (агломерации)

20,7

22,7

25,2

30,2

30,9

города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

32,4

37,1

36,9

43,0

45,5

города «третьего уровня» (малые и моногорода)

21,9

23,4

30,3

31,6

33,0

сельские территории, включая опорные СНП и приграничные территории

24,0

24,2

27,2

30,2

31,2

3. Доля модернизированных сетей, в том числе тепло-, электро- и газоснабжения, %, в том числе:

города «первого уровня» (агломерации)

Астанинская

19,94

20,0

21,05

22,0

22,5

Алматинская

0,33

0,45

0,5

0,6

0,7

Шымкентская

11,8

12,2

12,9

13,1

14

Актюбинская

10,1

11

11,9

12,4

13,2

города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

7,8

8,4

9,05

9,9

10,5

города «третьего уровня» (малые и моногорода)

5,5

6,1

6,9

7,3

7,9

сельские территории, в том числе приграничные территории

4,9

5,2

6

6,7

7,15

4. Доступ к централизованному водоснабжению и водоотведению, %

города «первого уровня» (агломерации), в том числе:

водоснабжение:

81

85

87

91

94

города

85

88

92

96

100

СНП

51,5

55,5

69

75

80

водоотведение

52

57

64

70

77

города

77

82

87

94

100

СНП

12

13

15

18

20

города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

водоснабжение

90

92

94

96

100

водоотведение

77

82

87

94

100

города «третьего уровня» (малые и моногорода)

водоснабжение

87

92

94

96

100

водоотведение

77

82

87

94

100

сельские территории, включая опорные СНП и приграничные территории

водоснабжение

51,5

55,5

69

75

80

водоотведение

12

13

15

18

20

4.3. Задачи

      Достижение цели Программы на предстоящий период до 2020 года будет осуществляться решением следующих задач:
      1) совершенствование территориального развития страны;
      2) обеспечение комфортных условий проживания населения, включая улучшение состояния окружающей среды, жилищного фонда, коммунальной и транспортной инфраструктуры;
      3) эффективное и рациональное обеспечение населения питьевой водой и услугами водоотведения;
      4) комплексное решение проблем развития жилищного строительства, обеспечивающее дальнейшее повышение доступности жилья для населения.

4.4. Показатели результатов реализации Программы

      В результате реализации Программы предусматривается увеличение финансовой поддержки региональному развитию и продвижению региональных инициатив по активизации потенциала роста.

                  Города «первого уровня» (агломерации)

Наименование показателя

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Протяженность модернизированных сетей (км), в том числе:

1) теплоснабжение, всего

161,2

98,1

18,1

19,2

21,5

Астанинская

77,2

1,3

3,5

3,7

4

Алматинская

75,93

84,22

5,7

6,1

6,7

Шымкентская

5,2

5,1

5

5,3

6,5

Актюбинская

2,91

7,48

3,9

4,1

4,3

2) электроснабжение, всего

1 345,3

1 128,1

1 185,3

1 199,0

1 080,0

Астанинская

125

129

212

200

150

Алматинская

320

350

382

320

320

Шымкентская

631,3

297,1

195,3

269

200

Актюбинская

269

352

396

410

410

3) газоснабжение, всего

2 165,0

1 365,0

1 422,0

1 421,0

1 405,0

Астанинская

-

-

-

-

-

Алматинская

425

365

315

400

400

Шымкентская

1 115

468

849

700

700

Актюбинская

625

532

258

321

305

4) водоснабжение, всего

399,0

428,0

548,0

605,0

591,0

Астанинская

102

95

138

162

164

Алматинская

219

230

284

248

264

Шымкентская

0

0

0

80

46

Актюбинская

78

103

126

115

117

5) водоотведение, всего

127,0

137,0

155,0

177,0

176,0

Астанинская

42

27

45

59

68

Алматинская

48

51

63

74

72

Шымкентская

0

16

20

16

12

Актюбинская

37

43

27

28

24

2. Снижение аварийности на городских сетях водоснабжения и водоотведения, число аварий на 1 километр сетей (коэффициент), в том числе:

1) водоснабжение, всего

0,39

0,35

0,31

0,28

0,24

Астанинская

0,8

0,7

0,6

0,5

0,4

Алматинская

0,24

0,22

0,21

0,2

0,2

Шымкентская

0,17

0,17

0,16

0,15

0,15

Актюбинская

0,35

0,3

0,275

0,25

0,2

2) водоотведение, всего

0,21

0,20

0,19

0,17

0,16

Астанинская

0,16

0,15

0,14

0,13

0,12

Алматинская

0,14

0,13

0,13

0,12

0,11

Шымкентская

0,14

0,13

0,12

0,11

0,11

Актюбинская

0,4

0,375

0,35

0,325

0,3

3. Доля нормативно очищенных сточных вод в городах при сбросах в водоемы (%)

Астанинская

100

100

100

100

100

Алматинская

71,4

73,95

76,5

79,05

81,65

Шымкентская

89

89

89,5

92

92

Актюбинская

76,5

79

80

82,5

84,5

4. Ввод жилья в агломерации (включая их пригородную зону)* (тыс. кв. м.)

всего, в том числе:

3 238,5

3 275,8

3 118,4

3 084,1

3 322,4

Астанинская

1 294,4

1 310,1

1 285,7

1 310,7

1 329,4

Алматинская

981,0

988,4

938,7

904,3

1 011,7

Шымкентская

449,0

463,3

425,1

414,9

436,1

Актюбинская

514,2

514,0

468,9

454,2

545,2

*показатели ввода жилья в разрезе направлений жилищного строительства указаны в приложении 3 к настоящей Программе

5. Снижение доли объектов кондоминиума, требующих капитального ремонта (%), в том числе:

13,5

13,5

12,5

10,5

9

Астанинская

6

6

4

1

0

Алматинская

56

56

54

50

47

Шымкентская

49

49

47

43

40

Актюбинская

28

28

26

22

20

6. Совершенствование градостроительной документации, нормативно-технических документов, сметно-нормативной базы, технологических карт на новые технологии и типовых проектов для строительства объектов различных сфер экономики (единиц), в том числе:

1) межрегиональные схемы территориального развития Республики Казахстан


2

1



2) межрегиональные схемы территориального развития агломерации

2


2



3) генеральные планы городов-центров агломерации

3

-

-

1

-

4) генеральные планы малых городов

-

3

2

4

-

5) генеральные планы и схемы застройки СНП

116

65

66

69

55

6) разработка сметно-нормативных документов в сфере архитектуры, градостроительства и строительства*

45

48

45

42

42

7) разработка технологических карт по новым технологиям строительного производства*

20

40

40

40

40

8) разработка типовых проектов*

83

49

-

-

-

9) разработка и переработка нормативно-технических документов*

49

-

-

-

-

*показатели по разработанной документации едины для городов «второго уровня», «третьего уровня», сельских и приграничных территорий

7. Рациональное обустройство и развитие территорий

Разработка и реализация проектов (единиц)

8

11

11

25

21

                Города «второго уровня» (областные центры,
                      города Семей и Туркестан)

Наименование показателя

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Протяженность модернизированных сетей (км), в том числе:

1) теплоснабжения

95,5

101,7

72,2

67

67

2) электроснабжения

854,4

873,1

774,4

228,0

230,0

3) газоснабжения

216,4

172,2

45

45

45

4) водоснабжения

371

334

346

352

355

5) водоотведения

67

103

127

234

236

2. Снижение аварийности на городских сетях водоснабжения и водоотведения, число аварий на 1 километр сетей (коэффициент), в том числе:

1) водоснабжение

0,475

0,45

0,425

0,4

0,375

2) водоотведение

0,315

0,3

0,275

0,235

0,2

3. Доля нормативно очищенных сточных вод в городах при сбросах в водоемы (%)

57

68

75

85

93

4. Ввод жилья* (тыс. кв. м.), всего

2 404,6

2 532,0

2 873,8

3 060,4

3 489,1

*показатели ввода жилья в разрезе направлений жилищного строительства указаны в приложении 3 к настоящей Программе

5. Снижение доли объектов кондоминиума, требующих капитального ремонта (%)

7,6

7,6

7

5,9

5

6. Совершенствование градостроительной документации, нормативно-технических документов, сметно-нормативной базы, технологических карт на новые технологии и типовых проектов для строительства объектов различных сфер экономики (единиц), в том числе:

1) комплексные схемы градостроительного планирования территорий областей

-

3

7

3

1

2) генеральные планы городов второго уровня

3

1

3

3

2

7. Рациональное обустройство и развитие территорий

Разработка и реализация проектов (единиц)

21

12

15

34

34

              Города «третьего уровня» (малые и моногорода)

Наименование показателя

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Протяженность модернизированных сетей (км),в том числе:

1) теплоснабжения

138,53

93,1

110,4

68

68

2) электроснабжения

504,7

522,02

377,0

173,6

181,0

3) газоснабжения

126,7

177,0

433,0

126,0

126,0

4) водоснабжения

208

225

230

236

239

5) водоотведения

45

71

83

113

159

2. Снижение аварийности на городских сетях водоснабжения и водоотведения, число аварий на 1 километр сетей (коэффициент), в том числе:

1) водоснабжение

0,4

0,375

0,35

0,325

0,3

2) водоотведение

0,45

0,4

0,35

0,3

0,25

3. Доля нормативно очищенных сточных вод в городах при сбросах в водоемы (%)

75

79

83

87

94

4. Ввод жилья* (тыс. кв. м.), всего

1 158

1 190

1 203

1 244

1 344

*показатели ввода жилья в разрезе направлений жилищного строительства указаны в приложении 3 к настоящей Программе

5. Снижение доли объектов кондоминиума, требующих капитального ремонта (%)

4,6

4,6

4,2

3,6

3,1

6. Совершенствование градостроительной документации, нормативно-технических документов, сметно-нормативной базы, технологических карт на новые технологии и типовых проектов для строительства объектов различных сфер экономики (единиц):

1) малые города

-

3

2

4

-

2) моногорода

-

-

-

-

-

7. Рациональное обустройство и развитие территорий

Разработка и реализация проектов, единиц

72

52

10

56

56

                            Сельские территории

Наименование показателя

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Численность населения в опорных СНП

952,8

971,5

990,2

1 008,9

1 027,5

2. Протяженность модернизированных сетей (км), в том числе:

1) теплоснабжения

21,65

56,2

35,1

11

11

2) электроснабжения

1 232,3

1 309,1

1 278,1

990,0

1 000

  1. газоснабжения

656,3

1 004,0

487,4

200

200

4) водоснабжения

3 354

3 200

3 200

3 200

3 200

5) водоотведения

31

45

60

45

45

3. Ввод жилья* (тыс. кв. м.), всего

299

303

305

312

344

*показатели ввода жилья в разрезе направлений жилищного строительства указаны в приложении 3 к настоящей Программе

4. Снижение доли объектов кондоминиума, требующих капитального ремонта (%)

1,4

1,4

1,3

1,1

0,9

5. Рациональное обустройство и развитие территорий

Разработка и реализация проектов ( единиц)

6

9

1

10

10

Приграничные территории

      К 2020 году рост численности населения в опорных СНП, расположенных на приграничных территориях, увеличится на 5 % (факт 2013 года – 175.2 тыс. чел.).

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

177,0

178,7

180,5

182,2

184,0

      Государственные органы, ответственные за достижение целей, целевых индикаторов, задач, показателей результатов: МНЭ, МФ, МИР, МСХ, МИО областей, городов Алматы и Астаны.

5. Этапы реализации Программы

      Программа будет реализовываться в 2015 – 2019 годах без разбивки на этапы. В рамках Программы предусматривается решение задач по:
      1) совершенствованию территориального развития страны;
      2) обеспечению комфортных условий проживания населения, включая улучшение состояния окружающей среды, жилищного фонда, коммунальной и транспортной инфраструктуры;
      3) эффективному и рациональному обеспечению населения питьевой водой и услугами водоотведения;
      4) комплексному решению проблем развития жилищного строительства, обеспечивающему дальнейшее повышение доступности жилья для населения.
      Данные задачи, направленные на создание условий, обеспечивающих развитие социально-экономического потенциала регионов, будут осуществляться на основе интенсивного развития высокоурбанизированных зон, обеспечения благоприятной среды для жизни населения, разработки нормативно-технических документов, сметно-нормативной базы, технологических карт на новые технологии и разработки типовых проектов для строительства объектов различных сфер экономики, территориальной концентрации людей и капитала в перспективных районах и центрах экономического роста:
      1) городов «первого уровня» (агломераций с центрами в городах Астане, Алматы, Шымкенте и Актобе);
      2) городов «второго уровня» (областных центров, городов Семей и Туркестан);
      3) городов «третьего уровня» (малых и моногородов);
      4) сельских территорий, включая опорные сельские населенные пункты;
      5) приграничных территорий.
      Для реализации проектов, направленных на решение задач, предусмотренных Программой, будут использованы механизмы возвратного финансирования проектов, в том числе через акционерное общество «Фонд развития жилищно-коммунального хозяйства» в соответствии с действующим законодательством.

1. Развитие городов «первого уровня» (агломераций с центрами в
городах Астане, Алматы, Шымкенте и Актобе)

      Реализация задачи по развитию городских агломераций будет осуществляться по следующим направлениям:
      1) экономическое позиционирование городских агломераций на республиканском и региональном рынках;
      2) скоординированное развитие инфраструктуры городских агломераций с применением инновационных технологий;
      3) совершенствование территориальной, градостроительной и институциональной политики развития городских агломераций.

      1. Экономическое позиционирование городских агломераций на республиканском и региональном рынках.
      В рамках данного направления будет осуществляться целенаправленная политика улучшения предпринимательского климата и обновления имиджа городов Астаны, Алматы, Шымкента и Актобе в целях обеспечения их привлекательности для мирового бизнеса.
      Для создания высокоорганизованной урбанистической среды жизни этих агломераций и становления их в новой роли будут предусмотрены:
      1) формирование в агломерациях и на тяготеющих к ним территориях полифункциональных зон:
      общенациональной и, в перспективе, центрально-азиатской дистрибуции (торговля и услуги);
      транспортно-логистических и процессинговых услуг с формированием в перспективе крупнейших в регионе торгово-логистических центров (на примере Сингапура, Гонконга), центров авиатранзита («хабов»);
      технологического трансферта: импорт массовых стандартных технологий, разворачивание процессинговых центров ведущих иностранных компаний (филиалы, совместные предприятия), ориентированных на внутренний и внешний рынки;
      инновационного развития (на примере «Парк инновационных технологий» в городе Алматы), то есть формирование специальных экономических зон, индустриальных парков, зон инновационного роста, промышленных площадок, центров коммерциализации технологий в рамках определенных экономических специализаций городских агломераций;
      центра туристских, рекреационных и спортивных услуг, развлекательного и досугового обслуживания;
      продовольственной специализации (продовольственный пояс);
      международного финансового центра;
      2) реализация крупных государственных проектов, в том числе через механизм ГЧП, в рамках определенных экономических специализаций городских агломераций (на примере таких проектов, как строительство «Назарбаев Университет», Международного центра приграничного сотрудничества «Хоргос», городов-спутников G4 City, автомобильной дороги «Западная Европа – Западный Китай» и других);
      3) стимулирование дислокации в центрах городских агломераций представительств и офисов международных организаций, филиалов крупнейших транснациональных компаний;
      4) применение инструментов, предусмотренных в государственных и отраслевых программах (таких как «Дорожная карта бизнеса 2020»«Дорожная карта занятости 2020», развития туризма, транспорта и коммуникаций и других).
      Реализация намечаемых мероприятий предусматривает охват административных территорий, входящих в зону агломераций, что, с одной стороны, станет импульсом для их развития, а с другой стороны вызовет необходимость координации управления (надрегиональное регулирование), проведения совместных мероприятий смежных регионов (кооперативные проекты).

      2. Скоординированное развитие инфраструктуры городских агломераций с применением инновационных технологий.
      В рамках данного направления будут приняты меры по инфраструктурному обеспечению агломераций, как одному из основных механизмов их развития.
      Скоординированное (через долгосрочное планирование) развитие инфраструктуры городских агломераций будет предусматривать:
      1) интегрированную транспортную систему путем:
      внедрения новых экспрессных видов транспорта (скоростнорельсовый транспорт);
      реконструкции систем пригородного и внутригородского сообщения в пределах агломераций, с приоритетным развитием общественного транспорта;
      2) развитие производственной, энергетической, инженерно-коммунальной, водохозяйственной и социальной инфраструктур с применением передовых инновационных и технологических решений (с учетом мировых тенденций);
      3) инфокоммуникации путем:
      обеспечения высокой степени проникновения широкополосного доступа (цифровое равенство);
      обеспечения возможности быстрого развертывания и перемещения сети (беспроводные технологии);
      4) построение «зеленой экономики» путем:
      обеспечения энерго- и ресурсосбережения;
      развития «зеленых поясов» и парковых зон;
      использования экологически чистого транспорта;
      выноса производств за пределы городов;
      5) развитие инфраструктуры противодействия паводкам, селям, оползням, лавинам, землетрясениям, а также противопожарной защиты агломераций.

      3. Совершенствование территориальной, градостроительной и институциональной политики развития городских агломераций.
      Для гармоничного развития агломераций будут приняты меры по совершенствованию инструментов административно-территориального управления агломерационным развитием.
      В связи с тем, что агломерационные образования Республики Казахстан имеют различную административно-территориальную организацию, они требуют дифференцированной модели построения отношений между субъектами государственного управления. При этом важное значение имеет формирование модели управления агломерацией. В этой связи предусматривается:
      1) применительно к Астанинской и Алматинской агломерациям осуществлять управление на основе договорных отношений между акиматами городов Астаны, Алматы, Акмолинской и Алматинской областей, а также через создание комиссии при Правительстве, отвечающей непосредственно за развитие этих агломераций;
      2) применительно к Шымкентской, Актюбинской агломерациям осуществлять управление на уровне областных акиматов, а также через создание специальной областной комиссии.
      Для развития агломераций предусматривается разработка:
      1) межрегиональных схем территориального развития Республики Казахстан по трем объединенным центрам регионов (центральный, южный, западный) с разработкой его концептуально-методологических основ;
      2) межрегиональных схем территориального развития агломераций на долгосрочный период, которые должны обеспечить:
      координацию межрегиональных и межотраслевых интересов в развитии агломерации (так как это касается нескольких административно-территориальных единиц);
      более четкое функциональное зонирование территории агломерации;
      установление зон особого градостроительного регулирования с проведением инвентаризации земель, резервирования территорий для целей развития агломерации (жилая постройка, промышленные площадки, магистральная инфраструктура, зоны рекреации, зеленые пояса и другие);
      скоординированное развитие инфраструктуры города-центра, пригородов, зон притяжения;
      3) единой системы государственного градостроительного кадастра Республики Казахстан;
      4) долгосрочных планов формирования и развития агломераций, утверждаемых постановлениями Правительства (по Астанинской и Алматинской агломерациям) и решениями областных маслихатов (по Шымкентской и Актюбинской агломерациям).
      Совершенствование градостроительной политики предусматривает пересмотр градостроительной документации городов и населенных пунктов прилегающих территорий с учетом изменения территориального пространства городов-центров агломераций за счет освоения имеющихся свободных территорий, а также определения опорного каркаса агломераций на основе существующих предпосылок (экономико-географического положения и природно-ресурсного потенциала).

2. Развитие городов «второго уровня» (областных центров,
городов Семей и Туркестан)

      Реализация задачи по развитию городов «второго уровня» (областных центров, городов Семей и Туркестан) будет осуществляться по следующим направлениям в рамках программ их развития:
      1) экономическое позиционирование на рынках Таможенного Союза и Центральной Азии;
      2) эффективное развитие инженерной и социальной инфраструктур;
      3) эффективное градостроительное планирование территорий.

      1. Экономическое позиционирование городов «второго уровня» (областных центров, городов Семей и Туркестан) на рынках Таможенного Союза и Центральной Азии.
      Местными исполнительными органами совместно с научным сообществом областей будут проведены маркетинговые исследования по брендингу городов «второго уровня», в рамках которых будут выявлены перспективные экономические специализации.
      Для создания высокоорганизованной урбанистической среды жизни городов «второго уровня» и становления их в новой роли будут предусмотрены:
      1) формирование в городах второго уровня и на тяготеющих к ним территориях полифункциональных зон:
      межрегиональной дистрибуции (торговля и услуги);
      транспортно-логистических и процессинговых услуг с формированием межрегиональных торгово-логистических центров;
      инновационного развития, то есть формирование специальных экономических зон, индустриальных парков, зон инновационного роста, промышленных площадок, центров коммерциализации технологий в рамках определенных экономических специализаций городов «второго уровня»;
      центра туристских, рекреационных и спортивных услуг, развлекательного и досугового обслуживания (в зависимости от местных условий и результатов маркетинговых исследований по брендингу городов «второго уровня»);
      продовольственной специализации (продовольственный пояс);
      2) реализация проектов через механизм государственно-частного партнерства в рамках определенных экономических специализаций городов «второго уровня»;
      3) применение инструментов, предусмотренных в государственных и отраслевых программах (таких как «Дорожная карта бизнеса 2020»«Дорожная карта занятости 2020», развития туризма, транспорта и коммуникаций и других).

      2. Комплексное развитие инженерной и социальной инфраструктуры городов «второго уровня» (областных центров, городов Семей и Туркестан)
      Комплексное развитие инфраструктуры городов «второго уровня» будет предусматривать:
      1) эффективную транспортную систему в рамках реализации Государственной программы развития и интеграции инфраструктур транспортной системы Республики Казахстан до 2020 года;
      2) развитие производственной, энергетической, инженерно-коммунальной, водохозяйственной и социальной инфраструктур с применением передовых инновационных и технологических решений (с учетом передовых тенденций);
      3) построение энергоэффективной экономики путем:
      обеспечения энерго- и ресурсосбережения;
      развития «зеленых поясов» и лесопарковых зон;
      использования экологически чистого транспорта;
      выноса экологически вредных производств за пределы городов;
      4) развитие инфраструктуры противодействия паводкам, селям, оползням, лавинам, землетрясениям, а также противопожарной защиты агломераций.

      3. Эффективное градостроительное планирование территории городов «второго уровня» (областных центров, городов Семей и Туркестан).
      Социально-экономическое развитие городов «второго уровня» будет скоординировано с развитием прилегающих к ним населенных пунктов.
      Для развития городов «второго уровня» предусматриваются:
      1) разработка комплексных схем градостроительного планирования территорий областей;
      2) разработка областного и базового уровней единой системы государственного градостроительного кадастра Республики Казахстан;
      3) включение программных мер по развитию городов Семей и Туркестан в программы развития соответствующих областей на пятилетний период.

3. Развитие городов «третьего уровня» (малых и моногородов)

      Решение задачи по развитию малых и моногородов в рамках реализации Программы будет осуществляться по трем направлениям:
      1) брендинг малых и моногородов, разработка их комплексных планов развития;
      2) диверсификация экономики и развитие малого и среднего бизнеса в малых и моногородах в рамках программ развития предпринимательства;
      3) развитие инфраструктуры малых и моногородов.
      Для реализации данных направлений уполномоченным органом будут приняты меры по совершенствованию нормативной правовой базы, координации поддержки развития малых и моногородов со стороны центральных государственных органов и других организаций.
      Между уполномоченным органом и акимами областей будут заключаться соглашения о совместных мерах по развитию малых и моногородов, определенных Программой.
      В рамках реализации Программы местными исполнительными органами в соответствии с рекомендациями уполномоченного органа будет проведена группировка малых и моногородов на города с высоким, средним и низким экономическим потенциалом (приложение 1 «Перечень малых и моногородов Республики Казахстан»).
      При этом механизмы государственной политики поддержки будут дифференцированы в зависимости от потенциала малого и моногорода.
      Малым и моногородам с низким экономическим потенциалом будет оказана поддержка в рамках текущего бюджета Программы для поддержания инфраструктуры на минимально необходимом уровне стандарта качества жизни.
      Малым и моногородам со средним и высоким потенциалом будет оказана целевая поддержка в рамках бюджета развития Программы с целью повышению их потенциала.
      Кроме этого, будет оказана особая поддержка малым и моногородам, входящим в зону влияния агломераций, а также расположенным на приграничной территории, по развитию социально-экономического потенциала.

      1. Брендинг малых и моногородов, разработка их комплексных планов развития (далее – КПР).
      В настоящей Программе под «брендингом малого и моногорода» понимается инструментарий для выявления успешных и эффективных видов деятельности, потенциально возможных для формирования на территории малого и моногорода.
      В рамках данного направления местные исполнительные органы с привлечением университетов либо иных научно-исследовательских институтов и центров проведут системную диагностику и маркетинговые исследования по перспективам развития каждого малого и моногорода, в рамках которых будут выявлены перспективные новые специализации экономики, определены меры по улучшению имиджа, консолидации сил частного и общественного секторов в решении экономических проблем, оценены наиболее значимые внешние рынки и целевые группы потребителей бренда города и другие.
      На основе проведенных маркетинговых исследований и системной диагностики городов местными исполнительными органами будут разработаны КПР малых и моногородов.
      КПР разрабатываются на долгосрочный период с определением перспектив развития, прогнозируемой численности населения и новых специализаций (брендов) городов.
      КПР будут являться основанием для определения объема финансирования каждого малого и моногорода из республиканского и местных бюджетов на планируемый период.
      Мероприятия КПР по развитию социальной, жилищной и инженерной инфраструктуры малых и моногородов должны разрабатываться исходя из перспективной численности населения и в зависимости от производственной емкости стабильно работающих предприятий.
      Разработка КПР города проводится по следующему алгоритму:
      1) акиматы областей с привлечением университетов либо иных научно-исследовательских институтов и центров проводят за счет средств местных бюджетов системную диагностику и маркетинговые исследования по перспективам брендинга каждого города (с проведением социологического опроса), в рамках которых будут выявлены экономический потенциал, факторы, оказывающие позитивное и негативное влияние на его развитие, а также перспективные новые специализации;
      2) акиматы областей на основании рекомендаций уполномоченного органа, проведенной системной диагностики и маркетинговых исследований по перспективам брендинга разрабатывают КПР каждого города на долгосрочный период.
      Срок разработки КПР малых и моногородов – до 1 июля года, предшествующего планируемому периоду реализации КПР;
      3) КПР рассматриваются рабочей группой, созданной при уполномоченном органе.
      Рабочая группа детально изучает каждый КПР, дает рекомендации по доработке и отбирает инвестиционные проекты для оказания мер государственной поддержки и последующего внесения на рассмотрение МВК;
      4) МВК с учетом предложений рабочей группы одобряет КПР, а также инвестиционные проекты для реализации за счет республиканского бюджета, институтов развития и национальных компаний;
      5) КПР, одобренные МВК, утверждаются решениями областных маслихатов.

      2. Диверсификация экономики и развитие малого и среднего бизнеса в малых и моногородах в рамках программ развития предпринимательства.
      В рамках данного направления будет осуществляться реализация «якорных» инвестиционных проектов (включая инструменты программ индустриализации) для долгосрочной диверсификации экономики малых и моногородов.
      Местными исполнительными органами совместно с уполномоченным органом в области государственной поддержки индустриально-инновационной деятельности будут отобраны 1–3 «якорных» инвестиционных проектов для реализации в каждом малом и моногороде.
      Развитие экономического потенциала малых и моногородов будет осуществляться по следующим направлениям:
      1) размещение национальными холдингами вспомогательных и обслуживающих производств, заказов в малых и моногородах с учетом их специфики.
      АО «ФНБ «Самрук-Казына», АО «НУХ «КазАгро» будут приняты меры по возможной реализации инвестиционных проектов в малых и моногородах, исходя из специфики компании, финансово-экономической и производственной целесообразности проекта;
      2) размещение градообразующими предприятиями вспомогательных и обслуживающих производств, заказов в малых и моногородах с учетом их специфики.
      Местными исполнительными органами совместно с градообразующими предприятиями будут приняты меры по реализации не менее одного инвестиционного проекта в каждом малом и моногороде в соответствии с его специализацией;
      3) восстановление прежней специализации в малых и моногородах путем:
      привлечения стратегического инвестора для модернизации действующей либо создания новой специализации.
      Для привлечения стратегического инвестора в рамках Программы уполномоченным органом в области государственной поддержки индустриально-инновационной деятельности будут приняты меры по оказанию государственной поддержки в рамках Национального плана по привлечению инвестиций.
      Кроме того, юридическим лицам, реализующим инвестиционные стратегические проекты в малых и моногородах с низким и средним потенциалом, будут предоставляться промышленные льготы путем возмещения или оплаты части их затрат на газ, электроэнергию, приобретение земельного участка и приобретение (строительство) зданий, сооружений.
      Также будут рассмотрены возможности предоставления права недропользования на основе прямых переговоров с уполномоченным органом в сфере недропользования для предприятий с ограниченным сроком эксплуатации отрабатываемого месторождения полезных ископаемых:
      1) выявление перспективных месторождений полезных ископаемых, находящихся вблизи малых и моногородов, с определением мер по их доразведке с участием АО «НК «Казгеология» или частных инвесторов, заинтересованных в расширении сырьевой базы предприятий;
      2) решение проблем «тупиковости» и развитие транзитного потенциала малых и моногородов.
      Местными исполнительными органами, уполномоченным органом в сфере транспорта совместно с АО «ФНБ «Самрук-Казына» для решения проблем тупиковости будут приняты меры по развитию транспортной инфраструктуры.

      3. Развитие инфраструктуры малых и моногородов
      В целях повышения эффективности бюджетных расходов развитие инфраструктуры малых и моногородов будет осуществляться с учетом долгосрочных перспектив их развития в зависимости от степени потенциала развития городов.
      В рамках данного направления будет осуществляться преимущественное финансирование строительства и (или) реконструкции инфраструктуры жизнеобеспечения на оптимальную численность населения малых и моногородов с высоким и средним потенциалом, находящихся в зоне влияния агломераций, а также являющихся центрами обрабатывающей промышленности, транспортно-промышленными центрами (узлами) или обладающих туристско-рекреационных потенциалом.
      По малым и моногородам с высоким и средним потенциалом, по которым МВК принято решение по дальнейшему развитию, инвестиционные проекты финансируются в порядке, утвержденном бюджетным законодательством.
      При этом в первоочередном порядке решаются наиболее острые вопросы жизнеобеспечения города (тепло-, водо -, электро-, газоснабжение, дороги, снос аварийного и ветхого жилья, благоустройство и экология).
      В случаях принудительного отчуждения земельных участков и иного недвижимого имущества в связи с изъятием земельных участков для государственных нужд в моногородах по решению МВК по вопросам региональной политики предусматривается строительство жилья для граждан, подлежащих переселению.
      Кроме того, в рамках данного направления за счет текущих целевых трансфертов из республиканского бюджета будут профинансированы следующие мероприятия:
      1) ремонт транспортной инфраструктуры (внутригородские дороги, плотины, дамбы и мосты);
      2) коммунальное хозяйство: сохранение фонда жилых домов и вывоз мусора, ликвидация несанкционированных свалок, снос бесхозных объектов, обустройство имеющихся полигонов твердых бытовых отходов и скотомогильников, ремонт отопительной системы, установка дворовых детских игровых площадок;
      3) мероприятия по благоустройству населенных пунктов.

4. Развитие сельских территорий, включая опорные
сельские населенные пункты

      Достижение поставленной задачи по развитию сельских территорий будет осуществляться по следующим направлениям:
      1) развитие районных центров и опорных СНП;
      2) развитие центров сельских округов, сел и поселков;
      3) развитие других СНП с высоким и средним потенциалом развития;
      4) повышение кадрового потенциала сельской местности;
      5) финансовая поддержка местного самоуправления.
      Для оценки текущего состояния сельских территорий местными исполнительными органами будет осуществлен мониторинг производственной, социальной и инженерной инфраструктур СНП и на его основе будет определен потенциал их развития в соответствии с критериями для определения населенных пунктов с низким, средним и высоким потенциалами социально-экономического развития, разработанных и утвержденных уполномоченным органом в области регионального развития.
      Перечень опорных СНП определяется местными исполнительными органами в соответствии с методикой определения опорных сельских населенных пунктов, утвержденной центральным уполномоченным органом по вопросам регионального развития.

      1. Развитие опорных СНП и районных центров будет осуществляться на основании индивидуальных планов комплексного развития, в которых будут учтены следующие компоненты:
      1) развитие экономической деятельности в опорных СНП.
      Данный компонент нацелен на развитие производственной сферы в опорных СНП, обеспечение условий для устойчивого ведения сельскохозяйственного и промышленного производства, повышение доходов сельского населения.
      Решение задач в рамках первого компонента осуществляется за счет реализации инвестиционных проектов для формирования градообразующих предприятий, расширения и модернизации действующего производства, развития малого и среднего бизнеса.
      Внедрение инвестиционных проектов позволит создать базовое градообразующее производство, которое будет являться основным инструментом развития производственного потенциала опорных СНП, способствовать поднятию экономики, повышению экспортного потенциала, созданию дополнительных рабочих мест.
      Для развития малого и среднего бизнеса в опорных СНП будут открываться центры поддержки предпринимательства для оказания юридических, финансовых и других услуг начинающим предпринимателям;
      2) развитие социальной и инженерной инфраструктуры в опорных СНП.
      Данный компонент в целом ориентирован на улучшение качества жизни населения, проживающего в сельской местности путем реализации инфраструктурных проектов в опорных СНП.
      Инфраструктурные проекты включают:
      строительство, капитальный, средний и текущий ремонт объектов жилищно-коммунального хозяйства (объекты водоснабжения, канализации, системы газо-, тепло-, электроснабжения);
      строительство, капитальный, средний и текущий ремонт инженерно-транспортной инфраструктуры (внутрипоселковые и внутрисельские дороги, подъездные дороги, плотины, дамбы и мосты);
      строительство и капитальный ремонт жилья, снос аварийного жилья;
      благоустройство населенных пунктов (освещение и озеленение улиц, парков, скверов, снос бесхозных объектов, обустройство полигонов твердых бытовых отходов, малых архитектурных форм, ограждений, детских игровых и спортивных площадок);
      3) Развитие транспортной доступности в опорных СНП.
      Третий компонент нацелен на развитие дорог областного и районного значения, обеспечивающих транспортную доступность до рынков сбыта и снабжения, между опорными селами и другими населенными пунктами, входящих в зону притяжения опорных СНП.
      Развитие сети автомобильных дорог местного значения обеспечивает мобильность населения и доступ к материальным ресурсам, позволяет расширить производственные возможности экономики села за счет снижения транспортных издержек и затрат времени на перевозки.
      В целях развития и доведения технического состояния автомобильных дорог областного и районного значения до уровня, соответствующего нормативным требованиям, будут реализоваться следующие виды работ:
      строительство и реконструкция;
      капитальный, средний и текущий ремонт.
      При реализации данного компонента осуществление инфраструктурных проектов будет ориентировано исключительно на улучшение транспортной доступности населенных пунктов, входящих в зону оптимального радиуса обслуживания опорных СНП;
      4) Развитие и создание центров оказания государственных и коммерческих услуг.
      На сегодня центры оказания государственных и коммерческих услуг в основном расположены в районных центрах и городах, что затрудняет доступ сельского населения к получению необходимых услуг, особенно в отдаленных территориях.
      Реализация данного компонента позволит решить проблемы доступности к гарантированным государственным, социальным и коммерческим услугам в опорных СНП, которые в свою очередь будут оказывать услуги определенной группе сельских населенных пунктов, в пределах средств, предусмотренных в республиканском и местном бюджетах, а также за счет других источников.
      Реализация данного компонента будет осуществляться путем:
      1) развития и создания центров оказания государственных услуг за счет открытия отделов центров обслуживания населения, опорных пунктов полиции, регистрации актов гражданского состояния и других;
      2) развития и создания центров оказания коммерческих услуг за счет открытия отделений банков второго уровня, микрокредитных организаций, сельских кредитных товариществ, страховых компаний, нотариусов, сервисно-заготовительных центров, станций технического обслуживания и других, финансирование которых будет осуществляться за счет частных инвесторов и других источников.

      2. Развитие центров сельских округов, сел и поселков.
      Для реализации данного направления будут разработаны областные планы мероприятий, в которых будут предусмотрены меры по поддержке и расширению действующих предприятий, образованию средних и крупных сельхозпредприятий, развитию малого и среднего бизнеса, развитию сельской инфраструктуры, строительству жилья.
      При разработке областных планов мероприятий по развитию центров сельских округов, сел и поселков будут учтены природно-климатические условия, экономическая направленность СНП, специализация сельскохозяйственного производства, развитость сельской инфраструктуры и другие.
      Кроме этого, необходимо разработать или откорректировать генеральные планы за счет средств местных бюджетов, стратегия которых будет направлена на развитие и модернизацию социальной, жилищной и инженерной инфраструктур с учетом прогнозируемой в средне- и долгосрочной перспективе численности населения.
      Реализация задачи разработки или корректировки генеральных планов и схем застроек СНП, входящих в зону агломерации, будет осуществляться параллельно с разработкой межрегиональных схем территориального развития Республики Казахстан в соответствии с его стратегией.

      3. Для развития других СНП с высоким и средним потенциалом развития будут разработаны районные планы мероприятий, в которых будут предусмотрены меры по поддержке и развитию действующих предприятий, объединению мелкотоварных производств в средние и крупные сельхозпредприятия, развитию малого и среднего бизнеса, доведению до нормативной обеспеченности объектами социальной инфраструктуры, поддержке в нормальном состоянии сельской инфраструктуры.
      Планы комплексного развития опорных СНП и районных центров после согласования с уполномоченным органом в области регионального развития и другими заинтересованными центральными государственными органами будут утверждаться областными маслихатами.
      Областные планы мероприятий по развитию центров сельских округов, сел и поселков утверждаются областными маслихатами, а районные планы мероприятий по развитию других СНП с высоким и средним потенциалом развития будут утверждаться районными (городскими) маслихатами путем внесения изменений в программы развития территорий областей и районов.

      4. Повышение кадрового потенциала в сельской местности предусматривает государственную поддержку специалистов социальной сферы и агропромышленного комплекса, прибывших для работы и проживания в сельской местности, в виде выплаты подъемного пособия и обеспечения жильем.
      Государственная поддержка данного направления будет осуществляться в рамках проекта «С дипломом в село» и программ развития территорий областей.

      5. Финансовая поддержка местного самоуправления направлена на привлечение населения к выработке предложений по определению мероприятий по развитию СНП и улучшению жизнеобеспечения сельского населения.
      Реализация мероприятий будет осуществляться только в СНП с высоким и средним экономическим потенциалом социально-экономического развития в рамках финансовой поддержки местного самоуправления.
      Акимы села, поселка, сельского округа обеспечивают организацию собраний местного сообщества, на которых будут обсуждаться предложения и приниматься решения по отбору мероприятий, исходя из первоочередности и актуальности (принцип отбора мероприятий «снизу вверх»).
      Финансовая поддержка местного самоуправления будет осуществляться по следующим направлениям:
      1) капитальный и текущий ремонт: объектов образования, здравоохранения, культуры, спорта, водоснабжения, газоснабжения;
      2) коммунальное хозяйство: освещение и озеленение улиц, снос бесхозных объектов, обустройство имеющихся полигонов твердых бытовых отходов и скотомогильников, ремонт отопительной системы, установка дворовых детских игровых площадок;
      3) транспортные коммуникации: капитальный, средний и текущий ремонт внутрипоселковых дорог и мостов, установка светофоров;
      4) сельское хозяйство: очистка водоемов, восстановление бесхозных гидротехнических сооружений;
      5) мероприятия по благоустройству населенных пунктов.
      При финансировании мероприятий по развитию сельских территорий будут использованы механизмы финансирования действующих государственных и отраслевых программ, программ развития территорий областей и районов. При этом все бюджетные инвестиционные проекты (далее – БИП) по развитию сельских территорий должны быть согласованы с центральным уполномоченным органом в области регионального развития и другими заинтересованными центральными государственными органами на соответствие планам комплексного развития и планам мероприятий.

5. Развитие приграничных территорий

      Достижение поставленной задачи будет осуществляться по следующим направлениям:
      1) повышение административной значимости крупных поселений приграничных районов;
      2) определение перспективных населенных пунктов – узловых точек приграничного сотрудничества и мер по их развитию;
      3) развитие и обустройство инфраструктуры пунктов приграничного сотрудничества;
      4) диверсификация экономики приграничных территорий и развитие малого и среднего бизнеса.
      Реализация указанных направлений будет осуществляться в соответствии с утвержденными государственными и отраслевыми программами, программами развития территорий областей путем развития инфраструктуры приграничного сотрудничества, осуществления диверсификации производства, стимулирования становления малого бизнеса, улучшения местного инвестиционного климата и развития социальной и инженерной инфраструктуры за счет средств республиканского и местного бюджетов.

      1. Повышение административной значимости крупных поселений приграничных районов.
      В целях повышения административной значимости крупных поселений приграничных территорий будут приняты меры по:
      1) развитию транспортно-логистической инфраструктуры, увеличению грузопотоков через имеющиеся транспортные и транзитные коридоры;
      2) созданию совместных предприятий по строительству (реконструкции) и эксплуатации туристско-рекреационных объектов, туристской инфраструктуры, развитию и взаимодействию региональных и приграничных информационных систем в сфере туризма;
      3) развитию промышленности, экспортоориентированных и импортозамещающих производств, основанных на новых технологиях, расширению объемов торговли и экспорта, внедрению передового управленческого опыта.

      2. Определение перспективных населенных пунктов – узловых точек приграничного сотрудничества и мер по их развитию.
      В данных населенных пунктах будут созданы условия для создания новых производств, соответствующей транспортной инфраструктуры, развитию социальной и инженерной инфраструктуры.
      Перечень перспективных населенных пунктов – узловых точек приграничного сотрудничества будет определен акиматами областей и после согласования с уполномоченным органом в области регионального развития утверждается местным исполнительным органом.
      Меры по развитию перспективных населенных пунктов будут осуществляться через различные механизмы стимулирования роста экономической активности и инвестиционной привлекательности, в том числе за счет государственных инвестиций на развитие обеспечивающей инфраструктуры.
      В целях развития перспективных населенных пунктов – узловых точек приграничного сотрудничества будут приняты меры по:
      1) созданию сети приграничных дорог, способствующих свободному и скоростному передвижению к пунктам пропуска через Государственную границу и другим населенным пунктам;
      2) совместному использованию трансграничных месторождений полезных ископаемых, повышению загрузки имеющихся производственных мощностей действующих предприятий для обеспечения занятости населения;
      3) развитию социальной и инженерной инфраструктуры перспективных населенных пунктов – узловых точек приграничного сотрудничества с целью повышения потенциальной емкости данных населенных пунктов.

      3. Развитие и обустройство инфраструктуры пунктов приграничного сотрудничества.
      В рамках данного направления будут приняты меры по развитию инфраструктуры приграничного сотрудничества (пограничные переходы, контрольно-пропускные и таможенные посты и другие), включая меры по их совместному с соседними государствами строительству и использованию.
      В целях развития и обустройства инфраструктуры пунктов приграничного сотрудничества будут приняты меры по:
      1) развитию таможенной и пограничной инфраструктуры, повышению уровня материально-технической оснащенности пограничных переходов, контрольно-пропускных и таможенных постов, санитарно-карантинного, ветеринарного, фитосанитарного и других органов контроля;
      2) совершенствованию процедур пограничного, таможенного, иммиграционного, экологического, фитосанитарного и иных видов контроля;
      3) совершенствованию технологической схемы организации пропуска через Государственную границу, с целью увеличения их пропускной способности;
      4) созданию условий, способствующих сокращению сроков оформления экспортных и импортных операций, обустройству пунктов пропуска через государственную границу системой электронного документооборота и автоматической идентификации, модернизации таможенных складов и терминалов.

      4. Диверсификация экономики приграничных территорий и развитие малого и среднего бизнеса.
      В целях диверсификации экономики приграничных территорий будут приняты меры по:
      1) вовлечению в экономический оборот имеющихся в приграничных территориях резервов и неиспользуемых хозяйственных активов (простаивающих производств, выведенных из оборота и другие), полезных ископаемых и эффективного использования имеющейся инженерной и транспортной инфраструктуры;
      2) вовлечению в экономический оборот имеющихся в регионах неиспользуемых земель сельскохозяйственного назначения (пашни, в том числе поливные, пастбища, сенокосы, многолетние насаждения, залежи);
      3) реализации конкретных проектов в сфере животноводства и растениеводства, направленных на рост производства сельскохозяйственной продукции, организацию ее заготовки и хранения;
      4) повышению загрузки имеющихся производственных мощностей действующих предприятий для обеспечения занятости населения;
      5) установлению межрегиональных взаимовыгодных связей между хозяйствующими субъектами приграничных территорий, заключению договоров в целях привлечения инвестиций в сферу промышленной и сельскохозяйственной кооперации, строительства, финансов, обмена технологиями и другие сферы, не противоречащие законодательству и режимам приграничных территорий сопредельных государств;
      6) развитию приграничной торговли, малого и среднего бизнеса путем использования передовых технологий, современных машин и оборудования сопредельных стран.
      Финансирование мероприятий будет осуществляться за счет средств республиканского и местного бюджетов в рамках предусмотренных программных документов, а также за счет привлечения частных инвестиций.
      Государственная поддержка развития приграничных территорий по указанным направлениям будут осуществляться в рамках государственных и отраслевых программ, а также программ развития территорий областей.

      Приоритеты государственной поддержки мероприятий по развитию центров экономического роста

      Приоритет 1. Развитие инженерно-коммуникационной инфраструктуры (электро-, тепло-, газо-, водоснабжения и водоотведения)
      Финансированию в рамках Программы подлежат БИП по строительству и реконструкции объектов инженерной инфраструктуры, прошедших отбор на приоритетность финансирования в уполномоченном органе.
      Механизмы развития сетей электро-, тепло-, газо-, водоснабженияи водоотведения по данному приоритету указан в приложении 2 к настоящей Программе.

      Приоритет 2. Строительство доступного жилья
      В рамках Программы предусматриваются следующие основные направления:
      1) Жилье для очередников местных исполнительных органов.
      2) Жилье по линии ЖССБК:
      для всех категорий населения;
      для молодых семей.
      3) Жилье АО «ИО «КИК».
      4) Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Казына».
      5) Жилье в рамках пилотных проектов по сносу аварийного жилья.
      6) Строительство инженерно-коммуникационной инфраструктуры.
      Механизмы осуществления жилищного строительства данного приоритета указаны в приложении 3 к настоящей Программе.

      Приоритет 3. Модернизация жилищного фонда (термомодернизация)
      Механизм модернизации жилищного фонда указан в приложении 4 к настоящей Программе.

      Приоритет 4. Развитие инфраструктуры для крупных региональных проектов индустриализации, агропромышленного комплекса, в сфере туризма и альтернативных источников энергии
      В рамках данного приоритета предпочтение в оказании финансовой поддержки за счет средств Программы будет отдаваться БИП, которые позволят добиться максимального мультипликативного эффекта для республики и регионов.
      Финансированию подлежат БИП по строительству и подведению инженерно-транспортной инфраструктуры (строительство и реконструкция инфраструктуры: дорог, канализации, газификации, теплоснабжения, водопроводов, железнодорожных тупиков, электрических подстанций, линий электропередач и ирригационных систем) для реализации крупных бизнес-проектов.
      Строительство и подведение инфраструктуры могут быть направлены на обеспечение нескольких бизнес-проектов.
      Выделение средств по проектам развития инфраструктуры альтернативных источников энергии в рамках Программы будет направлено на приобретение и монтаж установок для производства электрической и/или тепловой энергии из возобновляемых источников энергии (энергия водного потока, ветра, солнца и другие), включая гибридные установки, для:
      1) фермерских хозяйств в целях обеспечения электрической и тепловой энергией для коммунальных и производственных целей;
      2) СНП в зоне влияния агломерации – в качестве основного и/или резервного источника энергоснабжения;
      3) вахтовых (временных) поселков;
      4) мест, имеющих туристско-рекреационный потенциал.

      Приоритет 5. Улучшение состояния окружающей среды
      Выделение средств по данному приоритету будет направлено на БИП по улучшению состояния окружающей среды и повышению энергоэффективности, в том числе по:
      1) эффективной утилизации отходов;
      2) улучшению состояния атмосферного воздуха;
      3) внедрению в строящемся и существующем коммунальном жилом фонде комплексных энергосберегающих и экологичных («зеленых») технологий.
      При этом отбор БИП будет осуществляться в соответствии с положениями настоящей Программы, а также других действующих программ по форсированному индустриально-инновационному развитию, развитию водных ресуров, Карты индустриализации, генеральных планов городов и населенных пунктов, Концепции «зеленой экономики».

      Приоритет 6. Повышение транспортной доступности и создание условий для обеспечению эффективной занятости в агломерациях
      Финансированию подлежат БИП, реализуемые в агломерациях по:
      1) развитию дорожной сети внутри агломерационных образований;
      2) строительству и модернизации внутриобластных транспортных коммуникаций.
      При этом отбор БИП будет осуществляться в соответствии с положениями настоящей Программы, а также других действующих программ по форсированному индустриально-инновационному развитию, развитию транспортной инфраструктуры, Карты индустриализации, генеральных планов городов и населенных пунктов.

      Приоритет 7. Развитие кадрового потенциала сельской местности
      Финансирование мероприятий по развитию кадрового потенциала сельской местности будет осуществлятся в соответствии с Правилами предоставления мер социальной поддержки специалистам здравоохранения, образования, социального обеспечения, культуры, спорта и агропромышленного комплекса, прибывшим для работы и проживания в сельские населенные пункты.

      Приоритет 8. Финансовая поддержка местного самоуправления
      Финансирование мероприятий по развитию местного самоуправления будет осуществляться в рамках трансфертов общего характера, включенных в базу расходов местного бюджета на основе бюджетного законодательства Республики Казахстан.
      Механизм финансирования и взаимодействие участников при реализации Программы по данному приоритету указан в приложении 5 к настоящей Программе.
      При рассмотрении рабочим органом представленных местными исполнительными органами БИП по реализации мероприятий в рамках вышеуказанных приоритетов предпочтение будет отдаваться проекту, исходя из критериев:
      1) размера совокупного социально-экономического эффекта от реализации БИП на единицу бюджетных инвестиций, выраженного в:
      количестве созданных временных/постоянных рабочих мест в регионе;
      росте объемов производства (промышленность, сельское хозяйство, услуги);
      увеличении налоговых поступлений в бюджет региона;
      количестве выгодополучателей от реализации БИП;
      повышении уровня обеспеченности объектами коммунальной, инженерной и рекреационной инфраструктуры;
      увеличении скорости движения и сокращении времени проезда;
      2) размера совокупного экологического эффекта от реализации проекта, выраженного в:
      снижении выбросов в атмосферу вредных веществ;
      снижении уровня сбросов загрязняющих веществ;
      увеличении доли переработки отходов;
      внедрении энергосберегающих технологий;
      3) соотношения объема выделяемых бюджетных средств, направленных на реализацию БИП, к объему частных инвестиций, направленных на реализацию коммерческого проекта;
      4) доли софинансирования из местного бюджета.

6. Необходимые ресурсы и источники их финансирования

      Финансирование Программы будет осуществляться за счет и в пределах средств республиканского и местных бюджетов, а также иных источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан.

                                                       млн. тенге


2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

РБ*

367 234

345 469

418 771

494 268

489 014

МБ*

17 219

17 552

18 383

19 006

19 806

Внебюджетные средства

199 561

201 839

64 883

68 717

59 599

Все средства

584 014

564 860

502 037

581 991

568 419

      Примечание:
      *Объемы средств будут уточняться по мере утверждения и уточнения республиканского и местных бюджетов на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

                             План мероприятий
         по реализации Программы развития регионов до 2020 года

№ п/п

Наименование

Ед. измерения

Сроки исполнения

Форма завершения

Ответственные за исполнение

В том числе по годам

Источники финансирования

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

Всего

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13


Цель: Создание условий для развития социально-экономического потенциала регионов через формирование рациональной территориальной организации страны, стимулирование концентрации населения и капитала в центрах экономического роста


Целевой индикатор:

1)

Численность населения агломераций


тыс. чел.

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО Шымкентской, Актюбинской областей, городов Астаны и Алматы

5 894,6

5 999,1

6 106,2

6 215,8

6 328,2



2)

Инвестиции в основной капитал на душу населения (в рамках Программы)

тыс. тенге

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы








города «первого уровня» (агломерации)


20,7

22,7

25,2

30,2

30,9



города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)


32,4

37,1

36,9

43,0

45,5



города «третьего уровня» (малые и моногорода)


21,9

23,4

30,3

31,6

33,0



сельские территории, включая опорные СНП и приграничные территории


24,0

24,2

27,2

30,2

31,2



3)

Доля модернизированных сетей, в том числе тепло-, электро- и газоснабжения

%

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы








города «первого уровня» (агломерации)









Астанинская


19,94

20,0

21,05

22,0

22,5



Алматинская


0,33

0,45

0,5

0,6

0,7



Шымкентская


11,8

12,2

12,9

13,1

14



Актюбинская


10,1

11

11,9

12,4

13,2



города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)


7,8

8,4

9,05

9,9

10,5



города «третьего уровня» (малые и моногорода)


5,5

6,1

6,9

7,3

7,9



сельские территории, в том числе приграничные территории


4,9

5,2

6

6,7

7,15



4)

Доступ к централизованному водоснабжению и водоотведению

%

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы








города «первого уровня» (агломерации)









водоснабжение:


81

85

87

91

94



водоотведение:


52

57

64

70

77



города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)









водоснабжение


90

92

94

96

100



водоотведение


77

82

87

94

100



города «третьего уровня» (малые и моногорода)









водоснабжение


87

92

94

96

100



водоотведение


77

82

87

94

100



сельские территории, в том числе приграничные территории









водоснабжение


51,5

55,5

69

75

80



водоотведение


12

13

15

18

20




Задача 1:
Совершенствование территориального развития страны

1.

Показатель результатов**
Рациональное обустройство и развитие территорий, в том числе:


города «первого уровня» (агломерации)

ед.

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИР, МИО областей, городов Астаны и Алматы

8

11

11

25

21



города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

21

12

15

34

34



города «третьего уровня» (малые и моногорода)

72

52

10

56

56




сельские территории, в том числе приграничные территории

6

9

1

10

10



Мероприятия

1)

Реализация крупных инфраструктурных проектов

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ,

МИО областей, городов Астаны и Алматы

15 000,0

15 000,0

15 000,0

15 000,0

15 000,0

75 000,0

РБ*

1 500,0

1 500,0

1 500,0

1 500,0

1 500,0

7 500,0

МБ*

2)

Реализация проектов по строительству инженерно-коммуникационной инфраструктуры городов-спутников города Алматы (G4 City, «Алтын Сай»)

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МИО Алматинской области

9 300,0

9 100,0

9 700,0

13 700,0

11 200,0

53 000,0

РБ*

3)

Реализация проектов по благоустройству городов и населенных пунктов

млн. тенге

2015 – 2016 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

5 000,0

5 000,0

-

-

-

10 000,0

РБ*

4)

Развитие инженерной инфраструктуры моногородов в расчете на оптимальную численность населения

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

12 583,0

12 583,0

12 583,0

12 583,0

12 583,0

62 915,0

РБ*

1 258,3

1 258,3

1 258,3

1 258,3

1 258,3

6 291,5

МБ*

5)

Реализация мер по обустройству моногородов

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

7 000,0

7 000,0

7 000,0

7 000,0

7 000,0

35 000,0

РБ*

700,0

700,0

700,0

700,0

700,0

3 500,0

МБ*

6)

Развитие инженерной инфраструктуры малых городов с высоким и средним потенциалом в расчете на оптимальную численность населения

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей2

*

*

11 844,9

11 844,9

11 844,9

35 534,7

РБ*

7)

Реализация мер по обустройству малых городов

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуа тацию

МНЭ, МИО областей2

*

*

9 000,0

9 000,0

9 000,0

27 000,0

РБ*

8)

Разработка и утверждение (с учетом согласования на МВК) комплексных планов развития малых городов с высоким и средним потенциалом на долгосрочный период согласно структуре, разработанной уполномоченным органом

-

2 квартал 2015 года

решения сессий областных маслихатов

МИО областей2

-

-

-

-

-

-

не требуется

9)

Внесение изменений и дополнений в планы мероприятий по развитию Шымкентской и Актюбинской агломераций, предусмотрев расширение горизонтов планов до 2030 года

-

2 квартал 2015 года

решения сессий областных маслихатов

МИО Южно-Казахстанской, Актюбинской областей

-

-

-

-

-

-

не требуется

10)

Обеспечение ежегодного представления информации по целевым индикаторам развития агломераций с центрами в городах Шымкенте, Актобе

-

июль, ежегодно

информация в МНЭ

МИО Актюбинской, Южно-Казахстанской областей

-

-

-

-

-

-

не требуется

11)

Отбор и реализация проектов по производству и переработке сельскохозяйственной продукции в Шымкентской и Актюбинской агломерациях

-

январь, июль 2016 – 2019 годы

информация в МНЭ

МИО Южно-Казахстанской, Актюбинской областей

-

-

-

-

-

в пределах средств, предусмотренных в проектной документации

средства предприятий и организаций

12)

Принятие мер по дальнейшему развитию индустриальных зон, технологических парков путем привлечения инвесторов и реализации перспективных инвестиционных проектов в Шымкентской и Актюбинской агломерациях

-

2015 – 2019 годы

информация в МНЭ

МИО Актюбинской, Южно-Казахстанской областей

-

-

-

-

-

-

не требуется

13)

Размещение градообразующими предприятиями вспомогательных и обслуживающих производств, заказов в малых и моногородах с учетом их специфики (не менее 1 проекта)

-

2015 – 2019 годы

информация в МНЭ

МИО областей

-

-

-

-

-

-

не требуется

14)

Реализация «якорных» инвестиционных проектов (в несырьевых секторах) для долгосрочной диверсификации экономики малых и моногородов

-

2015 – 2019 годы

информация в МНЭ

МИР, МИО областей

-

-

-

-

-

требуется

внебюджетные  средства

15)

Организация производств в малых и моногородах, предусматривающих закупки товаров, работ и услуг для национальных холдингов и компаний

-

2015 – 2019 годы

информация в МНЭ

МИР, МИО областей, АО «ФНБ «Самрук-Казына» (по согласованию), АО «НУХ «КазАгро» (по согласованию)

-

-

-

-

-

-

не требуется

16)

Выявление перспективных месторождений полезных ископаемых, находящихся вблизи малых и моногородов, с определением мер по их доразведке с участием АО «НК «Казгеология» или частных инвесторов, заинтересованных в расширении сырьевой базы предприятий

-

январь, июль 2016 – 2019 годы

информация в МНЭ

МИР, АО «НК «Казгеология» (по согласованию), АО «ФНБ «Самрук-Казына» (по согласованию)

-

-

-

-

-

-

не требуется

2.

Показатель результатов**
Совершенствование градостроительной документации, нормативно-технических документов, сметно-нормативной базы, технологических карт на новые технологии и типовых проектов для строительства объектов различных сфер экономики, в том числе:


города «первого уровня» (агломерации)

ед.

2015 – 2019 годы





МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы









1) межрегиональные схемы территориального развития Республики Казахстан


2

1





2) межрегиональные схемы территориального развития агломерации

2


2





3) генеральные планы городов-центров агломерации

3

-

-

1

-



4) генеральные планы малых городов

-

3

2

4

-



5) генеральные планы и схемы застройки СНП

116

65

66

69

55




6) разработка сметно-нормативных документов в сфере архитектуры, градостроительства и строительства1

45

48

45

42

42




7) разработка технологических карт по новым технологиям строительного производства1

20

40

40

40

40




8) разработка типовых проектов1

83

49

**

**

**




9) разработка и переработка нормативно-технических документов1

49

**

**

**

**




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)


3

4

10

6

3




1) комплексные схемы градостроительного планирования территорий областей


-

3

7

3

1



2) генеральные планы городов второго уровня


3

1

3

3

2




города «третьего уровня» (малые и моногорода)


 -

3

2

4

-




1) малые города


-

3

2

4

-



2) моногорода


-

-

-

-

-




Мероприятия

1)

Разработка межрегиональных схем территориального развития Астанинской, Алматинской агломераций

млн. тенге

2015 – 2017 годы

постановление Правительства Республики Казахстан

МНЭ, МИО городов и областей

*

*

*

-

-

*

РБ*

2)

Разработка межрегиональных схем территориального развития Шымкентской и Актюбинской агломераций

млн. тенге

январь 2015–2017 годы

решения сессий маслихатов

МНЭ, МИО городов и областей

*

*

*

-

-

*

РБ*

3)

Разработка или корректировка градостроительной документации городов Жем, Темир, Шалкар, Талгар, Зайсан, Булаево, Мамлютка, Сергеевка, Тайынша с учетом их перспектив развития на долгосрочный период (25-30 лет)

-

2015 – 2017 годы

решения сессий маслихатов

МИО областей2

-

-

-

-

-

в пределах средств, предусмотренных в местных бюджетах

МБ*

4)

Разработка комплексных схем градостроительного планирования территорий областей

-

2015 –2017 годы

решения сессий областных маслихатов

МИО областей

-

-

-

-

-

в пределах средств, предусмотренных в местных бюджетах

МБ*

5)

Разработка межрегиональных схем территориального развития регионов (Центрального, Южного, Западного)

млн. тенге

2015 – 2017 годы

постановление Правительства Республики Казахстан

МНЭ, МИО городов и областей

972,3

701,4

*

-

-

1 673,7

РБ*

6)

Корректировка (актуализация) Генеральной схемы организации территории Республики Казахстан с учетом Стратегии «Казахстан – 2050»

млн. тенге

2015 – 2016 годы

приказ КДСЖКХиУЗР

МНЭ, МИО областей, города Астаны

*

*

-

-

-

*

РБ*

7)

Создание и формирование единой системы государственного градостроительного кадастра

млн. тенге

2015 – 2017 годы

информация в Правительство Республики Казахстан

МНЭ

*

*

*

-

-

*

РБ*

8)

Разработка технологических карт по новым технологиям строительного производства и материала

млн. тенге

2015 – 2019 годы

приказ КДСЖКХиУЗР

КДСЖКХиУЗР МНЭ

*

*

-

-

-

*

РБ*

9)

Разработка типовых проектов

млн. тенге

2015 – 2016 годы

приказ КДСЖКХиУЗР

КДСЖКХиУЗР МНЭ

*

*

-

-

-

*

РБ*

10)

Сметно-нормативная база Республики Казахстан, экономические нормативы и методология в области строительства

млн. тенге

2015 – 2019 годы

приказ КДСЖКХиУЗР

КДСЖКХиУЗР МНЭ

395,7

362,5

*

*

*

758,2

РБ*

11)

Разработка и переработка нормативно-технических документов в области архитектуры, градостроительства и строительства

млн. тенге

2015 – 2019 годы

приказ КДСЖКХиУЗР

КДСЖКХиУЗР МНЭ

*

*

*

*

*

*

РБ*

3.

Показатель результатов
Рост численности населения в сельских и приграничных террирориях, в том числе:


в опорных СНП

тыс. чел.

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей

952,8

971,5

990,2

1 008,9

1 027,5




в приграничных территориях

177,0

178,7

180,5

182,2

184,0



Мероприятия

1)

Кредитование областных бюджетов на строительство и приобретение жилья специалистам социальной сферы и ветеринарии, прибывающим в сельскую местность в рамках проекта «С дипломом в село»

млн. тенге

2015 – 2019 годы

предоставление бюджетных кредитов

МНЭ, МИО областей

8 558,1

8 669,7

11 473,2

12 276,3

13 135,7

54 113,0

РБ*

2)

Реализация проектов (мероприятий) в рамках финансовой поддержки местного самоуправления

млн. тенге

ежегодно февраль, июль

информация в МНЭ

МИО областей

6 918,4

6 918,4

-

-

-

13 836,8

трансферты общего характера

3)

Проведение мониторинга социально-экономического развития СНП

-

ежегодно
1 квартал

информация в МНЭ

МИО областей

-

-

-

-

-

не требуется


4)

Определение потенциала социально-экономического развития СНП

-

ежегодно
2 квартал

информация в МНЭ

МИО областей

-

-

-

-

-

не требуется


5)

Реализация комплексных планов районных центров и опорных СНП, планов мероприятий по развитию центров сельских округов, сел и поселков

-

ежегодно январь

информация в МНЭ

МИО областей

-

-

-

-

-

не требуется


6)

Реализация планов мероприятий по развитию приграничных районов областей

-

ежегодно январь

информация в МНЭ

МИО приграничных областей3

-

-

-

-

-

не требуется


7)

Принятие мер по открытию новых и обустройству действующих пунктов пропуска, совершенствованию пограничного контроля при переезде границы железнодорожным транспортом

-

ежегодно к 10 января

информация в МНЭ

МИР, КГД МФ, КНБ (по согласованию), МИО приграничных областей3

-

-

-

-

-

не требуется


8)

Принятие мер по концентрации населения в опорных СНП, расположенных на приграничных территориях

-

ежегодно февраль

информация в МНЭ

МИО приграничных областей3

-

-

-

-

-

не требуется


9)

Принятие мер по вовлечению в экономический оборот земельных участков, расположенных на приграничных территориях

-

ежегодно февраль, июль

информация в МНЭ

МИО приграничных областей3

-

-

-

-

-

не требуется



Задача 2:
Обеспечение комфортных условий проживания населения, включая улучшение состояния окружающей среды, жилищного фонда, коммунальной и транспортной инфраструктуры

1.

Показатель результатов**
Протяженность модернизированных сетей, в том числе:


города «первого уровня» (агломерации)

км.

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы









1) теплоснабжение

161,2

98,1

18,1

19,2

21,5



2) электроснабжение

1 345,3

1 128,1

1 185,3

1 199,0

1 080,0



3) газоснабжение

2 165,0

1 365,0

1 422,0

1 421,0

1 405,0



4) водоснабжение

399,0

428,0

548,0

605,0

591,0



5) водоотведение

127,0

137,0

155,0

177,0

176,0




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)









1) теплоснабжение

95,5

101,7

72,2

67,0

67,0



2) электроснабжение

854,4

873,1

774,4

228,0

230,0



3) газоснабжение

216,4

172,2

45

45

45



4) водоснабжение

371

334

346

352

355



5) водоотведение

67

103

127

234

236




города «третьего уровня» (малые и моногорода)









1) теплоснабжение

138,53

93,1

110,4

68,0

68,0



2) электроснабжение

504,7

522,02

377,0

173,6

181,0



3) газоснабжение

126,7

177,0

433,0

126,0

126,0



4) водоснабжение

208

225

230

236

239



5) водоотведение

45

71

83

113

159




сельские территории, в том числе приграничные территории









1) теплоснабжение

21,7

56,2

35,1

11

11



2) электроснабжение

1 232,3

1 309,1

1 278,1

990,0

1 000



3) газоснабжение

656,3

1 004,0

487,4

200

200



4) водоснабжение

3 354

3 200

3 200

3 200

3 200



5) водоотведение

31

45

60

45

45



Мероприятия

1)

Реализация проектов по модернизации и реконструкции систем теплоснабжения, газоснабжения, электроснабжения

млн. тенге

декабрь 2015 – 2019 годов

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

15 000,1

15 000,0

20 100,1

21 199,9

24 299,9

95 600,0

РБ*

1 500,0

1 500,0

2 010,0

2 120,0

2 430,0

9 560,0

МБ*

4 930,0

6 290,0

7 750,0

9 900,0

13 200,0

42 070,0

внебюджетные средства

2)

Создание управляющей компании по котельным до 100 Гкал/час

-

2015 год

постановления акиматов

МИО областей, городов Астаны и Алматы

-

-

-

-

-

не требуется


3)

Строительство и реконструкция систем водоснабжения и водоотведения

млн. тенге

ежегодно 2015 – 2019

годы

акт ввода в эксплуатацию

МИО областей, городов Астаны и Алматы









в городской местности

50 383,0

50 383,0

50 383,0

50 383,1

50 383,0

251 915,1

РБ*

7 123,0

7 022,0

7 023,0

7 023,0

7 022,0

35 213,0

МБ*


в сельской местности

37 000,0

37 000,0

37 932,0

37 932,0

37 932,0

187 796,0

РБ*

5 238,0

5 572,0

5 892,0

6 405,0

6 896,0

30  003,0

МБ*

4)

Модернизация систем тепло-, водоснабжения и водоотведения через механизм бюджетного кредитования

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, АО «КазЦентрЖКХ» (по согласованию)

60 000,0

100 000,0

-

-

-

160 000,0

средства НФ

2.

Показатель результатов**
Снижение доли объектов кондоминиума, требующих капитального ремонта


города «первого уровня» (агломерации)

%

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

13,5

13,5

12,5

10,5

9




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

7,6

7,6

7

5,9

5




города «третьего уровня» (малые и моногорода)

4,6

4,6

4,2

3,6

3,1




сельские территории, в том числе приграничные территории

1,4

1,4

1,3

1,1

0,9



Мероприятия

1)

Обеспечение ремонта общего имущества объектов кондоминиума

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт выполненных работ

МИО областей, городов Астаны и Алматы

4 000,0

*

8 000,0

27 000,0

12 610,0

51 610,0

РБ*

2)

Нормативное регулирование сферы жилищно-коммунального хозяйства

млн. тенге

декабрь 2015 – 2019 годов

совершенствование нормативно-технической базы

МНЭ

100,0

*

100,0

100,0

100,0

400,0

РБ*

3)

Пропаганда политики энергосбережения

млн. тенге

2015 – 2019 годы

информационно-разъяснительная работа среди населения

МНЭ, АО «КазЦентрЖКХ» (по согласованию)

150,0

150,0

150,0

150,0

150,0

750,0

РБ*

4)

Проведение энергетического аудита многоквартирных жилых домов

млн. тенге

2015 – 2019 годы

паспорт энергетического аудита жилых домов

МИО областей, городов Астаны и Алматы

210,0

210,0

210,0

210,0

210,0

1 050,0

РБ*

5)

Повышение квалификации специалистов сферы жилищного хозяйства

млн. тенге

2015 – 2019 годы

повышение кадрового потенциала специалистов сферы жилищного хозяйства

МНЭ

150,0

150,0

*

*

*

300,0

РБ*


Задача 3:
Эффективное и рациональное обеспечение населения питьевой водой и услугами водоотведения

1.

Показатель результатов**
Снижение аварийности на городских сетях


водоснабжение, в том числе:

число аварий на 1 километр сетей

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы, МИР, МСХ









города «первого уровня» (агломерации)

0,39

0,35

0,31

0,28

0,24




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

0,48

0,45

0,43

0,40

0,38




города «третьего уровня» (малые и моногорода)

0,40

0,375

0,35

0,325

0,3




водоотведение, в том числе:









города «первого уровня» (агломерации)

0,21

0,20

0,19

0,17

0,16




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

0,32

0,30

0,28

0,24

0,20




города «третьего уровня» (малые и моногорода)

0,45

0,4

0,35

0,3

0,25



2.

Показатель результатов**
Доля нормативно очищенных сточных вод в городах при сбросах в водоемы


города «первого уровня» (агломерации)

%

2015 –2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы, МИР, МСХ

84

85,4

86,5

88,3

89,5




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

57

68

75

85

93




города «третьего уровня» (малые и моногорода)

75

79

83

87

94



Мероприятия

1)

Оценка технического состояния инженерных сетей

млн. тенге

2015 – 2019 годы

отчет о техническом состоянии инженерных сетей

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы, АО «КазЦентрЖКХ» (по согласованию)

*

*

250,0

250,0

250,0

750,0

РБ*

2)

Рассмотрение проектов по строительству и реконструкции локальных систем водоснабжения и водоотведения, заявляемых МИО, на предмет приоритетности и целесообразности финансирования

-

1 квартал ежегодно

презентация в МНЭ

МИО областей, городов Астаны и Алматы

-

-

-

-

-

не требуется


3)

Разработка обоснований инвестиций систем водоснабжения и водоотведения городов Республики Казахстан

-

2015 год

заключение государственной экспертизы

МНЭ, АО «Казахский водоканалпроект» (по согласованию)

*

-

-

-

-

*

РБ*

4)

Формирование единого перечня проектов водоснабжения и водоотведения в городской/сельской местности (после завершения работ по обоснованию инвестиций)

-

ежегодно к 15 марта года, предшествующего планируемому финансовому году

перечень проектов
для МВК

МНЭ, МИР, МИО областей

-

-

-

-

-

не требует ся


5)

Рассмотрение МВК проектов строительства и реконструкции групповых водоводов, систем водоснабжения и водоотведения в городской/сельской местности

-

ежегодно к 15 мая года, предшествующего планируемому финансовому году

протоколМВК

МНЭ, МИР, МСХ

-

-

-

-

-

не требуется


6)

Разработка и утверждение региональных планов мероприятий развития сектора водоснабжении и водоотведения

-

ежегодно до 15 марта

согласованные и утвержденные региональные планы

МИО областей, городов Астаны и Алматы, МНЭ, МСХ

-

-

-

-

-

не требуется


7)

Строительство и реконструкция групповых водоводов

млн. тенге

декабрь 2015 – 2019 годов

акт ввода в эксплуатацию

МСХ

14 930,0

14 993,0

7 745,0

7 745,0

7 745,0

53 158,0

РБ*

8)

Проведение поисково-разведочных работ для обеспечения запасами подземных вод 2603 СНП, в том числе:
в 2015 году – 744;
в 2016 году – 480;
в 2017 году – 480;
в 2018 году – 480;
в 2019 году – 419;
доразведки 115 месторождений подземных вод с целью переоценки запасов для городов и крупных населенных пунктов, в том числе:
в 2015 году – 40;
в 2016 году – 35;
в 2017 году – 35;
в 2018 году – 5

млн. тенге

декабрь 2015 – 2019 годов

акт выполненных работ

МИР, МИО областей, городов Астаны и Алматы

9 877,0

8 019,0

8 000,0

7 100,0

2 600,0

35 596,0

РБ*

9)

Разработка и переработка нормативно-технической документации в области водоснабжения и водоотведения, предусматривающих применение энерго- и водосберегающих технологий

млн. тенге

2015 – 2018 годы

государственные нормативы

МНЭ

*

*

*

*

-

*

РБ*

10)

Реализация пилотных проектов ГЧП на предприятиях водоснабжения и водоотведения

-

2016 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

-

-

-

-

-

не требуется


11)

Распространение опыта пилотных проектов ГЧП в сфере водоснабжения и водоотведения

-

1 квартал 2015 года

информация в МНЭ

МИО областей, городов Астаны и Алматы

-

-

-

-

-

не требуется


12)

Внесение предложений по повышению квалификации и переподготовке кадров для специалистов сектора водоснабжения и водоотведения

-

2015 – 2019 годы

предложения в МОН

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

-

-

-

-

-

не требуется



Задача 4:
Комплексное решение проблем развития жилищного строительства, обеспечивающее дальнейшее повышение доступности жилья для населения

1.

Показатель результатов**
Ввод жилья


города «первого уровня» (агломерации)

тыс.кв. метров

2015 – 2019 годы


МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы, АО «НУХ «Байтерек», Фонд недвижимости

3 238,5

3 275,8

3 118,4

3 084,1

3 322,4




города «второго уровня» (областные центры, города Семей и Туркестан)

2 404,6

2 532,0

2 873,8

3 060,4

3 489,1




города «третьего уровня» (малые и моногорода)

1 158,0

1 190,0

1 203,0

1 244,0

1 344,0




сельские территории, в том числе приграничные территории

298,5

302,6

304,9

312,0

344,1



Мероприятия

1)

Строительство и (или) приобретение жилья для всех категорий граждан по линии ЖССБК

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

37 000,0

40 000,0

46 200,0

52 200,0

56 900,0

232 300,0

РБ*

2)

Строительство и (или) приобретение жилья для граждан,
состоящих в очередях МИО

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

27 000,0

30 000,0

31 000,0

33 000,0

35 000,0

156 000,0

РБ*

3)

Строительство и (или) приобретение жилья для молодых семей по линии ЖССБК

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

23 000,1

23 999,9

28 600,0

31 900,1

34 300,0

141 800,1

РБ*

4)

Реализация пилотного проекта сноса аварийного жилья в городе Астане

млн. тенге

2015 год

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО города Астаны

20 000,0

-

-

-

-

20 000,0

РБ*

5)

Строительство и (или) приобретение жилья АО «ИО «КИК»

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, АО «НУХ «Байтерек», АО «ИО «КИК»

9 2500,0

52 500,0

30 000,0

30 000,0

15 800,0

220 800,0

заемные средства НФ и заемные средства АО «ИО «КИК»

6)

Строительство жилья АО «Фонд недвижимости «Самрук-Казына»

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

Фонд недвижимости

24 631,0

25 549,0

27 133,0

28 817,0

30 599,0

136 729,0

собственные средства АО «ФНБ «Самрук-Қазына» и средства НФ

7)

Проектирование, развитие, обустройство инженерно-коммуникационной инфраструктуры, в том числе городов - спутников Астаны и Алматы

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

62 706,0

60 229,2

103 500,0

143 694,0

146 770,8

516 900,0

РБ*

8)

Проектирование и строительство инженерных сетей в районах застройки (приобретения) жилья АО «ИО «КИК»

млн. тенге

2015 – 2019 годы

акт ввода в эксплуатацию

МНЭ, МИО областей, городов Астаны и Алматы

17 500,0

17 500,0

-

-

-

35 000,0

средства НФ

      Примечание:
      * объем средств будет определен при утверждении республиканского и местных бюджетов на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
      ** выполнение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
      1 показатели по разработанной документации едины для городов «второго уровня», «третьего уровня», сельских и приграничных территорий;
      2 МИО областей – акиматы Акмолинской, Актюбинской, Алматинской, Восточно-Казахстанской, Жамбылской, Карагандинской, Кызылординской, Мангистауской, Северо-Казахстанской, Южно-Казахстанской областей;
      3 МИО приграничных областей – акиматы Актюбинской, Алматинской, Атырауской, Восточно-Казахстанской, Жамбылской, Западно-Казахстанской, Костанайской, Кызылординской, Мангистауской, Павлодарской, Северо-Казахстанской, Южно-Казахстанской областей.

      Расшифровка аббревиатур:

МНЭ

Министерство национальной экономики Республики Казахстан

МИР

Министерство по инвестициям и развитию Республики Казахстан

МФ

Министерство финансов Республики Казахстан

МСХ

Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

МОН

Министерство образования и науки Республики Казахстан

КНБ

Комитет национальной безопасности Республики Казахстан

КГД МФ

Комитет государственных доходов Министерства финансов Республики Казахстан

КДСЖКХиУЗР

Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства национальной экономики

МИО

местные исполнительные органы

АО «НУХ «Байтерек»

акционерное общество «Национальный управляющий холдинг «Байтерек»

АО «ИО «КИК»

акционерное общество «Ипотечная организация «Казахстанская ипотечная компания»

АО «ФНБ «Самрук-Қазына»

акционерное общество «Фонд национального благосостояния «Самрук-Қазына»

АО «НУХ «КазАгро»

акционерное общество «Национальный управляющий холдинг «КазАгро»

Фонд недвижимости

акционерное общество «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына»

АО «КазЦентрЖКХ»

акционерное общество «Казахстанский Центр модернизации и развития жилищно-коммунального хозяйства»

АО «КазВодоканалпроект»

акционерное общество «Казахский Водоканалпроект»

ЖССБК

акционерное общество «Жилищный строительный сберегательный банк Казахстана»

СПК

социально–предпринимательские корпорации

РБ

республиканский бюджет

МБ

местный бюджет

НФ

Национальный фонд Республики Казахстан

Приложение 1  
к Программе развития
регионов до 2020 года

                     Перечень малых и моногородов
                         Республики Казахстан

№ п/п

Наименование

Статус

Численность населения на 1 янв. 2014 года, тыс. чел.

Специализация (расположение)

Потенциал экономического развития

1

2

3

4

5

6

Акмолинская область

1

г. Акколь

малый город

13,7

переработка сельхозпродукции (зона агломерации)

высокий

2

г. Атбасар

29,7

переработка сельхозпродукции (вдоль магистрали)

средний

3

г. Державинск

6,3


низкий

4

г. Есил

10,9

переработка сельхозпродукции (вдоль магистрали)

средний

5

г. Ерейментау

10,4

обрабатывающая промышленность (вдоль магистрали)

средний

6

г. Макинск

17,1

обрабатывающая промышленность (вдоль магистрали)

средний

7

г. Степняк

3,8


низкий

8

г. Щучинск

45,9

туризм, рекреация (вдоль магистрали)

высокий

9

г. Степногорск

моногород

66,7

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

средний

Актюбинская область

1

г. Алга

малый город

19,9

переработка сельхозпродукции (зона агломерации)

средний

2

г. Жем

1,9


низкий

3

г. Кандыагаш

31,9

транспортный узел

высокий

4

г. Темир

2,5


низкий

5

г. Шалкар

27,7

транспортный узел

средний

6

г. Эмба

11,7

транспортный узел

средний

7

г. Хромтау

моногород

25,2

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

высокий

Алматинская область

1

г. Есик

малый город

38,2

туризм
(зона агломерации)

высокий

2

г. Жаркент

42,7

переработка сельхозпродукции (приграничье)

средний

3

г. Каскелен

64,4

переработка сельхозпродукции (зона агломерации)

высокий

4

г. Капшагай

43,5

рекреация
(зона агломерации)

высокий

5

г. Сарканд

13,9

переработка сельхозпродукции (вдоль магистрали)

средний

6

г. Талгар

48,1

переработка сельхозпродукции (зона агломерации)

высокий

7

г. Ушарал

17,3

переработка сельхозпродукции (приграничье)

средний

8

г. Уштобе

24,8

переработка сельхозпродукции (вдоль магистрали)

средний

9

г. Текели

моногород

30,8

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

средний


Атырауская область

1

г. Кульсары

моногород

55,5

обрабатывающая промышленность

средний

Восточно-Казахстанская область

1

г. Аягоз

малый город

37,3

транспортный узел

средний

2

г. Зайсан

15,6

переработка сельхозпродукции (приграничье)

средний

3

г. Шар

7,7

транспортный узел

средний

4

г. Шемонаиха

18,2

переработка сельхозпродукции (приграничье)

средний

5

г. Зыряновск

моногород

37,9

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

средний

6

г. Курчатов

11,7

средний

7

г. Риддер

58,0

высокий

8

г. Серебрянск

9,1


средний

Жамбылская область

1

г. Шу

малый город

35,9

транспортный узел

высокий

2

г. Жанатас

моногород

21,6

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

низкий

3

г. Каратау

27,6

средний

Западно-Казахстанская область

1

г. Аксай

моногород

33,6

горнодобывающая промышленность

средний

Карагандинская область

1

г. Каркаралинск

малый город

8,7

рекреация (туризм)

средний

2

г. Приозерск

13,3

рекреация (вдоль магистрали)

средний

3

г. Балхаш

моногород

78,0

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

средний

4

г. Жезказган

89,0

5

г. Каражал

19,2

6

г. Сарань

51,4

7

г. Сатпаев

70,2

8

г. Темиртау

182,6

высокий

9

г. Шахтинск

57,3

средний

10

г. Абай

27,9

Костанайская область

1

г. Аркалык

моногород

41,7

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

низкий

2

г. Житикара

35,2

средний

3

г. Лисаковск

41,2

средний

4

г. Рудный

128,3

высокий

Кызылординская область

1

г. Аральск

малый город

31,7

обрабатывающая промышленность (вдоль магистрали)

средний

2

г. Казалинск

7,2

переработка сельхозпродукции (вдоль магистрали)

средний

Мангистауская область

1

г. Форт-Шевченко

малый город

5,3

переработка сельхозпродукции (зона агломерации)

средний

2

г. Жанаозен

моногород

130,6

горнодобывающая промышленность

средний

Павлодарская область

1

г. Аксу

моногород

69,4

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

высокий

2

г. Экибастуз

149,1

Северо-Казахстанская область

1

г. Булаево

малый город

7,8

переработка сельхозпродукции (приграничье)

средний

2

г. Мамлютка

7,3

средний

3

г. Сергеевка

7,4

переработка сельхозпродукции

низкий

4

г. Тайынша

11,5

переработка сельхозпродукции (вдоль магистрали)

средний

Южно-Казахстанская область

1

г. Арысь

малый город

41,9

транспортный узел

средний

2

г. Жетысай

29,9

переработка сельхозпродукции (приграничье)

средний

3

г. Ленгер

24,7

обрабатывающая промышленность (зона агломерации)

высокий

4

г. Сарыагаш

39,9

рекреация (приграничье)

средний

5

г. Шардара

30,9

производство электроэнергии (приграничье)

средний

6

г. Кентау

моногород

90,7

горнодобывающая и обрабатывающая промышленность

средний




2 548



        Критерии для определения малых и моногородов с высоким,
средним и низким потенциалом социально-экономического развития

№ п/п

Критерии перспективности малого и моногорода

Критерии неперспективности малого и моногорода

1.

Наличие крупного либо основного (градообразующего) предприятия с положительным показателем финансово-хозяйственной деятельности, стабильным природно-сырьевым фактором (отсутствие риска истощения рудной базы, стабильный спрос на производимую продукцию и т.д.):
при текущем уровне добычи наличие запасов полезных ископаемых в перспективе на 25 – 30 лет;
устойчивый спрос на продукцию крупного либо основного (градообразующего) предприятия и отсутствие факторов, способных снизить объем производства.

Падение объема производства в крупном либо основном (градообразующем) предприятии города и неконкурентоспособность его продукции:
значительное сокращение за последние 10 лет объема производства на крупном либо основном (градообразующем) предприятии города.

2.

Расположение города в непосредственной близости от крупного города областного или республиканского значения, в составе агломерации, а также на приграничной территории (в непосредственной близости от линии Государственной границы).

Отдаленность от крупных городов, зоны влияния агломераций и основных транспортных коридоров международного и республиканского уровня (далее радиуса 75 км или 1-часовой доступности):
тупиковое месторасположение малого города (отсутствие автомобильных дорог республиканского значения и железнодорожных путей);
транспортная инфраструктура, соединяющая город с другими городами и регионами, находится в крайне изношенном состоянии.

3.

Расположение города на пересечении крупных транспортных коридоров (вдоль железнодорожных путей и автомобильных дорог республиканского значения) с возможностью организации логистической инфраструктуры (железнодорожные станции, склады).


4.

Наличие в городе уникального потенциала (природно-ресурсного, географического, исторического):
запасов полезных ископаемых, перспективных к разработке и переработке, в непосредственной близости к городу;
других видов потенциалов (туристских, рекреационных, уникальных заповедных зон), научного и инновационного потенциала.

Истощенная минерально-сырьевая база:
снижение полезного компонента в руде;
наличие запасов сырья, при сохранении текущих темпов добычи, не более 10 лет.

5.

Способность города при развитой социально-инженерной инфраструктуре оказывать широкий спектр государственных, инфраструктурных, транспортно-логистических, финансово-посреднических и иных сервисных услуг, в том числе прилегающим сельским территориям.

Катастрофический износ социально-инженерной инфраструктуры:
высокая доля аварийного жилья;
износ водо-, электро-, тепло-
инфраструктуры превышает 80 %.

6.

Доля активно действующих малых предприятий:
наличие в городе развитого малого и среднего предпринимательства (в сфере оказания услуг, обрабатывающей промышленности и другие), что отражается стабильным увеличением его доли в доходах бюджета города.


7.

Кадровый потенциал:
наличие в городе высококвалифицированных технических специалистов, в том числе занятых на крупном либо основном (градообразующем) предприятии.

Постоянный отток населения города (сокращение численности):
отрицательная динамика сальдо миграции за последние 10 лет (сокращение численности населения идет в основном за счет вымывания из города высококвалифицированного трудоспособного населения).

8.

Благоприятная экологическая ситуация:
отсутствие источников загрязнения с высоким превышением экологических норм вне зон экологического бедствия.

Неблагоприятная экологическая ситуация:
расположение территории города в зоне экологического бедствия и наличие источников загрязнения с высоким превышением экологических норм.

9.

Заработная плата населения города не меньше среднереспубликанского уровня.

Заработная плата населения меньше среднеобластных показателей.

Приложение 2    
к Программе развития
регионов до 2020 года

Механизмы развития сетей электро-, тепло-, газо-,
водоснабжения и водоотведения 1. Механизм финансирования сетей электро-, тепло-,
газоснабжения и котельных до 100 Гкал/час

      Критерии отбора проектов по строительству и реконструкции сетей тепло-, электро-, газоснабжения и котельных до 100 Гкал/час на приоритетность финансирования.

      1. Социальный фактор
      Обеспеченность населения качественными коммунальными услугами (в зависимости от количества населения), финансируется проект с большим охватом населения.

      2. Применение современных энергосберегающих материалов, оборудований и технологий
      Приоритет отдается более качественным материалам путем сравнения вариантов. В случае одинаковых показателей предпочтение отдается казахстанскому производителю.

      3. Теплоисточники:
      1) наличие схемы теплоснабжения;
      2) использование блочно-модульных котельных;
      3) замена отработавших свой ресурс котлов на новые с высокими коэффицентами полезности действий (далее – КПД);
      4) использование когенерационных систем;
      5) обязательное внедрение химводоподготовки;
      6) использование закупки и поставки на котельные угля с калорийностью не менее 4 тыс. ккал.

      4. Сети теплоснабжения
      Замена трубопроводов существующих тепломагистралей только на трубы с эффективной теплоизоляцией, оснащенной системами контроля и сбора данных для оперативного диспетчерского управления;
      назначение трубопровода (магистральные, внутриквартальные).

      5. Сети газоснабжения
      Назначение трубопровода (магистральные, внутриквартальные).

      6. Сети электроснабжения
      Использование СИП.

      7. Достижение целевых индикаторов, предусмотренные программой ЖКХ
      Приоритет отдается проектам, которые максимально увеличивают индикатор протяженности модернизированных сетей (снижение уровня износа сетей).

      8. Завершение переходящих проектов
      По области финансируются в первую очередь переходящие проекты.

      9. Проекты по поручению вышестоящих государственных органов в случае соответствия вышеуказанным критериям
      Поручения Главы государства, Правительства Республики Казахстан, запросы депутатов Парламента.

      10. Стоимость проекта
      Приоритет отдается более крупному проекту, учитывая отсутствие финансовых возможностей у регионов.

      Бальная система выбора проектов

№ п/п

Наименование критерия

Примечание

Баллы

Критерии

1

2

3

4

5

1.

Социальный фактор

обеспеченность населения качественными коммунальными услугами (в зависимости от количества населения), то есть финансируется проект с большим охватом населения

1

свыше 20 тыс. чел

0,75

от 5 тыс. до 20 тыс. чел.

0,5

менее 5 тыс. чел

2.

Применение современных энергосберегающих материалов, оборудований и технологий

Приоритет отдается более качественным материалам путем сравнения вариантов. В случае одинаковых показателей предпочтение отдается казахстанскому производителю.

1

качественный, казахстанского производства

0,5

качественный, импортного производства

1)

по теплоснабжению:





Котельные

наличие схемы теплоснабжения;

1

обязательное требование для всех проектов по теплоисточникам, не финансируется в случае отсутствия схемы

0

отсутствует схема

использование блочно-модульных котельных;

1

применяется при тепловой нагрузке до 5 Гкал/ч

0,5


замена отработавших свой ресурс котлов на новые с высоким КПД

1

КПД свыше 85 %

0,5

КПД менее 85 %

использование когенерационных систем;

1

в случае внедрения когенерации

0,5

в случае отсутствия когенерации

обязательное внедрение химводоподготовки;

1

наличие

0,5

отсутствие

использование закупки и поставки на котельные угля с калорийностью не менее 4 тыс. ккал

1

уголь калорийностью свыше 4 тыс. ккал

0,75

по проекту

0,5

ниже 4 тыс. ккал

тепловые сети

замена трубопроводов существующих тепломагистралей только на трубы с эффективной теплоизоляцией, оснащенной системами контроля и сбора данных для оперативного диспетчерского управления

1

предизолированная труба

0,5

не предизолированная труба



назначение трубопровода

1

магистральные



0,5

внутриквартальные

2)

по газоснабжению

-



3)

по электроснабжению

использование СИП

1

при использовании СИП

3.

Достижение целевых индикаторов, предусмотренных программой ЖКХ

приоритет отдается проектам, которые максимально увеличивают индикатор


протяженность модернизированных сетей

по теплоснабжению

1

свыше 5 км

0,75

от 2 до 5 км

0,5

до 2 км

по газоснабжению

1

свыше 15 км

0,75

от 5 до 15 км

0,5

до 5 км

по электроснабжению

1

свыше 15 км

0,75

от 5 до 15 км

0,5

до 5 км

4.

Завершение переходящих проектов

по области финансируются в первую очередь переходящие проекты


1

переходящий

0,75

новый

5.

Проекты по поручению вышестоящих государственных органов в случае соответствия вышеуказанным критериям

поручения Главы государства,

1

в случае наличия поручения

Правительства Республики Казахстан, депутатов Парламента

0,5

6.

Стоимость проекта

приоритет отдается более крупному проекту, учитывая отсуствие финансовых возможностей у регионов

1

свыше 2 млрд. тенге

0,75

от 500 до 2 млрд. тенге

0,5

от 100 до 500 млн. тенге

0 (финансируется за счет средств местного бюджета)

менее 100 млн. тенге

      В целях ускоренной модернизации сетей тепло-, водоснабжения и водоотведения финансирование будет осуществляться дополнительно за счет средств целевого трансферта из Национального фонда в республиканский бюджет в размере 160 млрд. тенге, в том числе в 2015 году – 60 млрд. тенге и 2016 году – 100 млрд. тенге.
      Для стимулирования местными исполнительными органами (далее – МИО) по привлечению средств международных финансовых организаций, а также эффективного использования бюджетных средств будет проработан вопрос о возможности финансирования новых проектов, планируемых к реализации в 2016 году за счет целевых трансфертов, через механизм бюджетного кредитования.
      В целях сокращения теплопотерь в рамках настоящей Программы необходимо провести термомодернизацию многоквартирных жилых домов и произвести широкомасштабную установку автоматических тепловых пунктов, приборов учета тепла уполномоченной организацией АО «КазЦентрЖКХ», а также проработать вопрос по созданию в регионах управляющих компании (единых операторов) по котельным мощностью до 100 Гкал/час, в том числе для объектов социальной сферы.

2. Механизм развития системы водоснабжения и водоотведения

      Одним из основных факторов развития регионов является обеспеченность населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения.
      Несмотря на определенные улучшения в обеспечении питьевой водой, на сегодняшний день значительная часть населения республики все еще не обеспечена водой соответствующего качества и в полном объеме. Многие очистные сооружения выработали свои эксплуатационные ресурсы и требуют ремонта, другие – работают с перегрузкой, что приводит к несоответствию технологии очистки сточных вод проектным данным.
      Сектор водоснабжения и водоотведения в сельских населенных пунктах характеризуется комплексом проблем.
      В этой связи в секторе водоснабжения и водоотведения будет рассмотрен вопрос о создании единого оператора по эксплуатации, проектированию, строительству и реконструкции систем водоснабжения и водоотведения в населенных пунктах.
      Источниками водоснабжения в населенных пунктах являются поверхностные, подземные воды.
      Для максимального использования потенциала подземных вод в рамках Программы будет активизирована работа по вовлечению в хозяйственный оборот месторождений пресных подземных вод, как наиболее защищенного и надежного источника питьевой воды высокого качества.
      Требуемый объем геолого-разведочных работ будет ежегодно определяться уполномоченным органом в области государственного управления недропользованием в части подземных вод совместно с уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства и уполнолномоченным органом в сфере управления водными ресурсами, исходя из требуемого объема работ по развитию и модернизации систем водоснабжения и водоотведения.
      Уполномоченный орган в области государственного управления недропользованием в части подземных вод будет выдавать временные заключения о наличии запасов подземных вод по действующим водозаборам, срок эксплуатации которых истек.
      Поверхностные источники водоснабжения будут использоваться там, где отсутствуют подземные источники водоснабжения.
      Уполнолномоченный орган в сфере управления водными ресурсами будет проводить мероприятия по строительству и реконструкции групповых водоводов.
      Также в секторе сельского водоснабжения необходимо максимально использовать локальные источники водоснабжения, разработать и широко применить типовые проекты в населенных пунктах с малым количеством населения с применением блочных очистных сооружений.
      С целью недопущения фактов неэффективного и нерационального использования бюджетных средств, расширения поиска альтернативных и экономичных решений по обеспечению населения питьевой водой и водоотведением на предстоящий период до 2020 года развитие сектора водоснабжения и водоотведения будет осуществляться по следующим направлениям:
      1) внедрение системного подхода при строительстве новых объектов водоснабжения и водоотведения и реконструкции действующих;
      2) повышение инвестиционной привлекательности водохозяйственного сектора водоснабжения и водоотведения и максимальное вовлечение частного капитала в финансирование объектов водоснабжения и водоотведения. Поэтапный перевод предприятий водоснабжения и водоотведения в городской и сельской местности на модели государственно-частного партнерства;
      3) совершенствование нормативной правовой и нормативно-технической базы в сфере водоснабжения и водоотведения, разработка типовых проектов и типовых проектных решений, внедрение единой технической политики создания и эксплуатации систем водоснабжения и водоотведения;
      4) максимальное использование потенциала подземных вод для обеспечения населения питьевой водой;
      5) повышение качества проектирования системы водоснабжения и водоотведения и развитие казахстанского содержания в отрасли водоснабжения и водоотведения;
      6) кадровое обеспечение отрасли.
      При развитии систем водоснабжения и водоотведения будут приниматься приоритеты, указанные в задачах Программы (развитие агломераций, городов «второго уровня», городов «третьего уровня», сельских территорий, приграничных территорий), и основные положения Программы.
      1. Системный подход в городской местности предполагает следующее:
      1) формирование уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства предварительного списка населенных пунктов, требующих строительства и реконструкции сетей водоснабжения и водоотведения;
      2) завершение разработки обоснований инвестиций 53 городских систем водоснабжения и водоотведения (начало во втором полугодии 2011 года и завершение в 2014 году).
      Основой для разработки обоснований инвестиций систем водоснабжения и водоотведения являются перспективные показатели развития городов (численность населения, промышленность и т.п.), на основе которых формируются соответствующие данные (общий объем водопотребления и водоотведения, прогнозируются качественные и количественные характеристики стоков и т.п.).
      Утверждение местными исполнительными органами обоснований инвестиций по городам, не имеющим генеральных планов, производится на основании перспективных показателей развития городов на срок не менее расчетного 2020 года.
      3) согласование МИО перечня объектов, по которым планируется разработка проектно-сметной документации (далее – ПСД) с уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства и с уполномоченным органом в сфере управления водными ресурсами согласно уровням приоритетов Программы;
      4) формирование уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства единого перечня проектов водоснабжения и водоотведения в соответствии с обоснованием инвестиций городских систем водоснабжения и водоотведения;
      5) согласование предварительного перечня проектов водоснабжения и водоотведения на межведомственной комиссии по вопросам региональной политики (далее – МВК). В случае внесения изменений и дополнений в течение финансового года в согласованный МВК перечень проектов водоснабжения и водоотведения, уточненный перечень необходимо внести на согласование МВК.
      Формирование предварительного перечня проектов водоснабжения и водоотведения будет осуществлено уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства на основе бюджетных заявок МИО на предстоящий финансовый год в первом квартале года, предшествующего планируемому финансовому году.
      При этом должно быть учтено обязательное софинансирование со стороны МИО в установленном законодательством Республики Казахстан порядке. Уровень софинансирования со стороны МИО будет рассматриваться ежегодно на МВК индивидуально по каждому региону, в том числе по капиталоемким объектам на предстоящий планируемый бюджетный период.
      К финансированию допускаются проекты с наличием следующих документов:
      1) ПСД на электронном и бумажных носителях;
      2) санитарно-эпидемиологической и экологической экспертизы;
      3) согласования уполномоченного органа в области государственного управления недропользованием в части подземных вод, в том числе временного заключения по действующим источникам водоснабжения, срок эксплуатации которых истек;
      4) заключения государственной экспертизы ПСД проекта;
      5) отраслевого заключения отраслевого государственного органа;
      6) пояснительной записки;
      7) приказа об утверждении проекта;
      8) гарантийного письма о наличия эксплуатирующего предприятия.
      Отбор приоритетных бюджетных инвестиционных проектов (далее – БИП) будет осуществляться по следующим критериям:
      1) проекты, в которых предусмотрено применение современных материалов, оборудования и технологий, отвечающих требованиям надежности, ремонтопригодности, технической и экономической эффективности в период эксплуатации;
      2) незавершенные (переходящие) проекты водоснабжения и водоотведения.
      В целях своевременного ввода в эксплуатацию, недопущения удорожания проектов водоснабжения и водоотведения необходимо обеспечить обязательное финансирование незавершенных (переходящих) проектов;
      3) проекты, вошедшие в комплексные планы развития городов и населенных пунктов, по которым имеются поручения Главы государства и Правительства;
      4) проекты, направленные на строительство новых систем водоснабжения;
      5) проекты по реконструкции и модернизации наиболее аварийных участков городских систем водоснабжения и водоотведения;
      6) проекты, стоимостью строительства менее 100 млн. тенге, направленные на решение локальных проблем региона, которые не оказывают значительного влияния на достижение индикаторов и показателей, предусмотренных Программой в целом по региону, финансируются за счет местных бюджетов.
      В период разработки обоснований инвестиций систем водоснабжения и водоотведения (2011 – 2014 годы) отбор проектов в единый перечень проектов водоснабжения и водоотведения в городской местности будет осуществляться в соответствии с вышеуказанными критериями.
      В последующем формирование единого перечня проектов водоснабжения и водоотведения в городской местности будет осуществляться в соответствии с обоснованием инвестиций городских систем водоснабжения и водоотведения.
      2. Системный подход для объектов сельского водоснабжения и водоотведения:
      1) формирование уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства предварительного списка населенных пунктов, требующих строительства и реконструкции сетей водоснабжения и водоотведения в соответствии с приоритетами Программы;
      2) согласование МИО перечня объектов, по которым планируется разработка ПСД с уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства и уполнолномоченным органом в сфере управления водными ресурсами согласно уровням приоритетов Программы;
      3) формирование уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства единого перечня проектов водоснабжения и водоотведения согласно следующим критериям:
      проекты, в которых заложены современные материалы, оборудования и технологии, отвечающие требованиям надежности, ремонтопригодности, технической и экономической эффективности в период эксплуатации;
      незавершенные (переходящие) проекты водоснабжения и водоотведения;
      в целях своевременного ввода в эксплуатацию, недопущения удорожания проектов водоснабжения необходимо обеспечить обязательное финансирование незавершенных (переходящих) проектов;
      проекты, направленные на обеспечение централизованным водоснабжением и водоотведением сельских населенных пунктов, преимущественно населенных пунктов с привозной водой;
      при этом для более эффективного достижения данной цели необходимо обеспечение наибольшего количества населения централизованным водоснабжением. В этой связи особое значение придается потенциалу социально-экономического развития населенных пунктов с высоким, средним уровнем и численности населения;
      проекты, направленные на реконструкцию наиболее аварийных участков;
      проекты, стоимостью строительства менее 100 млн. тенге, направленные на решение локальных проблем региона которые не оказывают значительного влияния на достижение индикаторов и показателей, предусмотренных Программой в целом по региону, финансируются за счет местных бюджетов.
      При этом должно быть учтено обязательное софинансирование со стороны МИО в установленном законодательством Республики Казахстан порядке. Уровень софинансирования со стороны местных исполнительных органов будет рассматриваться ежегодно на МВК индивидуально по каждому региону, в том числе по капиталоемким объектам.
      При отборе проектов необходимо наличие следующих документов:
      1) ПСД на электронном и бумажных носителях;
      2) экологической экспертизы;
      3) утвержденного источника водоснабжения либо согласования уполномоченного органа в области государственного управления недропользованием, в том числе временного заключения по действующим источникам водоснабжения, срок эксплуатации которых истек;
      4) заключения государственной экспертизы ПСД проекта;
      5) отраслевого заключения отраслевого государственного органа;
      6) пояснительной записки;
      7) приказа об утверждении проекта;
      8) гарантийного письма о наличия эксплуатирующего предприятия.

Приложение 3  
к Программе развития
регионов до 2020 года

Механизм осуществления жилищного строительства 1. Меры государственной поддержки

      Жилищное строительство обеспечивается следующими мерами государственной поддержки:
      1) выделением подготовленных земельных участков в соответствии с генеральными планами, проектами детальной планировки и правилами застройки населенных пунктов;
      2) целенаправленным подведением к запланированным участкам застройки инженерно-коммуникационной инфраструктуры, включающей инженерные сети тепло-, водо-, газо- и электроснабжения, телефонизации, водоотведения (канализации), инженерные сооружения;
      3) индустриализацией строительства, которая обеспечит рост объемов и уменьшение сроков строительства, снижение себестоимости на основе применения передовых технологий.

      О мерах по обеспечению доступности земельных ресурсов

      Одним из составляющих доступности жилья является наличие земельных участков под жилищную застройку.
      Для этих целей местным исполнительным органам (далее – МИО) необходимо:
      1) провести ревизию имеющихся земельных участков, пригодных под массовую застройку;
      2) определить приоритетные районы массовой застройки жилыми домами в соответствии с утвержденными генеральными планами, проектами детальной планировки и правилами застройки населенных пунктов;
      3) провести предварительные работы по подготовке земельных участков;
      4) обеспечить свободный доступ к информации о наличии свободных земельных участков;
      5) обеспечить предоставление земельных участков застройщику в соответствии с действующим законодательством.
      Отведенные под застройку массивы до начала строительства жилых домов должны быть обеспечены инженерно-коммуникационной инфраструктурой, включающей инженерные сети тепло-, водо-, газо- и электроснабжения, телефонизации, водоотведения (канализации), инженерные сооружения (далее – ИКИ).

      О мерах по строительству инженерно-коммуникационной инфраструктуры районов жилищной застройки

      В целях своевременного ввода строящегося жилья в эксплуатацию необходимо обеспечение районов жилищной застройки соответствующей ИКИ.
      Проектирование, развитие и обустройство ИКИ, а также приобретение у частных застройщиков ИКИ (за исключением внутренних сетей жилого объекта до точек подключения к наружным, внутриквартальным и магистральным сетям, благоустройства внутридворовых территорий) осуществляется за счет средств республиканского и местных бюджетов.
      При этом частные застройщики должны получить соответствующее положительное заключение государственной экспертизы по сметной стоимости строительства ИКИ.
      Одним из крупных реализуемых инвестиционных проектов строительства ИКИ является поддержка развития ИКИ в Алматинской области, в том числе четырех городов-спутников «G4 City» и города-спутника «Алтын Сай». Финансирование проектов строительства ИКИ осуществляется посредством капитализации уполномоченной организации Алматинской области – акционерного общества «Алатау».

      О мерах по развитию стройиндустрии и индустриального домостроения

      Промышленность строительных материалов является крупной составляющей экономики и, являясь основной материальной базой для строительства, существенно влияет на темпы роста в других отраслях экономики и социальное состояние общества в целом.
      В Программе по развитию стройиндустрии помимо сборно-каркасного домостроения в целях ускорения сроков и снижения стоимости строительства жилья в качестве приоритета предусматривается развитие крупнопанельного домостроения.
      Исходя из объемов ввода жилья по регионам за счет государственных средств, в рамках реализации данной Программы определены оптимальное количество домостроительных комбинатов, наиболее подходящая технология, мощность производства, схема и структура финансирования, в том числе за счет инструментов программы  «Производительность 2020» или вхождения в уставной капитал социально-предпринимательской корпорации (далее – СПК).

      Направления жилищного строительства

      В рамках Программы предусматриваются следующие основные направления строительства жилья:
      1. Жилье для очередников МИО.
      2. Жилье по линии ЖССБК:
      1) для всех категорий населения;
      2) для молодых семей.
      3. Жилье акционерного общества «Ипотечная организация «Казахстанская ипотечная компания» (далее – АО «ИО «КИК»):
      1) арендное жилье с выкупом;
      2) арендное жилье без выкупа.
      4. Жилье акционерного общества «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» (далее - АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына»).
      5. Жилье в рамках пилотного проекта по сносу аварийного жилья.
      6. Жилье частной собственности.

      Показатели результатов реализации жилищного строительства в разрезе направлений

                                                   тыс. кв. метров

Ввод жилья

2015 год

2016 год

2017 год

2018 год

2019 год

1. Всего в городах «первого уровня» (агломерации, включая их пригородную зону), в том числе:

3 238,5

3 275,8

3 118,4

3 084,1

3 322,4

1) жилье для всех категорий населения по линии ЖССБК

118

120,6

130,9

137,9

137,5

2) жилье для молодых семей по линии ЖССБК

62,5

65,7

72,4

16,6

76,4

3) жилье для очередников МИО

77,8

86

84

82,7

81,5

4) жилье АО «ИО «КИК»

264

231

125

83

98

5) жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Казына»

84,0

84,0

84,0

84,0

84,0

6) жилье в рамках пилотных проектов по сносу аварийного жилья в городе Астане

25,0

30,0

40,0

40,0

40,0

7) жилье частной собственности

2 607

2 658,5

2 582,0

2 639,9

2 805,0

2. Всего в городах «второго уровня» (областных центрах, городах Семей и Туркестан), в том числе:

2 404,6

2 532,0

2 873,8

3 060,4

3 489,1

1) жилье для всех категорий населения по линии ЖССБК

183,1

192,1

214,4

234,4

250,8

2) жилье для молодых семей по линии ЖССБК

91,9

86,9

101,4

157,8

112,5

3) жилье для очередников МИО

99,8

101,6

100,3

101,7

103,7

1) жилье АО «ИО «КИК»

210,0

177,0

95,0

63,0

76,0

5) жилье АО «Фонд недвижимости»

66,0

66,0

66,0

66,0

66,0

2) жилье частной собственности

1 753,8

1 908,5

2 296,7

2 437,5

2 880,1

3. Всего в городах «третьего уровня» (в малых и моногородах), в том числе:

1 158

1 190

1 203

1 244

1 344

1) жилье для очередников МИО

59,8

66,9

66,0

66,5

67,6

2) жилье для молодых семей по линии ЖССБК

37,3

37,6

43,3

68,1

48,2

4) жилье АО «ИО «КИК»

10,0

17,0

9,0

6,0

7,0

3) жилье частной собственности

1 051

1 068

1 085

1 103

1 222

4. Всего в сельских территориях, включая опорные СНП и приграничные территории, в том числе:

298,5

302,6

304,9

312,0

344,1

1) жилье для очередников МИО

21,6

20,4

20,2

23,6

23,9

2) жилье АО «ИО «КИК»

3,0

4,0

2,0

1,0

2,0

3) жилье частной собственности

273,9

278,2

282,7

287,4

318,2

      В настоящем приложении используются следующие основные понятия:
      1) заявитель (претендент) – лицо, подающее заявление на участие в Программе на получение жилья (в собственность, аренду, аренду с выкупом);
      2) участник Программы – лицо, подтвердившее платежеспособность в установленном финансовыми институтами порядке, и прошедшее процедуру распределения жилья;
      3) государственные и отраслевые программы жилищного строительства:
      Государственная программа развития жилищного строительства на 2005 – 2007 годы, утвержденная Указом Президента Республики Казахстан от 11 июня 2004 года № 1388;
      Государственная программа жилищного строительства в Республике Казахстан на 2008 – 2010 годы, утвержденная Указом Президента Республики Казахстан от 20 августа 2007 года № 383 (далее – Госпрограмма 2008 – 2010 годов);
      Программа жилищного строительства в Республике Казахстан на 2011 – 2014 годы, утвержденная постановлением Правительства Республики Казахстан от 31 марта 2011 года № 329;
      Программа «Доступное жилье – 2020», утвержденная постановлением Правительства Республики Казахстан от 21 июня 2012 года № 821;
      4) оценка платежеспособности – комплекс мероприятий, проводимый для оценки возможности заявителя своевременно и полностью обслуживать и погашать предполагаемый заем на приобретение жилья, вносить накопления на жилищно-сберегательные счета при аренде жилья с выкупом, оплачивать арендные платежи;
      5) учет нуждающихся в жилище – учет граждан Республики Казахстан, нуждающихся в жилище из государственного жилищного фонда или жилище, арендованном местным исполнительным органом в частном жилищном фонде в соответствии со статьей 71 Закона Республики Казахстан «О жилищных отношениях»;
      6) очередники МИО – лица, состоящие на учете нуждающихся в жилище в местных исполнительных органах;
      7) операторы реализации жилья – МИО, ЖССБК, Фонд недвижимости;
      8) операторы строительства (приобретения) жилья – МИО, АО «ИО «КИК», АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» (далее – Фонд недвижимости).

2. Механизмы реализации жилья 1. Участники Программы

      По направлению «Жилье для очередников МИО» участвуют очередники МИО, указанные в пункте 1 статьи 67 Закона Республики Казахстан «О жилищных отношениях» (далее – Закон), состоящие на учете нуждающихся в жилище.
      Очередники МИО вправе участвовать как участники группы I по направлениям Программы: «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК, «Жилье АО «ИО «КИК», «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» либо как участники группы II или III в случае подачи заявлений и соответствия установленным требованиям Программы.
      Требования и критерии к участникам групп и порядок формирования предусматриваются положениями настоящего раздела.
      Очередник МИО исключается из учета нуждающихся в жилище в случае получения жилья в собственность или аренду с выкупом в рамках указанных направлений Программы.
      По направлениям Программы «Жилье по линии ЖССБК», «Жилье АО «ИО «КИК», «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» предусматриваются следующие участники:
      1) I группа, из них:
      по направлениям «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК, «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» – очередники МИО, относящиеся к категории лиц, указанных в подпунктах 1-1), 2), 3) пункта 1 статьи 67 Закона, за исключением подпунктов 2), 4), 10) статьи 68 Закона;
      по направлению «Жилье АО «ИО «КИК» – очередники МИО, относящиеся к категории лиц, указанных в подпунктах 1-1), 2), 3) пункта 1 статьи 67 Закона, а именно:
      многодетные семьи;
      неполные семьи;
      семьи, имеющие или воспитывающие детей-инвалидов;
      дети-сироты, дети, оставшиеся без попечения родителей;
      оралманы;
      государственные служащие, военнослужащие, сотрудники специальных государственных органов, работники бюджетных организаций.
      Формирование участников данного направления будет производиться по подгруппам и следующим критериям:
      подгруппа 1 – очередники МИО указанных категорий, состоящие в браке не менее 3-х лет, имеющие детей (ребенка), и возраст обоих супругов не достиг 35 лет (на момент подачи заявления на участие в Программе), а также неполная семья, в которой детей (ребенка) воспитывает один из родителей, не достигший возраста 35 лет, в том числе разведенный, вдовый;
      подгруппа 2 – очередники МИО указанных категорий, не входящие в подгруппу 1.
      К категории «работники бюджетных организаций» приравниваются лица, состоящие на учете нуждающихся в жилище по данной категории, в случае реорганизации государственных учреждений и казенных предприятий в государственные предприятия на праве хозяйственного ведения;
      2) II группа: все категории населения, участвующие в направлении «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК;
      3) III группа: категория лиц, соответствующая следующим требованиям: молодая семья, состоящая в браке не менее двух лет, и возраст обоих супругов не достиг 29 лет (на момент подачи заявления на участие в Программе), а также неполная семья, в которой детей (ребенка) воспитывает один из родителей, не достигший возраста 29 лет, в том числе разведенный, вдовый.
      Период зарегистрированного брака не менее двух лет не распространяется на молодые семьи, претендующие получить жилье в городах «третьего уровня» (малые и моногорода) или СНП. Перечень малых и моногородов Республики Казахстан указан в приложении 1 к настоящей Программе.
      Категория лиц, относящихся к группе III, участвует в направлении «Жилье для молодых семей» по линии ЖССБК;
      4) IV группа:
      работники государственных юридических лиц, с которыми АО «ИО «КИК» заключены соглашения/меморандумы;
      работники негосударственных юридических лиц, организующих строительство и/или приобретение жилья для своих работников, в том числе в целях минимизации оттока кадров и стимулирования переезда в моногорода и сельские населенные пункты, с которыми АО «ИО «КИК» заключены соглашения/меморандумы. При этом указанные юридические лица вправе организовывать строительство и/или приобретать жилье, в том числе на принципах государственно-частного партнерства.
      Заявители могут участвовать как участники одной из групп при соответствии требованиям Программы и соблюдения условия Программы, предусмотренного пунктом 2 подраздела 3.

2. Основные требования, предъявляемые к участникам Программы

      1. Основные требования, предъявляемые к группе I:
      1) подтверждение постановки на учет нуждающихся в жилище и статуса нуждающегося в жилище в соответствии с Законом;
      2) подтверждение возможности исполнения обязательств соответствующими доходами по условиям реализации жилья, указанным в пункте 1 подраздела 3.
      Не допускаются к участию в Программе как группа I лица, состоящие на учете нуждающихся в жилище с целью улучшения жилищных условий при наличии жилья в размере не менее пятнадцати квадратных метров и не более восемнадцати квадратных метров полезной площади на человека, но не менее однокомнатной квартиры или комнаты в общежитии.
      2. Основные требования, предъявляемые к группам II и III:
      1) наличие гражданства Республики Казахстан или статуса оралмана;
      2) наличие постоянной регистрации по месту жительства в населенном пункте, в котором участник претендует получить жилье независимо от срока проживания, за исключением городов Астаны и Алматы, в которых учитываются сроки регистрации двух последних и более лет на дату подачи заявления.
      В случае участия в направлении «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК, не требуется наличие регистрации по месту жительства в населенном пункте, в котором заявитель претендует получить жилье, за исключением вышеуказанного порядка по городам Астане и Алматы;
      3) отсутствие по территории Республики Казахстан у участника Программы и постоянно совместно проживающих с ним членов его семьи (супруги, несовершеннолетних детей), а также других членов семьи, включенных в состав семьи и указанных в заявлении, арендного жилья с выкупом или жилья на праве собственности (общей совместной собственности, доли в долевой собственности, составляющей общую совместную (долевую) собственность других членов семьи, указанных в настоящем пункте, как единицу жилья), за исключением:
      наличия комнат в общежитиях, полезной площадью менее 15 квадратных метров на каждого члена семьи;
      жилых домов саманного и каркасно-камышитового типа в аварийном состоянии, грозящего обвалом (обрушением), которое подтверждается соответствующей справкой МИО по месту нахождения данного жилища;
      4) отсутствие фактов преднамеренного ухудшения жилищных условий участником Программы и постоянно совместно проживающих с ним членов его семьи (супруг (-а), несовершеннолетних детей), а также других членов семьи, включенных в состав семьи и указанных в заявлении, путем обмена жилого помещения или отчуждения жилища, принадлежащего ему на праве собственности, в течение последних 5 (пяти) лет по территории Республики Казахстан;
      5) подтверждение возможности исполнения обязательств соответствующими доходами по условиям реализации жилья, указанным в пункте 2 подраздела 3.
      Условия, порядок и требования к участникам Программы группы IV определяются соглашениями/меморандумами и внутренними документами АО «ИО «КИК» по согласованию с акционерным обществом «Национальный управляющий холдинг «Байтерек» (далее – АО «НУХ «Байтерек»).

3. Условия реализации жилья участникам Программы

      1. При соответствующем уровне дохода участнику Программы жилье реализуется:
      1) в собственность или аренду с выкупом по направлениям «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК и «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына»;
      2) в аренду с выкупом по направлению «Жилье для молодых семей» по линии ЖССБК;
      3) в аренду с выкупом и без выкупа по направлению «Жилье «АО «ИО «КИК».
      Заявители в целях выполнения требований, предусмотренных подпунктом 2) пункта 1, подпунктом 5) пункта 2 подраздела 2, подтверждают соответствующие доходы (оценка платежеспособности) согласно внутренним требованиям ЖССБК, АО «ИО «КИК» и АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына».
      По направлению «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК заявитель подтверждает платежеспособность вначале как покупатель жилья.
      В случае неподтверждения им порога платежеспособности, рассматривается как арендатор жилья при не превышении максимального уровня ежемесячного совокупного (семейного) дохода не более 20-кратного размера прожиточного минимума.
      По направлениям «Жилье «АО «ИО «КИК» и «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» претенденты вправе посредством автоматизированной программы по расчету максимальной суммы арендных платежей данных операторов провести предварительный анализ соответствующего дохода (оценка платежеспособности) при наличии сведений по совокупному (семейному) доходу (за минусом пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и других вычетов, в том числе устанавливаемых нормативов прожиточных минимумов на содержание каждого члена семьи).
      2. В рамках Программы допускается приобретение в собственность жилья или аренда с выкупом не более 1 единицы по всем направлениям Программы и по всем регионам Казахстана.
      Контроль за исполнением данного требования возлагается на операторов реализации жилья.
      Договора аренды подлежат обязательной государственной регистрации участником Программы в уполномоченном органе по регистрации прав на недвижимое имущество.
      Не допускается в рамках Программы отчуждение жилья:
      1) в течение двух лет со дня его приобретения участником Программы в собственность по договорам купли-продажи, за исключением случаев реализации заложенного жилья в принудительном внесудебном порядке или по решению суда в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан;
      2) в течение трех лет в случае выкупа участником Программы в собственность арендного жилья в 10-летний период с даты получения жилья в аренду;
      3) в течение двух лет по истечении срока аренды с выкупом в случае выкупа участником Программы в собственность арендного жилья.
      Запрещается сдача участником Программы арендного жилья в субаренду, дарение или обмен жилья путем переуступки договора аренды арендаторами.
      3. Претенденты из групп I и III, соответствующие требованиям подразделов 12, при публикации МИО объявлений по определенному направлению Программы и характеристиках реализуемого жилья (количество и типы квартир, способы реализации – продажа, аренда с выкупом, аренда без выкупа) подают заявления на определенный тип квартиры (далее – заявление) и следующие документы:
      1) документ, удостоверяющий личность заявителя и членов его семьи;
      2) свидетельство о заключении брака (расторжении брака), о смерти супруга/супруги, рождении детей, заявление о том, что заявитель в браке не состоит;
      3) справка о наличии или отсутствии у заявителя и постоянно проживающих с ним членов семьи жилища, принадлежащего им на праве собственности, или арендного жилья с выкупом по территории Республики Казахстан;
      4) адресная справка о регистрации заявителя и постоянно проживающих с ним членов семьи по месту жительства, подтверждающая проживание в соответствующем населенном пункте;
      5) справка с места работы заявителя (для группы I категории лиц, указанных в подпунктах 3) пункта 1 статьи 67 Закона) и супруги (-га) (для заявителя группы III);
      6) справка, подтверждающая наличие инвалидности или тяжелых форм некоторых хронических заболеваний члена семьи;
      7) заключение о техническом состоянии жилища (для заявителя группы III);
      8) сведения о постановке на учет нуждающихся в жилище с указанием номера очередности на момент подачи заявления на участие в Программе (для группы I);
      9) заявление о готовности выкупить жилье за счет собственных и (или) заемных средств по направлению «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук–Казына» (для группы I);
      10) справка, подтверждающая получение заявителем доходов.
      В районных центрах, городах, городах республиканского, областного значения, столице заявления и документы от претендентов принимаются через веб-портал «электронного правительства», в сельских населенных пунктах, поселках – на бумажном носителе акимами сельских округов (сел, поселков).

4. Нормы распределяемого жилья и операторы
направлений Программы

      1. Жилье распределяется в следующей пропорции и порядке:
      1) по направлению «Жилье для очередников МИО» государственное (коммунальное) арендное жилье распределяется МИО в полном объеме очередникам в соответствии со статьей 74 Закона;
      2) по направлению «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК»:
      50 % среди участников пула группы I, формируемого МИО в соответствии с подразделом 5;
      50 % среди участников пула группы II, формируемого ЖССБК в соответствии подразделом 6.
      Жилье между группами распределяется в равной пропорции и равнозначного типа квартир.
      Порядок распределения квартир между МИО и ЖССБК определяется в соответствующем договоре о сотрудничестве по каждому объекту строительства. В случае нечетного количества квартир в объекте строительства, данный остаток закрепляется за ЖССБК.
      При формировании пула участников Программы из группы I МИО вправе проводить отборы последующих заявителей из предварительного списка в случае неподтверждения заявителями соответствующего уровня дохода при необходимости не более двух раз. При отсутствии заявителей МИО передает нераспределенные квартиры ЖССБК.
      ЖССБК также передает МИО такие квартиры в случае отсутствия претендентов на получение жилья из группы II.
      В случае отсутствия заявителей из группы I и II, ЖССБК распределяет жилье среди вкладчиков ЖССБК для городов Астаны и Алматы, не соответствующих требованиям подпункта 2), и для иных регионов подпунктов 3), 4) пункта 2 подраздела 2 в соответствии с порядком, предусмотренным в подразделе 6;
      3) по направлению «Жилье для молодых семей» по линии ЖССБК арендное жилье распределяется в полном объеме среди участников пула из группы III, формируемого МИО в соответствии с подразделом 5;
      4) по направлению «Жилье АО «ИО «КИК» арендное жилье распределяется в полном объеме среди участников пула группы I, формируемого МИО в соответствии с подразделом 5 в следующей пропорциональности:
      50 % для участников подгруппы 1;
      50 % для участников подгруппы 2.
      При этом жилье между очередниками МИО различных категорий распределяется в равной пропорциональности согласно раздельных списков учета.
      В случае недобора претендентов Программы на получение жилья в одной из подгрупп, жилье распределяется среди претендентов другой подгруппы в порядке, установленном настоящим приложением, либо допускается повторный прием заявлений.
      Объемы арендного жилья для работников государственных и негосударственных юридических лиц (группы IV) определяются в соответствии с заключаемыми АО «ИО «КИК» соглашениями/меморандумами по согласованию с АО «НУХ «Байтерек»;
      5) по направлению «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» 100 % от определенного Фондом недвижимости к реализации жилья через МИО для пула группы I, формируемого МИО в соответствии с подразделом 5.
      В случае отсутствия претендентов на получение жилья из группы I, Фонд недвижимости проводит мероприятия, связанные с отбором претендентов и распределением жилья в соответствии с подразделом 8.
      2. Операторы реализации жилья обеспечивают прозрачность процедур распределения жилья, рассмотрения заявлений участников с момента их подачи до принятия решения о распределении квартир, публикуя на собственном интернет-ресурсе:
      1) предварительные списки претендентов и заявителей, по которым имеются причины по отказу;
      2) окончательные списки участников Программы (с указанием баллов, категории участника Программы и иных требований, предусмотренных Программой).

5. Процедуры реализации жилья для участников
Программы группы I и III

      1. Функции МИО:
      1) определение порядка функционирования жилищной комиссии с участием представителей местных исполнительных и представительных органов, общественных организаций, средств массовой информации;
      2) определение порядка взаимодействия с ЖССБК, АО «ИО «КИК», АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына»;
      3) обеспечение широкого освещения основных направлений Программы в средствах массовой информации и на собственных интернет-ресурсах, а также проведение разъяснительной работы среди населения;
      4) обеспечение публикаций в средствах массовой информации и посредством интернет-ресурсов объявлений об условиях реализации жилья с указанием направлений Программы, категорий граждан, характеристиках жилья, местах приема документов, дате начала и завершения приема документов на основании информации, полученной от АО «ИО «КИК», Фонда недвижимости и заключаемых соглашений с ЖССБК;
      5) обеспечение формирования пулов по участникам групп I и III в сроки, определяемые в соглашениях с ЖССБК, АО «ИО «КИК» и АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына», но не позднее 6 (шесть) месяцев с даты получения информации об условиях реализации жилья с указанием направления и публикации списков участников Программы в соответствии с пунктом 2 подраздела 4;
      6) проведение мониторинга участия претендентов из группы I и III по всем направлениям Программы и регионов в целях соблюдения выполнения условий, предусмотренных пунктом 2 подраздела 3;
      7) исключение из учета нуждающихся в жилище участников Программы, получивших жилье в рамках направлений Программы путем выкупа или в аренду с выкупом.
      2. Процедуры реализации жилья для группы I.
      Реализация жилья среди участников группы I по направлениям «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК, «Жилье АО «ИО «КИК», «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына» осуществляется путем формирования пулов.
      Отбор участников Программы производится соответственно количеству реализуемых квартир и типов квартир в следующем порядке:
      1) прием заявлений и документов от претендентов, проверка заявителей на соответствие требованиям Программы и формирование согласно спискам учета нуждающихся в жилище и даты постановки на данный учет предварительного списка претендентов и списка заявителей, по которым имеются причины по отказу;
      2) размещение списков и объявления с указанием явки заявителей, включенных в последующий предварительный список претендентов для получения направления на оценку платежеспособности.
      В случае неподтверждения заявителями соответствующих доходов, производится отбор из последующих заявителей предварительных списков соответствующего направления Программы;
      3) утверждение решением жилищной комиссии окончательных списков участников Программы с указанием индивидуального идентификационного номера заявителя и супруги (-га), а также заявивших о своей готовности приобрести жилье через прямую продажу по направлению «Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Казына»;
      4) уведомление отобранных участников Программы и направление утвержденных списков:
      в ЖССБК для последующего заключения с участниками Программы дополнительных соглашений к договорам о жилстройсбережениях и дальнейших мероприятий согласно подразделу 6;
      в АО «ИО «КИК» для распределения жилья среди участников Программы согласно подразделу 7;
      в Фонд недвижимости для распределения жилья среди участников Программы согласно подразделу 8.
      3. Процедуры реализации жилья для группы III.
      Отбор участников Программы производится соответственно количеству реализуемых квартир и типов квартир в следующем порядке:
      1) прием заявлений и документов от претендентов, проверка заявителей на соответствие требованиям Программыи формирование предварительных списков претендентов с учетом балльной системы (по наибольшему количеству баллов):
      за первого ребенка – 20 баллов, за каждого второго и последующего ребенка – 30 баллов;
      за каждого из членов семьи, являющегося инвалидом или страдающего тяжелыми формами некоторых хронических заболеваний, согласно перечню утвержденному Правительством Республики Казахстан, – 10 баллов;
      претендентам, не включенным в список на построенный дом при предыдущих отборах в рамках государственных и отраслевых программ жилищного строительства, – дополнительно 5 баллов;
      за каждого из супругов, относящихся к категории детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, не достигших двадцати девяти лет, потерявших родителей до совершеннолетия, – 10 баллов.
      Очередность включения в пулы определяется количеством набранных баллов. При равенстве баллов у заявителей, приоритетом обладают семьи, в которых один из супругов относится к государственным служащим либо работникам бюджетных организаций и государственных предприятий в сфере образования, здравоохранения, культуры, спорта и социальной защиты населения. Решение о включении в список принимается жилищной комиссией МИО большинством голосов;
      2) размещение списков и объявления с указанием явки заявителей, включенных в предварительный список претендентов для получения направления на оценку платежеспособности.
      В случае неподтверждения заявителями соответствующих доходов, производится отбор из последующих заявителей предварительных списков данного направления Программы;
      3) утверждение решением жилищной комиссии окончательных списков участников Программы с указанием индивидуального идентификационного номера заявителя и супруги (-га);
      4) уведомление отобранных участников Программы, направление утвержденных списков в ЖССБК и заключение с участниками Программы договоров аренды согласно пункту 3 подраздела 6.

6. Процедуры реализации жилья по направлению «Жилье по линии
ЖССБК» (для всех категорий населения и молодых семей)

      1. Порядок реализации жилья по линии ЖССБК.
      Реализация жилья осуществляется в следующем порядке:
      1) для участников направления «Жилье для молодых семей» в соответствии с пунктом 3 подраздела 5;
      2) для участников направления «Жилье для всех категорий населения»:
      по группе I в соответствии с пунктом 2 подраздела 5;
      по группе II в соответствии с тебованиями настоящей Программы и внутренних документов ЖССБК.
      ЖССБК в срок не ранее 6 (шесть) месяцев до даты завершения строительства, указанной в соглашении с МИО, публикует в средствах массовой информации и посредством интернет-ресурсов объявление об условиях и характеристиках реализуемого жилья для группы II, местах приема документов, дате начала и завершения приема документов.
      В установленный срок ЖССБК осуществляет мероприятия по формированию пулов покупателей и арендаторов жилья по группе II по следующим требованиям:
      1) пулы формируются из вкладчиков ЖССБК на основании их заявлений на участие в Программе;
      2) при формировании пулов приоритетное право включения в пулы имеют вкладчики ЖССБК, набравшие большее количество баллов, исходя из определяемого ЖССБК оценочного показателя и/или иных качественных характеристик договора о жилстройсбережениях вкладчика, участвующего в пуле;
      3) осуществляется проверка соответствия заявителей требованиям и условиям Программы, установленным подразделами 12, пунктами 1, 2 подраздела 3 настоящего приложения;
      4) при включении в пул приоритет среди участников определяется в следующей последовательности:
      покупатели, приобретающие жилье за счет займов ЖССБК, накопленных жилстройсбережений и/или собственных средств;
      арендаторы жилья с выкупом.
      Среди участников пулов внутри групп, определенных данным подпунктом, приоритет выбора при распределении жилья определяется количеством баллов, набранных при формировании пулов.
      2. Порядок выкупа жилья.
      Выкуп жилья осуществляется участником Программы по направлению «Жилье для всех категорий населения» по окончании строительства объекта:
      1) в собственность за счет жилищных, предварительных и промежуточных жилищных займов, накопленных жилстройсбережений и/или собственных средств;
      2) в аренду с последующим получением жилищных займов за счет накопленных жилстройсбережений и/или собственных средств.
      Соотношение сумм займов ЖССБК, собственных средств и накопленных сбережений участников Программы определяется внутренними документами ЖССБК.
      Предоставление займов участникам пулов осуществляется в соответствии с внутренними требованиями ЖССБК и предоставлением приобретаемых квартир в залог ЖССБК.
      После ввода в эксплуатацию объекта жилья МИО заключают договоры купли-продажи (либо аренды жилья) с участниками пулов, обеспечивают оформление и регистрацию права собственности на жилье или договоров аренды в уполномоченном органе по регистрации прав на недвижимое имущество за счет средств участника Программы.
      Основные критерии для получения жилищных займов участником Программы:
      1) выполнение норм Закона Республики Казахстана от 7 декабря 2000 года «О жилищных строительных сбережениях в Республике Казахстан», условий договора о жилищных строительных сбережениях для получения займа и внутренних документов ЖССБК;
      2) подтверждение платежеспособности для обслуживания займа согласно требованиям ЖССБК;
      3) предоставление приобретаемого жилья или выкупаемого арендного жилья в залог в соответствии с внутренними требованиями ЖССБК.
      Ставки вознаграждений по жилищным займам для всех категорий граждан и молодых семей устанавливаются в зависимости от тарифной программы вкладчиков ЖССБК.
      3. Порядок заключения договоров аренды и условия аренды.
      Максимальный срок аренды с выкупом должен составлять не более 8 лет с даты ввода жилья в эксплуатацию. Договора аренды с выкупом подлежат обязательной регистрации в уполномоченном органе по регистрации прав на недвижимое имущество.
      Особенности аренды жилья с выкупом, построенного МИО и реализуемого через систему жилстройсбережений:
      1) МИО формирует список арендаторов жилья направления «Жилье по линии ЖССБК»;
      2) МИО заключают с участниками Программы договора аренды, которые в том числе предусматривают:
      оплату арендного платежа на период не более 8 лет:
      для молодых семей – по нулевой ставке;
      для всех категорий населения – в соответствии с методикой расчета арендной платы, взимаемой в государственных арендных домах, утвержденной приказом Агентства Республики Казахстан по делам строительства и жилищно-коммунального хозяйства от 26 августа 2011 года № 306, но не более 100 тенге за 1 кв.м.;
      оплату коммунальных услуг (электричество, вода, тепло) и прочих эксплуатационных расходов за счет арендатора;
      обязательство арендатора по накоплениям взносов в жилстройсбережения на срок до 8 лет с даты заключения договора аренды для выкупа арендного жилья и в соответствии с договором о жилстройсбережениях;
      порядок выселения МИО арендатора и членов его семьи из арендного жилья при поступлении информации из ЖССБК об отсутствии платежей по накоплению взносов в жилстройсбережения в течение 3-х месяцев.
      В таком случае МИО выселяет арендатора из квартиры.
      При невыполнении арендатором договорных обязательств либо его добровольного выезда ЖССБК перечисляет в МИО компенсацию за его фактическое проживание в арендном жилье из накопленных арендатором жилстройсбережений и/или гарантийного взноса. Сумма компенсации исчисляется в размере однократного размера ежемесячного взноса во вклад, рассчитанного на стандартных условиях накопления сбережений в течение 8 лет, за каждый месяц проживания с даты заключения договора аренды.
      Информация о выселении или выезде арендатора из жилья представляется МИО в ЖССБК, в том числе о количестве месяцев проживания для перечисления компенсации в МИО.
      Порядок и условия проживания в арендном жилье и прочие необходимые условия.
      Процедуры выселения участника Программы из арендного жилья в случае невыполнения условий договора аренды и/или договора о жилстройсбережениях осуществляются МИО.
      Копии заключенных договоров аренды жилья представляются МИО в ЖССБК;
      3) заключение ЖССБК с участниками Программы дополнительных соглашений к договорам о жилстройсбережениях, содержащим условия аренды жилья с последующим выкупом, прием от арендатора оплаты гарантийного взноса в размере 6-ти кратного ежемесячного взноса по накоплению жилстройсбережений, на случай невнесения платежей по накоплению взносов.
      Оплата гарантийного взноса не требуется при наличии у участника Программы суммы накопленных жилстройсбережений в размере равном либо превышающем размер гарантийного взноса;
      4) въезд арендатора в квартиру, осуществление накоплений жилстройсбережений согласно заключенному договору о жилстройсбережениях;
      5) отбор последующего арендатора в связи с невыполнением предыдущим арендатором договорных обязательств либо его добровольного выезда производится в порядке, установленном подразделом 5.
      Для последующего арендатора стоимость жилья будет уменьшена МИО на размер полученной компенсации за фактическое проживание предыдущего арендатора;
      6) направление ЖССБК списков в МИО для заключения договоров купли-продажи арендных квартир по истечении срока и выполнения условий накопления жилстройсбережений для получения жилищного займа для выкупа арендного жилья;
      7) оформление и подписание МИО с участниками Программы договоров купли-продажи, передача их в ЖССБК для оформления договоров банковского займа и залога.

7. Процедуры реализации жилья по направлению
«Жилье АО «ИО «КИК»

      1. Порядок реализации жилья.
      Реализация жилья АО «ИО «КИК» осуществляется в аренду с выкупом или аренду без выкупа в следующем порядке:
      1) реализация жилья через МИО:
      заключение с МИО типового соглашения о сотрудничестве по распределению жилья;
      направление в МИО списков жилых помещений, определенных к реализации через МИО, в соответствии с внутренними документами АО «ИО «КИК», с информацией о характеристиках по реализации (количество и площади, размеры ежемесячных арендных платежей и способа реализации по каждому типу квартир), в случае строительства жилья не менее, чем за 6 (шесть) месяцев до даты его завершения;
      получение от МИО утвержденных списков отобранных претендентов Программы согласно подразделу 5 в сроки, предусматриваемые соглашениями;
      предоставление, в том числе дочерней компанией, претендентам возможности выбора квартир согласно очередности, определяемой порядковым номером в предоставленных списках МИО, закрепление за ними жилья и заключение договоров аренды с выкупом или аренды без выкупа, условия которых определяются внутренними правилами АО «ИО «КИК»;
      2) реализация жилья в рамках соглашений/ меморандумов, заключаемых с государственными и негосударственными юридическими лицами.
      Размер арендной платы определяется внутренними документами АО «ИО «КИК», исходя из принципов возвратности выделенных средств на финансирование строительства.
      2. Порядок заключения договоров аренды и условия аренды.
      С потенциальными арендаторами, прошедшими отбор согласно подразделу 5, заключаются договоры аренды, включающие следующие основные условия по видам арендного жилья:
      1) Аренда с выкупом предусматривает:
      срок аренды до 20 лет, в отдельных случаях при недостаточности доходов для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, не достигших двадцати девяти лет и (или) потерявших родителей до совершеннолетия, срок аренды может быть увеличен до 30 лет;
      оплату арендатором арендных платежей и расходов за содержание имущества, в том числе налога на имущество, земельного налога, коммунальных и прочих эксплуатационных расходов;
      условие о возможном выкупе арендного жилья по истечении 5 лет аренды по стоимости, на условиях определенных внутренними документами АО «ИО «КИК»;
      условие о возможной частичной досрочной выплате в размере не менее 6 месячных арендных платежей по истечении 5 лет аренды;
      условие о возможном привлечении арендатором гарантов по внесению арендных платежей при недостаточности доходов;
      условие о передаче жилья в собственность при условии полного и надлежащего выполнения арендатором обязательств по договору аренды;
      порядок выселения арендатора и членов его семьи из арендного жилья в случае невнесения арендных платежей, а также неисполнения обязательств по договору аренды;
      условие о ремонте арендатором арендного жилья.
      2) Аренда без выкупа предусматривает:
      срок аренды до 10 лет с возможностью последующей пролонгации на 5 лет в случае потери трудоспособности участником Программы, а также многодетным семьям, и иных случаях, рассматриваемых индивидуально жилищной комиссией;
      индексацию арендных платежей в соответствии с коэффициентом инфляции на момент индексации 1 (один) раз в три года;
      оплату арендатором арендных платежей и расходов за содержание имущества, в том числе налога на имущество, земельного налога, коммунальных и прочих эксплуатационных расходов;
      условие о возможном привлечении арендатором гарантов по внесению арендных платежей при недостаточности доходов;
      условие о ремонте арендатором арендного жилья;
      порядок выселения арендатора и членов его семьи из арендного жилья в случае поступления информации о выезде арендатора с места жительства, приобретения жилья, получения коммунального жилья или арендного жилья с выкупом, в случае исключения из учета нуждающихся в жилище, невнесения арендных платежей и неисполнения обязательств по договору.
      Порядок и условия пролонгации договоров аренды определяются АО «ИО «КИК» за 2 (два) месяца до истечения срока аренды на основании предоставленных арендатором документов, подтверждающих нуждаемость в жилище, и/или информации МИО о получении арендатором жилища из коммунального жилищного фонда, предоставляемого в течение месяца со дня принятия решения.
      Порядок заключения договоров аренды и условия аренды для работников государственных и негосударственных юридических лиц (участники группы IV) определяются в соответствии с заключаемыми АО ИО «КИК» соглашениями/меморандумами.
      3. АО «ИО «КИК»:
      1) заключает договоры аренды с участниками (арендаторами) Программы;
      2) передает жилье в аренду;
      3) осуществляет прием и мониторинг ежемесячных арендных платежей;
      4) при условии надлежащего выполнения арендатором обязательств по договору аренды с выкупом передает ему в собственность арендное жилье;
      5) осуществляет иные мероприятия в соответствии с законодательством Республики Казахстан, внутренними документами АО «ИО «КИК» и договорами аренды.
      4. Участники Программы:
      1) при включении в список потенциальных арендаторов заключают с АО «ИО «КИК» соответствующие договоры аренды;
      2) обеспечивают обязательную государственную регистрацию договора аренды в уполномоченном органе по регистрации прав на недвижимое имущество;
      3) принимает жилье в аренду;
      4) осуществляют своевременную оплату ежемесячных арендных платежей, расходов за содержание имущества, в том числе налога на имущество, земельного налога, коммунальных и прочих эксплуатационных расходов;
      5) исполняют иные обязательства в соответствии с внутренними документами АО «ИО «КИК» и договорами аренды.

8. Процедуры реализации жилья по направлению
«Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына»

      Реализация жилья и коммерческих (нежилых) помещений Фондом недвижимости осуществляется путем аренды, аренды с выкупом и прямой продажи в следующем порядке:
      1. Реализация жилья Фонд недвижимости через МИО:
      1) подписание с МИО типового соглашения о сотрудничестве по распределению жилья;
      2) направление в МИО списков жилых помещений, определенных к реализации через МИО, в соответствии с внутренними документами Фонда недвижимости, с информацией о характеристиках по реализации (количество и площади, размеры ежемесячных арендных платежей, цены продажи, а также способы реализации по каждому типу квартир) не менее чем за 6 (шесть) месяцев до даты завершения строительства;
      3) направление соответствующим финансовым институтам методики расчета максимальной суммы арендных платежей, определяемой внутренними правилами Фонда недвижимости;
      4) получение от МИО утвержденных списков отобранных претендентов Программы в сроки и порядке, предусмотренном подразделом 5;
      5) предоставление, в том числе аффилиированной компанией, претендентам возможности выбора квартир согласно очередности определяемой порядковым номером в предоставленных списках МИО, закрепление за ними жилья и заключение договоров аренды с выкупом или купли-продажи, условия которых определяются внутренними правилами Фонд недвижимости.
      2. Фонд недвижимости (аффилиированная компания) имеет право отказать физическому лицу из пула МИО в распределении жилого помещения в случаях:
      1) недостаточности платежеспособности для оплаты ежемесячных арендных платежей;
      2) неоплаты необходимой суммы гарантийного взноса при заключении договора аренды с выкупом или суммы средств, необходимой для заключения договора купли-продажи;
      3) непредставления требуемых документов в срок 40 (сорок) календарных дней, со дня утверждения списка МИО.
      Фонд недвижимости направляет в МИО соответствующую информацию о лицах, которым отказано в заключение договоров купли-продажи или аренды.
      3. Жилье Фонда недвижимости, не определенное к реализации через МИО, а также жилье, не распределенное в соответствии с подпунктом 1 настоящего подраздела, и коммерческие (нежилые) помещения подлежат реализации в соответствии с внутренними правилами Фонда недвижимости.
      Распределение жилья в аренду с выкупом производится с соблюдением принципа предоставления приоритетности лицам, не имеющим жилья или нуждающимся в улучшении жилищных условий.
      4. Размер арендной платы определяется, исходя из принципов возвратности выделенных средств на финансирование строительства и финансовой устойчивости Фонда недвижимости.
      Между Фондом недвижимости (аффилиированной компанией Фонда недвижимости) и арендатором заключается договор аренды с выкупом. При этом, договором аренды с выкупом может быть предусмотрено право на досрочное приобретение жилых помещений в собственность арендатором.
      Физические лица могут реализовать свое право на приобретение жилых помещений, в том числе на условиях аренды с выкупом не более одного раза.
      Реализация жилых помещений Фондом недвижимости в аренду с выкупом будет осуществляться до 15 лет. После полного исполнения арендатором своих обязательств по договору аренды жилья с выкупом жилое помещение будет передано Фондом недвижимости в собственность арендатора.

      3. Механизмы жилищного строительства

      1. Механизмы строительства МИО жилья по направлениям «Жилье для очередников МИО» и «Жилье по линии ЖССБК»

      1. Условия финансирования строительства жилья.
      1) Правительство Республики Казахстан выделяет из республиканского бюджета МИО:
      кредиты для реализации направления «Жилье для всех категорий населения» по линии ЖССБК по ставке 0,01 % годовых;
      целевые трансферты для реализации направлений «Жилье для очередников МИО» и «Жилье для молодых семей» по линии ЖССБК;
      целевые трансферты для проектирования, развития, обустройства и приобретения инженерно–коммуникационной инфраструктуры.
      2) Погашение МИО бюджетного кредита по направлению «Жилье для всех категорий населения» согласно условиям кредитования.
      3) При строительстве жилья и ИКИ МИО могут привлекать социально-предпринимательские корпорации (далее – СПК). В случае реализации проектов через СПК, МИО выделяет соответственно в зависимости от направлений бюджетный кредит или целевой трансферт СПК для осуществления строительства жилья.
      2. Механизм строительства МИО жилья:
      проектирование, строительство, реконструкция и (или) приобретение готового жилья у частных застройщиков по направлению «Жилье для очередников МИО»;
      проектирование, строительство и (или) приобретение готового жилья у частных застройщиков по направлению «Жилье по линии ЖССБК» в рамках заключенных соглашений о намерениях по сотрудничеству. Порядок взаимодействия МИО и ЖССБК указан в пункте 1 подраздела 2 настоящего раздела;
      проектирование, развитие и обустройство ИКИ, а также приобретение у частных застройщиков ИКИ (за исключением внутренних сетей жилого объекта до точек подключения к наружным, внутриквартальным и магистральным сетям, благоустройства внутридворовых территорий);
      определение земельных участков под строительство и подведение к ним ИКИ в соответствии с утвержденными генеральными планами, проектами детальной планировки и правилами застройки населенных пунктов.
      3. Требования к проектам и ценовые ориентиры.
      1) Жилье по уровню комфортности должно быть:
      по направлению «Жилье для очередников МИО» – 4-го класса;
      по направлению «Жилье по линии ЖССБК» – 3-го и 4-го классов.
      Площадь жилищ должна составлять от 35 до 75 кв. метров.
      2) Ценовые параметры строительства.
      Стоимость строительства и (или) приобретения у частных застройщиков 1 квадратного метра жилища 4 класса комфортности по направлению «Жилье для очередников МИО» не будет превышать 90 тыс. тенге в регионах (без стоимости инженерных сетей и учета сейсмичности региона) и в городах Астане и Алматы – до 120 тыс. тенге (без стоимости инженерных сетей).
      Цена реализации жилища за 1 квадратный метр в чистовой отделке по направлению «Жилье по линии ЖССБК» будет составлять:
      4 класса комфортности – до 120 тыс. тенге в городах Астане и Алматы (без стоимости инженерных сетей), до 110 тыс. тенге – в городах Атырау, Усть-Каменогорск и Актау (без стоимости инженерных сетей), до 90 тыс. тенге – в остальных регионах (без стоимости инженерных сетей и учета сейсмичности региона);
      3 класса комфортности – до 142,5 тыс. тенге в городах Астане и Алматы (без стоимости инженерных сетей), до 115 тыс. тенге – в городах Атырау, Усть-Каменогорск и Актау (без стоимости инженерных сетей), до 100 тыс. тенге – в остальных регионах (без стоимости инженерных сетей и учета сейсмичности региона);
      в зоне особого градостроительного регулирования, прилегающих к границе города Алматы территориях Алматинской области, цена реализации за 1 квадратный метр в чистовой отделке предусматривается аналогичной ценам жилья 3-го и 4-го классов комфортности по городу Алматы. Зона особого градостроительного регулирования определена постановлением Правительства Республики Казахстан от 22 октября 2010 года № 1097 «О Генеральном плане пригородной зоны города Алматы (Комплексная схема градостроительного планирования территорий)».
      Для районов с повышенной сейсмичностью допускаются поправочные коэффициенты к стоимости строительства одного квадратного метра жилища:
      10 баллов – 1,27;
      9 баллов – 1,22;
      8 баллов – 1,16;
      7 баллов – 1,1.
      Сейсмичность района жилищного строительства определяется в соответствии со СНиП Республики Казахстан 2.03-30-2006 «Строительство в сейсмических районах».
      Окончательная стоимость строительства одного квадратного метра общей площади жилища по регионам определяется на основе положительного заключения государственной экспертизы на проектно-сметную документацию (далее – ПСД) жилых домов.
      Окончательная стоимость реализации одного квадратного метра общей площади жилища по регионам не может превышать ценовых параметров, указанных в данном подразделе, с учетом поправочных коэффициентов на сейсмичность.
      Затраты, превышающие стоимость строительства жилья, могут быть произведены за счет средств местного бюджета. Предусматривается, начиная с 2015 года, выделять средства на строительство жилья с учетом применения коэффициента инфляции к стоимости строительства.
      3) Реконструкция жилья осуществляется в пределах средств, определяемых ПСД на основании положительного заключения государственной экспертизы. В случае реконструкции жилья, стоимость 1 квадратного метра должна быть не выше 60 % стоимости строительства нового жилого дома в рамках Программы.
      4) В целях сохранения ценового параметра строительства 1 квадратного метра жилья по Программе и увеличения объемов строительства жилья допускается использование принципов государственно-частного партнерства с подрядными строительными организациями.
      В связи с чем, МИО могут предусмотреть при проектировании объектов встроенные торговые и офисные площади и/или дополнительные этажи, финансирование строительства которых подрядные строительные организации осуществляют самостоятельно и вправе в дальнейшем реализовывать.
      При реализации принципа государственно-частного партнерства МИО оформляют заключения государственной экспертизы с разделением площадей и стоимости помещений, строящихся за счет государственных или частных средств, а также предусматривают в условиях конкурса возмещение подрядными строительными организациями затрат на проектирование в части торговых и офисных площадей, дополнительных этажей и раздельный ввод в эксплуатацию жилых, торговых и офисных площадей.
      При этом МИО и подрядные строительные организации осуществляют финансирование строительства в соответствии с утвержденным и согласованным графиком производства работ.

2. Жилье по линии ЖССБК

      1. Порядок взаимодействия между МИО и ЖССБК.
      1) МИО и ЖССБК подписывают договор о сотрудничестве по каждому объекту строительства и направления Программы, в том числе касательно формирования пулов по направлению «Жилье для всех категорий населения», а именно по:
      срокам предоставления списков заявителей группы I – не позднее 3 (три) месяцев до завершения строительства;
      процедурам предоставления последующих заявителей из предварительных списков и срокам проведения оценки платежеспособности претендентов;
      порядку передачи нераспределенных квартир в объекте строительства;
      получения и обмена информацией по участникам, включенным в списки иных направлений Программы;
      согласования типовых форм договоров купли-продажи и аренды жилья с выкупом;
      мониторинга ЖССБК за ходом строительства объектов;
      обеспечения МИО ввода жилья в эксплуатацию;
      уведомления ЖССБК о готовности объекта строительства жилья к вводу в эксплуатацию и принятия участия ЖССБК в приеме построенного объекта жилья в эксплуатацию.
      2) ЖССБК формирует пулы покупателей и арендаторов на получение жилья среди участников группы II, МИО формирует пулы покупателей и арендаторов на получение жилья среди участников группы I и III;
      3) МИО обеспечивают строительство и ввод жилья в эксплуатацию;
      4) ЖССБК осуществляет перечисление в МИО сумм займов, накоплений и/или собственных средств участников Программы из групп I, II и III в счет оплаты приобретаемых квартир.
      2. Использование ЖССБК средств для предоставления займов участникам Программы.
      В 2011 году уставный капитал ЖССБК был увеличен на сумму 57 млрд. тенге, перераспределенные постановлением Правительства Республики Казахстан от 24 мая 2012 года № 672 на следующие направления:
      1) 6 млрд. тенге – на размещение обусловленных депозитов в банках втрого уровня (далее – БВУ);
      2) 26 млрд. тенге – на предоставление предварительных и промежуточных жилищных займов по ставке вознаграждения 4 % годовых для выкупа жилья участниками Госпрограммы 2008 – 2010 годов;
      3) 25 млрд. тенге – на снижение ставок вознаграждения по предварительным и промежуточным жилищным займам.
      Также в 2012 году ЖССБК выделен бюджетный кредит в сумме 12,2 млрд. тенге для предоставления предварительных и промежуточных жилищных займов участникам Программы направления «Жилье для всех категорий населения».
      3. Реализация проектов жилищного строительства через обусловленный депозит.
      В целях стимулирования привлечения частных инвестиций в жилищное строительство будет осуществлено фондирование БВУ для последующего кредитования застройщиков путем размещения обусловленных депозитов сроком до 5 лет по ставке вознаграждения 3 % годовых в размере до 100 % от стоимости строительства, подтвержденного заключением государственной экспертизы, с условием, что эффективная ставка вознаграждения для конечного заемщика не будет превышать 7 % годовых.
      Для реализации данного механизма планируется направить средства ЖССБК в размере до 20 млрд. тенге, при условии наличия свободных средств, в том числе возможное использование средств уставного капитала, предназначенные для финансирования мероприятий, определенных постановлением Правительства Республики Казахстан от 24 мая 2012 года № 672. Для реализации данного механизма необходимо перераспределение средств уставного капитала ЖССБК в установленном порядке.
      Механизм, условия и порядок реализации проектов жилищного строительства путем размещения обусловленных депозитов регламентируется внутренними документами ЖССБК.

3. Жилье АО «ИО «КИК»

      АО «ИО «КИК» осуществляет организацию строительства арендного жилья и/или приобретает (выкупает) у третьих лиц объекты жилищного строительства (строящиеся, незавершенные, построенные и не введенные в эксплуатацию, построенные и введенные в эксплуатацию (готовое жилье) объекты жилья).
      АО «ИО «КИК» осуществляет реализацию арендного жилья по двум направлениям:
      1) арендное жилье с выкупом;
      2) арендное жилье без выкупа.
      1. Механизм финансирования строительства.
      Финансирование строительства (приобретения) арендного жилья осуществляется за счет средств Национального фонда Республики Казахстан, собственных средств АО «ИО «КИК» и других источников в следующем порядке:
      1) Правительство Республики Казахстан выделяет:
      целевые трансферты из Национального фонда Республики Казахстан на развитие областным бюджетам, бюджетам городов Астаны и Алматы на проектирование, развитие и (или) обустройство ИКИ в районах застройки (приобретения) арендного жилья АО «ИО «КИК» в размере 35 млрд. тенге, в том числе 17,5 млрд. тенге в 2015 году и 17,5 млрд. тенге в 2016 году;
      облигационный заем из средств Национального фонда Республики Казахстан АО «НУХ «Байтерек» на сумму 145 млрд. тенге для финансирования строительства (приобретения) арендного жилья.
      2) АО «НУХ «Байтерек» предоставляет заемные средства АО «ИО «КИК» в размере 145 млрд. тенге, в том числе 92,5 млрд. тенге в 2015 году и 52,5 млрд. тенге в 2016 году.
      В целом для финансирования строительства (приобретения) арендного жилья планируется направить до 250 млрд. тенге, в том числе:
      1) средства Национального Фонда Республики Казахстан в размере 145 млрд. тенге;
      2) средства АО «ИО «КИК», привлеченные от размещения облигаций в 2017 - 2019 годах, – до 50 млрд. тенге;
      3) другие источники, в том числе повторное использование в 2017 - 2019 годах выделенных средств, в размере 25,8 млрд. тенге, а также средств, полученных от погашения арендной платы и иных источников финансирования;
      4) средства, выделенные из республиканского бюджета в рамках Программы «Доступное жилье - 2020», в размере 29,2 млрд. тенге.
      Строительство и реализация жилья, построенного (строящегося) в рамках Программы «Доступное жилье 2020», будет осуществляться АО «ИО «КИК» в порядке и на условиях, предусмотренных настоящей Программой. В этих целях будут внесены соответствующие корректировки в финансово-экономическое обоснование увеличения уставного капитала АО «ИО «КИК».
      На строительство (приобретение) арендного жилья направляются средства в следующем порядке:
      1) на арендное жилье с выкупом до 210 млрд. тенге, из них:
      до 45 млрд. тенге в рамках соглашений/меморандумов с государственными и негосударственными юридическими лицами, из которых:
      до 8 млрд. тенге инвестируются в моногорода,
      до 2 млрд. тенге в сельские населенные пункты;
      2) на арендное жилье без выкупа до 40 млрд. тенге в случае наличия согласия МИО, закрепленного отдельными соглашениями/меморандумами.
      В процессе реализации Программы допускается перераспределение выделенных средств, направляемых на строительство (приобретение) арендного жилья, в зависимости от наличия земельных участков, ПСД, ИКИ и с учетом предложений о реализации объектов готового жилья.
      2. Условия и требования к строительству жилья на земельных участках МИО:
      1) МИО предоставляют АО «ИО «КИК» земельные участки для строительства арендного жилья с ИКИ, а также ПСД (при наличии) для повторного применения;
      2) АО «ИО «КИК» заключает с МИО отдельные соглашения о сотрудничестве по каждому объекту строительства, с указанием сроков подведения и обустройства ИКИ, условий отбора и учета участников Программы, механизма предоставления арендного жилья (с выкупом или без выкупа).
      3. АО «ИО «КИК» организует строительство жилых объектов, соответствующих требованиям пункта 5 настоящего подраздела и требованиям, установленным внутренними документами АО «ИО «КИК», в том числе:
      1) проводит тендер на разработку ПСД и обеспечивает проведение государственной экспертизы;
      2) проводит тендер на проведение строительно-монтажных работ, определение подрядной строительно-монтажной организации (далее – подрядчики);
      3) по итогам проведенных тендеров заключает с подрядчиками соответствующие договоры;
      4) финансирует строительство жилья, подлежащего передаче в аренду;
      5) контролирует процесс и этапы строительства жилья, подлежащего передаче в аренду;
      6) обеспечивает технический надзор на всех этапах строительства;
      7) обеспечивает приемку введенных в эксплуатацию подрядчиками объектов по завершении строительства жилья, подлежащего передаче в аренду и оформление правоустанавливающих документов в установленном порядке;
      8) осуществляет иные мероприятия, возникающие в ходе реализации Программы.
      В целях успешной реализации Программы АО «ИО «КИК» вправе передавать дочерним организациям АО «НУХ «Байтерек» функции по организации строительства и/или приобретения объектов жилищного строительства (строящихся, незавершенных, построенных и не введенных в эксплуатацию, построенных и введенных в эксплуатацию (готовое жилье) объекты жилья), в том числе организации разработки и корректировки ПСД, организации проведения строительно-монтажных работ, технического надзора на всех этапах строительства, приемки и ввода в эксплуатацию арендного жилья, передаче жилья в собственность АО «ИО «КИК».
      АО «ИО «КИК» вправе совместно с частными инвесторами принимать участие в строительстве жилья (софинансировании), соответствующего требованиям Программы, в том числе на принципах государственно-частного партнерства в соответствии с законодательством Республики Казахстан и внутренними документами АО «ИО «КИК», а также путем финансирования через размещение обусловленного депозита в банках второго уровня.
      4. АО «ИО «КИК» вправе приобретать (выкупать) у третьих лиц, в том числе в рамках инвестиционных стратегических проектов (стратегических проектов), объекты жилищного строительства (строящиеся, незавершенные, построенные и не введенные в эксплуатацию, построенные и введенные в эксплуатацию (готовое жилье) объекты жилья, в том числе со встроенными коммерческими площадями и дополнительными этажами), соответствующие требованиям к проектам, установленным пунктом 5 настоящего подраздела, и требованиям, установленным внутренними документами АО «ИО «КИК».
      5. Проекты должны соответствовать следующим требованиям:
      1) общая площадь жилища (квартиры и (или) индивидуального одноэтажного жилого дома) в аренду с выкупом не должна превышать 80 квадратных метров с допустимым отклонением не более 5 %.
      Общая площадь жилища в аренду без выкупа с допустимым отклонением не более 10 % не должна превышать по:
      1 комнатной квартире 20 квадратных метров;
      2-х комнатной квартире 30 квадратных метров;
      3-х комнатной квартире 45 квадратных метров.
      В 2015 году на приобретение АО «ИО «КИК» строящихся, незавершенных, построенных и не введенных в эксплуатацию, построенных и введенных в эксплуатацию (готовое жилье) объектов жилья для аренды с выкупом с допустимым отклонением от общей площади не более 20 % от установленных пределов направляется не более чем 30 % средств из выделяемых с Национального фонда;
      2) ценовые параметры строительства и (или) приобретения жилья в чистовой отделке.
      Базовая стоимость строительства 1 квадратного метра общей площади жилища (квартиры и (или) индивидуального одноэтажного жилого дома) в чистовой отделке в городах Астане и Алматы составляет до 185 тыс. тенге (без стоимости ИКИ), в остальных регионах составляет до 150 тыс. тенге (без стоимости ИКИ), с ежегодной корректировкой цен, начиная с 2015 года, в соответствии с коэффициентом инфляции и (или) изменением индекса цен в строительстве.
      Стоимость строительства жилища (квартиры и (или) индивидуального одноэтажного жилого дома) в чистовой отделке будет определяться на основе положительного заключения государственной экспертизы на ПСД жилых домов и (или) заключений экспертов, имеющих соответствующий аттестат.
      Базовая цена приобретаемого (выкупаемого) 1 квадратного метра общей площади жилища (квартиры и (или) индивидуального одноэтажного жилого дома) в чистовой отделке в городах Астане и Алматы составляет до 200 тыс. тенге (без стоимости ИКИ), в остальных регионах составляет до 165 тыс. тенге (без стоимости ИКИ), с ежегодной корректировкой цен, начиная с 2015 года, в соответствии с коэффициентом инфляции и (или) изменением индекса цен в строительстве.
      Базовая цена строительства и/или приобретаемого (выкупаемого) 1 квадратного метра жилища (квартиры и (или) индивидуального одноэтажного жилого дома) в чистовой отделке в селе Кощи, как города-спутника города Астаны, устанавливается аналогично ценам жилья по городу Астане.
      В зоне особого градостроительного регулирования, прилегающих к границе города Алматы территориях Алматинской области, стоимость строительства или цена приобретения жилища (квартиры и (или) индивидуального одноэтажного жилого дома) в чистовой отделке за 1 квадратный метр определяется аналогично ценам на жилье по городу Алматы. Зона особого градостроительного регулирования определена постановлением Правительства Республики Казахстан от 22 октября 2010 года № 1097 «О Генеральном плане пригородной зоны города Алматы (Комплексная схема градостроительного планирования территорий)».
      6. АО «ИО «КИК» для реализации задач, поставленных в рамках Программы, вправе создавать дочерние организации. При этом взаимоотношения между АО «ИО «КИК» и его дочерними организациями регламентируются отдельными соглашениями/договорами.

4. Жилье АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына»

      Для осуществления строительства жилья по данному направлению будут использоваться собственные средства АО «ФНБ «Самрук-Қазына», средства Национального фонда Республики Казахстан.
      Механизмы строительства жилых объектов:
      1. Организация строительства по инвестиционным заявкам частных застройщиков (инвесторов).
      В соответствии с внутренними процедурами Фонд недвижимости проводит отбор и рассмотрение проектов по строительству жилых объектов (далее – проекты), представленных частными застройщиками (инвесторами).
      Проекты должны соответствовать следующим требованиям:
      1) наличие земельного участка, свободного от обременений, обеспеченного или запланированного МИО к обеспечению соответствующей ИКИ в соответствии с планами развития инфраструктуры;
      2) наличие ПСД с заключением государственной экспертизы;
      3) класс комфортности жилья – не выше 3 класса по СНиП Республики Казахстан 3.02-43-2007 «Жилые здания». Общая площадь одной квартиры Фонда недвижимости не должна превышать 120 кв. метров и/или одноквартирного малоэтажного дома (коттеджа) – не более 200 кв. метров, наличие коммерческих помещений и машиномест в соответствии с требованиями СНиП Республики Казахстан. Базовая стоимость строительства 1 кв. метра общей площади жилища (квартиры) должна составлять в ценах 2012 года не более 150 тыс. тенге в городах Астане, Алматы, Атырау, Актау и их пригородных зонах, не более 120 тыс. тенге – в других регионах Республики Казахстан. В последующие годы стоимость строительства 1 кв. метра общей площади жилища (квартиры) будет скорректирована с учетом изменения индекса цен в строительстве;
      4) доля участия застройщика (инвестора) в проекте должна быть не менее 20 % от стоимости проекта, включая затраты на приобретение земельного участка (по кадастровой стоимости), разработку ПСД и проведение государственной экспертизы, и/или денежные средства, обеспеченные соответствующими гарантиями либо наличием подтвержденных источников финансирования на срок до завершения строительства объекта, и/или незавершенное строительство, подтвержденное заключением технического аудита по выполненному объему строительно-монтажных работ в объекте до момента начала реализации проекта с участием Фонда недвижимости.
      При отборе приоритет отдается тем проектам, в которых доля участия застройщика (инвестора) в финансировании больше.
      2. Реализация проектов Фондом недвижимости на земельных участках МИО.
      В случае предоставления МИО Фонду недвижимости земельных участков, обеспеченных или запланированных к обеспечению соответствующей инженерно-коммуникационной инфраструктурой, Фонд недвижимости организует строительство жилья, соответствующего требованиям, указанным в подпункте 3) пункта 1 данного раздела, с привлечением строительных компаний (инвесторов) для участия в реализации проектов. При этом строительные компании могут привлекаться Фондом недвижимости в качестве инвесторов и/или генеральных подрядчиков по проектам.
      3. Реализация проектов через целевой депозит.
      Для финансирования строительства жилья Фонд недвижимости размещает целевые депозиты в банках второго уровня путем заключения договора о целевом срочном банковском вкладе, в соответствии с которыми банки второго уровня за счет средств целевого вклада осуществляют кредитование застройщиков для строительства жилых объектов.
      Жилье, передаваемое в собственность Фонд недвижимости в счет возмещения суммы целевого депозита, должно соответствовать требованиям, указанным в подпункте 3) пункта 1 данного раздела.
      Условия и порядок размещения Фондом недвижимости целевых депозитов в банках второго уровня регламентируется внутренней документацией Фонда недвижимости.
      4. Фонд недвижимости имеет право осуществлять выкуп жилых и нежилых помещений, соответствующих требованиям, указанным в подпунктах 1-3) пункта 1 данного раздела, в строящихся объектах недвижимости.
      5. После завершения строительства и ввода объекта в эксплуатацию помещения распределяются согласно долям участия в проекте.
      Вместе с тем, застройщику (инвестору) может быть предоставлено право реализации профинансированных Фондом недвижимости помещений по свободной цене, но не более 50 % от общей площади с выплатой Фонду недвижимости стоимости помещения и вознаграждения в размере не менее действующей ставки рефинансирования, установленной Национальным Банком Республики Казахстан на момент заключения соответствующего договора.
      Фонд недвижимости, руководствуясь принципами сохранности и возвратности вложенных инвестиций, осуществляет постоянный мониторинг за ходом строительства объекта.
      6. Базовая цена прямой продажи 1 кв. метра общей площади жилища (квартиры) в первый год реализации Фондом недвижимости составит не более 180 тыс. тенге в городах Астане, Алматы, Атырау, Актау и их пригородных зонах, не более 144 тыс. тенге – в других регионах Республики Казахстан. В последующие годы цена прямой продажи будет уточнена с учетом изменения стоимости строительства 1 кв. метра жилища (квартиры).

5. Жилье в рамках пилотного проекта по сносу аварийного жилья
в городе Астане

      1. Общее описание пилотного проекта по городу Астане.
      При разработке данного направления был применен опыт города Анкары по реализации Программы регенерации городской среды с участием государственного предприятия «ТOKI», заключающейся в строительстве социального жилья со сносом аварийного и ветхого жилья.
      В сложившейся части города Астаны подлежат реконструкции и сносу 2 978 домов, площадью 588 тыс. кв. метров или 11 264 квартиры, которые разделены на 42 района реконструкции, на территории – 315,6 га. Из них:
      1) 5-ти этажные – 66 домов;
      2) 4-х этажные – 13 домов;
      3) 3-х этажные – 19 домов;
      4) 2-х этажные – 174 дома;
      5) 1-этажные (бараки) – 127 домов;
      6) дома усадебного типа – 2 579 домов.
      Площадь проектируемого жилья взамен сносимого составит 3,1 млн. кв. метров.
      2. Реализация пилотного проекта обеспечит:
      1) выполнение к концу 2017 года мероприятий по сносу 228 аварийных домов площадью 150,0 тыс. кв. метров и переселение 3 519 семей;
      2) снижение нагрузки на местный бюджет по строительству жилья для переселения собственников аварийных домостроений за счет реинвестируемых средств от продажи жилых и нежилых помещений по рыночным ценам и предоставления сопутствующих услуг в ходе реализации проекта;
      3) пополнение коммунального жилого фонда, начиная с 2018 года в пропорции 10 % от реализуемого проекта в коммунальный жилой фонд и 90 % – на реализацию в частную собственность;
      4) комплексную реконструкцию «старых» кварталов столицы с созданием современного архитектурного облика, соответствующего статусу столицы.
      3. Реализация механизма сноса аварийного жилья и переселения граждан.
      Акимат города Астаны:
      1) создает уполномоченную организацию для реализации проекта реконструкции городской среды, сноса аварийного жилья и строительства жилого фонда города Астаны;
      2) проводит комиссионные обследования домостроений, по результатам которых будут составлены акты технических обследований с указанием их физического износа и установления оснований для признания жилья аварийным;
      3) в установленном законодательством порядке в рамках чрезвычайной ситуации местного масштаба производит изъятие и освобождение земельных участков;
      4) определяет районы реконструкции, производит отвод земельных участков для осуществления строительства;
      5) обеспечивает строительство инженерных сетей и благоустройство;
      6) в соответствии с законодательством Республики Казахстан обеспечивает жильем собственников аварийных домостроений из существующего и формируемого в дальнейшем за счет передаваемых уполномоченной организацией долей коммунального жилого фонда;
      7) предоставляет собственникам аварийного жилья новые квартиры в равнозначных по площади размерах взамен сносимого жилья, но не менее однокомнатной квартиры;
      8) организует возмещение стоимости за реквизируемое имущество собственникам нежилых помещений в аварийных домах. В случае согласия собственника нежилого помещения, находящегося в аварийном доме, возмещение за реквизируемое имущество может быть обеспечено путем предоставления равнозначных по площади нежилых помещений в строящихся объектах по данному направлению Программы.
      Уполномоченная организация (со 100 % участием акимата города Астаны):
      1) проектирует и осуществляет строительство жилых домов;
      2) обеспечивает передачу доли построенного жилья в коммунальный жилой фонд для переселения собственников аварийных домостроений;
      3) реализует на рынке часть жилых и нежилых помещений;
      4) за счет реинвестирования полученных доходов от продажи жилых и нежилых помещений и предоставления сопутствующих услуг в ходе реализации проекта организует дальнейшее строительство.
      В рамках пилотного проекта предусмотрено строительство жилья 3 – 4 классов комфортности и коммерческого жилья с офисными помещениями и паркингами элитного и бизнес-класса для реализации на рынке в целях реинвестирования проекта.
      Стоимость строительства 1 кв. метра общей площади жилища определяется на основе положительного заключения государственной экспертизы на ПСД жилых домов.
      Стоимость реализации 1 кв. метра общей площади жилища будет предусмотрена не ниже 192 400 тенге, при этом цена продажи будет зависеть от уровня комфортности строящегося жилья и сложившейся конъюнктуры рынка недвижимости на момент реализации.
      4. Реализация механизма финансирования:
      1) АО «ФНБ «Самрук-Қазына» в рамках Программы «Доступное жилье – 2020» предоставляет уполномоченной организации акимата города Астаны кредитные средства в р